Czy jedna książka może zdestabilizować cały region? Dominik Héjj. Rozmawia: Estera Flieger

Powiedział o tym, że punkt widzenia Węgier i NATO jest zbieżny w tym, że NATO nie może włączyć się do wojny. Dlaczego to jest ważne i dlaczego to ukazało, że to cała kampania Fideszu wokół tej narracji była kłamliwa? Dlatego, że od początku było wiadomo, że NATO nie zamierza się zaangażować w wojnę na Ukrainie jako całość. Natomiast to zarzucano opozycji, że ona się Rozmawia. Dekady Węgrzy o Ukrainie nie słyszą pozytywnych aspektów. I to też nie jest tak, że o ile Fidesz, było badanie, w którym 49% wyborców Fidesz uważało, że za wojnę odpowiadają Stany Zjednoczone, a nie Rosja.

I przechodził też bardzo dużą drogę od niemal skrajnego liberalizmu w kierunku konserwatyzmu, narodowego konserwatyzmu, albo, jak sam Wiktor Alban mówił, o systemie na Węgrzech chrześcijańskiej demokracji, która w międzyczasie jeszcze była nieliberalną, ale to całe nazownictwo się zmieniło. Orban faktycznie stał na czele przy kolegialnym przywództwie związanym z powstaniem Fideszu jako ruchu młodzieżowego, bardzo liberalnego, gdzie wiek maksymalny to nie mogło być więcej niż 35 lat po dług wstępnych deklaracji. No i później faktycznie to wystąpienie 16 czerwca 1989 roku, w którym wskazywał na to, że wojska rosyjskie powinny się oddalić z Węgier, tak nazwijmy.

I to było faktycznie coś, co musiało wiele osób zaskoczyć, ale też trzeba było zmienić pewien paradygmat postrzegania Fideszu jako partii antyrosyjskiej na partię Nie wiem, rosyjsko-pragmatyczną, żebyśmy nie powiedzieli prorosyjską, ale dzięki systemowi medialnemu, który istnieje na Węgrzech, dało się tą narrację zbudować, pokazując, że on po prostu dba o interesy Węgrów i przekonać Węgrów też do tego, że współpraca z Rosją to nie jest nic złego. Powiedziałaś, że nie łączy się historia z gospodarką, ale historia jest dla Wiktora Orbana i dla jego polityki czymś szalenie ważnym i w twojej książce przeczytałam o tym, że premierowi Mateuszowi Morawieckiemu Wiktor Orban pokazał mapę sprzed 1920 roku i pomyślałam sobie wtedy przy całej mojej krytyce polityki historycznej,

Piszesz o tym, że pamięć o przeszłości stała się jednym z fundamentów państwa węgierskiego. Pamiętanie o dawnej potędze, komponowania programów edukacyjnych, na przykład, które się nazywają ponadgraniczne, mówienie o tym, że naród nie ma granic, co jakby z węgierskiej perspektywy, jeszcze raz powiem, mają święte prawo do upamiętniania tej traumy. Problem w tym, kiedy to się przeistacza w systemowo zinstytucjonalizowaną współpracę regionalną. Gdzie komunikuje się z partiami. Powiedzmy wprost, że to są partie satelickie Fideszu w postaci stowarzyszeń kulturalnych w Zakarpacie, Słowacja, Rumunia, Serbia. Akurat z Serbią są super relacje pod tym względem. Natomiast jest tak, że pomija się władze centralne, utrzymując relacje w tych regionach, tak trochę jakby były podległe po części węgierskiej administracji.

I przeczytałam też w twojej książce taką frapującą myśl o tym, że Fidesz nie przedłożył wyborcom żadnego nowego programu. Wciąż obowiązuje ten z 2010 roku, znany jako polityka spraw narodowych. I nie mając programu, wygrywa kolejne wybory. Bo Wiktorowa mówi, że to kontynuacja i że węgrzy wiedzą, za czym głosują. Problem w tym, że za każdym razem Coraz ciężej odpowiadać na pytanie, co dalej. Bo faktycznie czwarty raz z rzędu wygrali większość konstytucyjną i to jeszcze najsilniejszy mandat w historii. I on nie wynikał też, to znaczy matematyka i system ordynacji wyborczej już wpływ na to ma, natomiast nie jedyny. I oczywiście też przy okazji tego jaka narracja została zbudowana wokół wojny, ale ten mandat jest bardzo silny i prawdą jest, że coraz trudniej jest mówić jakie są dalsze cele tej polityki, poza oczywiście utrzymaniem władzy, bo teraz

Niebezpieczny demiurg. Ale dobrze reaguje, dlatego że KDNP paradoksalnie zostało w Europejskiej Partii Ludowej, kiedy Fidesz z niej odszedł. W związku z tym ma tam swoją wtykę. A zawiłości węgierskiej polityki pewnie będziemy się przyglądać temu wszystkiemu, co dalej wyjaśniał dzisiaj w podcaście Forum IBRiS dla państwa Dominik Héjj, autor książki Węgry na nowo. Jak Dyktor Orban zaprogramował narodową tożsamość, którą państwu gorąco polecamy. Bardzo dziękuję za rozmowę. Dziękuję pięknie.