Echa Rynku #283: Jak upadał FTX

Dzień dobry, dzień dobry. Z tej strony Michał Masłowski, Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych. To jest podcast Echa Rynku. Dzisiaj moim gościem jest Michał Mynarski. Cześć Michał. Cześć. Przypominam, Michał jest naszym specjalistą od blockchainów, kryptowalut. I innych takich nowoczesnych technologii. Był jeden odcinek Echa Rynku, w którym tłumaczył nam, co to jest ten cały blockchain, czemu się warto tym interesować, o co chodzi z tymi kryptowalutami. Ja też tutaj w opisie odcinka oczywiście podlinkuję do naszego historycznego nagrania. A dzisiaj spotkaliśmy się, żeby porozmawiać o tym, dlaczego zbankrutowała giełda FTX, czemu to ma znaczenie, o co w ogóle tutaj chodzi, czemu to ma znaczenie dla rynku kryptowalut. No i dlaczego też my inwestorzy powinniśmy na to patrzeć.

Powiedz mi Michał, o co chodzi z tym, że zbankrutowała giełda FTX, bo fragment, który ja zanotowałem to ten, że dzień przed Grand Prix Brazylii w Formule 1 zespół Mercedesa overnight przemalowywał bolidy. Bo mieli jako sponsora FTX i już bolidy następnego dnia wyjechały na tor bez tego znaczenia. Śmialiśmy się ze znajomymi na Twitterze i bardzo dobrze będzie więcej miejsca na logotyp XTB, ale to w przyszłości. Czym zajmowała się giełda FTX i dlaczego ona upadła? No właśnie, giełda FTX, jak sama nazwa wskazuje, była giełdą i giełdy generalnie nie powinny upadać, dlatego że giełda, jeżeli trzymamy tam jakieś środki, no to te środki powinny być na giełdzie.

To nie jest bank, giełda nie jest bankiem, więc nie prowadzi tzw. fractional reserve. Powinien trzymać wszystkie środki, które są na giełdzie, powinny tam być. Giełdy upadają zazwyczaj dlatego, że są ofiarami haków, tak jak MtGox w 2013 czy tam 2014 roku, wtedy po prostu ukradziono mnóstwo bitcoinów i to było bardzo duże wydarzenie w historii bitcoina czy blockchainu, ponieważ ponad 50% wtedy bitcoinów w cyrkulacji było na MtGoxie, więc można powiedzieć, że Upadek giełdy FTX jest bardzo dużym wydarzeniem, ponieważ była to druga albo trzecia największa giełda krypto. Ale jednocześnie nie jest to aż tak duże tąpnięcie, jakim było Mt.

Gox, ale można powiedzieć, że jest porównywalnym bądź odrobinę mniejszym w skali problemu, jaki stworzyła. I teraz... Zresztą się, ale to Mt. Gox został zhakowany, o ile dobrze pamiętam, tak? Tak, tak. A teraz FTX nie został zhakowany, tylko tutaj... Nie, nie został zhakowany. Znaczy tam też podobno gdzieś tam są w tle jakieś haki również. Generalnie cała historia jest dobrym scenariuszem na film, do którego niewiele trzeba dopisywać. No to Netflix cię może zainteresować tutaj, wiesz, za parę lat zaczniemy serial na Netflixie o tym Jak upadał FTX. Tam już chyba Prime wykupił prawa. O, fantastycznie. I nie wiem nawet czy autor książki The Big Short nie jeździł ostatnimi miesiącami za SBFM. Były takie plotki, czytałem takie wypowiedzi, że faktycznie autor tej książki, już nie pamiętam jak się nazywał, ale faktycznie gdzieś tam z SBFM

Sam bank Manfred, który założył Alamedę, Graduate z MIT, z Instytutu Technologii Massachusetts. Jest potomkiem dwóch wysoko wykształconych rodziców. No i zrobiwszy bardzo duże pieniądze dzięki Element Research, stwierdził, że to czas założyć giełdę. I w 2020 roku założył giełdę FTX. I ta giełda dosyć szybko, założona na Bahamach, dosyć szybko zyskała dobrą trakcję, ponieważ to był dobry produkt. Dzięki temu, że był na Bahamach, nie wpadał w jurysdykcję SAC amerykańskiego, Security Exchange Commission. A to widzę, że tą zaletą czegoś tam, giełdy, było to, że nie podpada pod jurysdykcję SEC-u, tak?

W każdym razie powstał FTX, w którym wczesnym inwestorem był Binance. Binance prowadzony przez pana, który jest znany na Twitterze jako CZ. I tak też będziemy się do niego odnosić. SII zainwestowało 500 milionów w FTX. A po co mu była inwestycja w inną giełdę kryptowalut, skoro Binance jest największą giełdą kryptowalut na świecie? Tak, jest największą giełdą kryptowalut na świecie, ma swoją odnogę w Stanach, nazywa się Binance US. FTX też ma swoją odnogę w Stanach i to są odnogi, które właśnie są dla amerykańskich klientów i one muszą podlegać właśnie pod regulatora amerykańskiego, w związku z czym też obowiązują ich inne prawa.

To tak w bardzo telegraficznym skrócie, ale generalnie upadek Luny pociągnął ze sobą wiele projektów i biznesów, wiele funduszy, takich jak Triaro Capital, No i te inwestycje spowodowały bardzo duże nadwyrężenie finansów Alamedy. No i okazało się, że Alameda w sumie ma dużo pożyczek i te pożyczki są pod zastaw tokenu FTT. Token FTT to jest token, który Istnieje dzięki FTX-owi. FTX stworzył ten token i ten token jest do rozliczania FIS-ów na przykład. Co to znaczy? To znaczy, że na przykład jeżeli tradowaliśmy na FTX-ie, to FIS-y mogliśmy płacić z naszego salda.

Z rachunku. Wiem, żeby nie płacić w dolarach, to płaciliśmy... Albo w Bitcoinach na przykład. A do tego, jeżeli trzymałeś taki token FTT, no to miałeś preferencyjne stawki FIS-ów, opłat podczas tradingu. Jest odpowiednik. Token FTT nazywa się BNB i to jest Binance'owy odpowiednik. Mniej więcej służy do tego samego. To jest taki wewnętrzny token. Michał, żebym ja dobrze rozumiał. Chodzi o to, że jak sobie klienci na tej giełdzie FTX handlowali kryptowalutami, to jak powiedzmy sobie sprzedawali jakieś kryptowaluty, to żeby nie wycofywać się do dolara, to wycofywali się do tego tokenu, że to była taką bazową walutą. Nie do końca. Pewnie można było, pewnie były pary na FTT.

Bardziej chodzi o to, że to był taki jakby token lojalnościowy dla tej giełdy. Mając go i stake'ując go można było mieć niższe Fisy i te Fisy na przykład w FTT były niższe niż Fisy w Bitcoinie. On też był gdzieś notowany? Miał jakąś wartość? Czy był po prostu taką nazwijmy to wewnętrzną walutą rozliczeniową? Miał wartość powiedzmy pod 30 dolarów. Dlatego, że jakby był incentive na to, żeby go trzymać, no bo jeżeli go mieliśmy, no to na giełdzie mieliśmy znacznie mniejsze Fisy, więc te Fisy mogliśmy w nim rozliczać, więc jeżeli robiliśmy duże zakupy Bitcoina w tej nazwie, albo tradowaliśmy po prostu day trading na FTX, no to faktycznie gdzieś tam do kupy, trzymanie FTT i rozliczanie się z giełdą na Fisach przy jego użyciu miało sens. Korzystniejszy był, okej.

Tak, było korzystniejszy. No i okazało się, że Alameda Research ma pożyczki, bardzo duże pożyczki, rzędu setek milionów, jak nie miliardów, pod zastaw tego tokenu, którego kontrola jest bardzo ściśle związana z giełdą. Ogólnie istnienie tych dwóch ENCI Trochę raziło na rynku krypto, trochę bardzo raziło przez pewien czas, dlatego że Alameda Research była największą pensją handlującą na FTX. Przez co były bardzo duże podejrzenia, że ma dostęp do danych, które pozwalają frontrunować klientów. Wiedział, wiem. Znam to z innych rynków. Na Wall Street by to generalnie nie przeszło, albo byłoby duże problemy, żeby jedna osoba kontrolowała dwie giełdy oraz duży fundusz hedgingowy, który na tej samej giełdzie gra.

I w pewnym momencie jakiś czas temu sam Buck Manfred wycofał się z zarządzania Alamedą, żeby skupić tylko na FTX i też żeby odeprzeć część tych. Więc sam Buck Manfred wycofał się z zarządzania Alamedą. Żeby właśnie trochę uciszyć głosy, które by sugerowały, że ten związek jest toksyczny dla całego rynku. No ale jakby wszyscy wiedzieli, że nawet jeśli, no to jakby osoby, które są zaangażowane w FTX-a również w jakiejś części na pewno są zaangażowane w zarządzanie Alamedą. Więc gdzieś ten związek istniał w tle. No ale jakby nic z tym niespecjalnie robiono. No i problem zrobił się, kiedy Kiedy Binance ogłosił, że ich inwestycja w FTX została spłacona między innymi tokenami FTT, który miał jakąś tam wartość.

No i w dnia 6 listopada pan CZ napisał na Twitterze, że w ramach... Ten CZ, czyli właściciel Binance. Tak, właściciel Binance napisał na Twitterze, że to jest czas, żeby mając o... Dbając o sytuację finansową jego giełdy i mając w pamięci to, co się działo w tym roku, czyli właśnie upadek Luny i tak dalej, zamierza pozbyć się FTT i będzie je sprzedawał na rynku. On miał go bardzo dużo, bo miał roughly 2,1 miliarda dolarów. No ale to tak przynajmniej to rozsądnie jest mówić, że najpierw się będzie sprzedawało, a potem się będzie sprzedawało, bo to sam sobie mógł wywołać taką panikę. Jeszcze, wiesz, zadziałał na swoją własną niekorzyść. Ja myślę, że to był bardzo dobrze wyliczony

Balon puszczony w powietrze. Tak, tak. Powiedzmy sobie szczerze, to był cios i to było pójście na noże z SBF. Teraz pytanie, dlaczego nagle... SBF, czyli właściciel FTX. Tak. No i jeszcze pozostaje pytanie, skąd... No bo jednym jest wyciek z sytuacji finansowej Alamedy i tego, że to wszystko wygląda jak balon, który bardzo łatwo przebić i CZ może mieć właśnie igłę, którą ten balon może przebić. Ale drugą sprawą jest to, że sam Bank Manfrid ostatnimi miesiącami bardzo dużo czasu spędzał w Waszyngtonie. W Waszyngtonie, gdzie lobbował nad projektem ustawy DCCPA, I to był projekt ustawy, który miał uregulować pewne kwestie związane właśnie z krypto, ale przede wszystkim z tak zwanym SIFI, czyli wszelkiego rodzaju giełdami, czyli centralnymi punktami na rynku krypto, które pozwalają nie tylko trzymać środki, ale wymieniać środki.

Czyli wszystkie giełdy takie jak Kraken, Takie jak Coinbase czy Binance US czy FTX US, żeby uregulować to w jakiś sensowny sposób. I sam nie tylko bardzo mocno lobbował, ale również zwyczajnie w świecie wpłacał bardzo duże pieniądze odpowiednim organizacjom politycznym i odpowiednim politykom na to, żeby przepchnąć te DCPA. Gdzie problem się pojawił to to, że Pomimo tego, że pełny, nie wyciekł pełny, pełna treść tego aktu, to sam Bankman Fried przez cały rynek krypto i przez ludzi, którzy siedzą w krypto w Stanach Zjednoczonych zaczął być postrzegany jako osoba, która próbuje sobie w ten sposób przekupić przychylność i w pewien sposób trochę ugrać monopol na działania związane z krypto na rynku amerykańskim.

Tego typu stwierdzenia zaczęły padać. No więc wracamy do upłynniania FTT. Binance też przerzuca bardzo dużą ilość FTT na swoją giełdę, żeby zacząć ją upłynniać. Jest to oczywiście odnotowane przez odpowiednie profilie, które śledzą. Czekaj, czekaj, czekaj. Dobrze rozumiał. Tymi tokenami FTX, które nazywają się FTT, można było handlować na innej giełdzie kryptowalut? Tak, tak, można było bez problemu. Niesamowite. No i zaczyna spowodować fire sale tak naprawdę. Tak dużą pozycję zaczyna opłynąć, no to musi tak być. No i Karolin, koleżanka SBF, która właśnie zarządza finansami Alamedy, puszcza takiego sławnego tweeta, w którym mówi, że jeżeli nie chce skrzywdzić rynku, to oni odkupią tam po 22 dolary wszystkie te jego tokeny.

W każdym razie Alameda trochę się broniła, FTX się trochę bronił, próbowali skupować te tokeny, no ale summa summarum po prostu doszło do gigantycznego bank runu. Poleciał w dół, najpierw przebył 22, potem 14, potem ostatecznie zjechał do zera. Zobacz, przepraszam, czy tradycyjne banki kiedyś tam nie były odporne na run na banki. Nie były na to odporne, więc jak wszyscy klienci naraz lecieli i powiedzieli wypłacać moje dolary, to oni, ponieważ jakieś tam akcje kredytową prowadzą, nie miały tyle depozytów, to banki upadały. Takie rzeczy się w historii działy. W dzisiejszych czasach Dzięki współpracy w każdym kraju z jakimś bankiem centralnym, to banki są odporne. Nie da rady już podobno w nowoczesnej gospodarce, w nowoczesnym systemie bankowym wywrócić banku, biegnąc do bankomatu, wypłacając wszystkie depozyty.

Pytanie, jak teraz powiedziałeś w przypadku FTX, to przez to, że nie ma elementu nadzorczego, centralnego i tak dalej, taki numer można wywinąć. Znaczy wiesz, bank centralny jest potrzebny dlatego, że prowadzony jest fractional reserve system. Jeżeli bank ma prawo do trzymania tylko procenta czy 10% depozytów, a resztą może zarządzać, pożyczać i tak dalej, no to jest sytuacja, w której centralny bank jest potrzebny dlatego, żeby właśnie credit crunch się nie wydarzył. Nie jestem przekonany do końca, Ranna Bank nie jest możliwy w dzisiejszym świecie, wydaje mi się, że jak najbardziej jest. Na pojedynczy bank zdaje się, że nie jest. Wiadomo, że jakby tak przykładowo w Polsce klienci naraz chcieli wypłacić wszystkie środki i tutaj wiesz, wymieńmy sobie pięć dużych banków, no to też by to bardzo poważnie, że tak powiem zachwiało, ale na jeden pojedynczy bank podobno to nie jest możliwe.

Tak, w każdym razie w przypadku giełdy nie powinno takiej sytuacji dojść, dlatego że giełda nie prowadzi systemów, nie pożycza, nie udziela kredytów ze środków klientów. Środki klientów powinny być jeden do jednego trzymane. No i tu się okazuje, że na FTX nie tylko były nietrzymane, co już samo w sobie jest dosyć dużym złamaniem prawa, To jeszcze okazało się, że dziura, którą ten bank run pokazał, to jest od 5 do 10 miliardów dolarów. 5 do 10 miliardów dolarów klienckich depozytów na FTX.

Kupił sobie przychylność mediów, między innymi moim zdaniem New York Times. A jaka to jest kwota? Na Bydena chyba 50 milionów poszło. To rozumiem z klientów FTX. Jest dużo podejrzenia, że tak. I nawet jest podczas podcastu Bankless, który bardzo polecam swoją drogą, a to jest amerykański podcast poświęcony właśnie tematyce krypto. Wpadł jako gość Brian Armstrong, to jest założyciel giełdy Coinbase i właśnie padła tam taka bardzo ciekawa wypowiedź, że wszyscy wśród założycieli giełdy, generalnie z ludzi, prezesów giełdy i tak dalej, zastanawiali się skąd sam ma tyle pieniędzy na to, żeby właśnie być sponsorem Mercedesa, żeby kupić stadion w Miami, być tytularnym

Sponsorem stadionu w Miami. Nie no, w ogóle powiem Ci tak, jak się ogląda wydarzenia sportowe albo się ogląda, no nie, wydarzenia sportowe przede wszystkim, tak? No to jest właśnie tak, to nie tylko o FTX jak już kiedyś, ale teraz, no nie wiem, zlecą mistrzostwa świata w piłce nożnej, to mnóstwo firm związanych z branżą krypto jest gdzieś, No właśnie okazało się, że wiadomo skąd FTX miał te pieniądze. Oczywiście ciężko teraz powiedzieć, że to wszystko poszło nie z FIS-ów tylko z

Z pieniędzy klientów, ale generalnie okazuje się, że było zainteresowanie właśnie między innymi przez zarządy innych giełd, jakby skąd te pieniądze, dlaczego my tych pieniędzy w takiej ilości nie mamy jak my FTX, skoro prowadzimy ten sam biznes dodatkowo jeszcze uregulowany w Stanach Zjednoczonych. No bo Kraken czy Coinbase, no to są giełdy, które są normalnie w Stanach Zjednoczonych. Coinbase jest już przecież notowany na Nasdaqu i pomimo tego, że to jest bardzo jakby Echa Rynku 283

W każdym razie to są potężne kwoty, których brakuje. Ostatecznie można powiedzieć, że sam ugiął kolano i zadzwonił właśnie do SII pytając, czy nie chce poratować, czy nie chce kupić po prostu giełdy, tak żeby po prostu też pieniądze dla klientów się znalazły. No i wtedy powstało, oboje się zgodzili, opublikowali wpisy, w których zapewniają, że podpisany letter of intent, tak żeby przyjrzeć się temu, czy będzie taka w ogóle fuzja możliwa. No ale podczas due diligence okazało się, że chyba jest trochę za dużo trupów w szafie i szafa jest za duża i CZ wycofał się z tego deala, tak naprawdę posyłając już cały ten... FTX na dno.

Na dno i tak naprawdę kasując całą wartość SBF-a, bo w tym momencie mamy giełdę, którą możesz, całkiem niezły produkt finansowy, który możesz kupić za dolara powiedzmy, dlatego że razem z nim kupujesz 10 miliardów długu do spłacenia dla klientów. Ale powiedz mi taką rzecz, bo tu użyłeś sformułowania, że dokonano due diligence tego FTXa i tam już za dużo trupów w szafie, tam długów na miliardy dolarów i tak dalej. Ale przecież ta giełda FTX miała też inwestorów. Jakieś fundusze. Tak jak między innymi BlackRocka. O, poważne fundusze, poważna nazwa, którą znam. To przecież te fundusze inwestując, no nie drobne. To też są jakieś setki milionów chyba. No setki milionów każdy z nich, oczywiście, że tak.

To jest Wall Street, to tam drobne nie latają, to nie polska giełda. Więc tam też inwestowały w FTX takie poważne kwoty. Ja też słyszałem, że jakieś pojedyncze fundusze po 200 milionów itd. Też dokonywały na pewno sprawdzenia tego FTX. Wydaje mi się, że nie dokonały. No właśnie, to jest klub... Jak te poważne, nazwijmy to, fundusze z Wall Street, typu BlackRock. Ja nawet nie wiedziałem, że BlackRock tam był jakimś inwestorem. Wyszło, ale to dosyć małe. Jak oni to badali? Wiesz co, ja nie znam się na rynku wielkich finansów, ale pamiętam, że w Lipschorcie była taka scena, jak jedli sushi w Las Vegas i tam gościu od CDOs się przechwalał, jak tak naprawdę ubierają ten sam produkt finansowy i sprzedają go swoim klientom i on reprezentował klientów, ale opłacany był przez banki, które sprzedawały tym klientom te CDOs.

Także odpowiedzi jasnej na to, jak Sequoia dała się umoczyć, złapać w tym wszystkim, nie wiem, ale też na przykład jeden z pension fundów chyba z Ontario, on też zainwestował tam i to jest pytanie, dlaczego w ogóle ktoś stwierdził, że będzie tak zwanym kryptodygenem i pieniądze z fundusz emerytalnego wrzuci w giełdę, która jest zlokalizowana na Bahamach. Po tym jak rzucił w jej tam branż w Stanach Zjednoczonych. W każdym razie no doszło do... SBF się przewrócił. Pieniędzy brakuje. Mnóstwo ludzi potraciło mnóstwo pieniędzy i będzie bardzo trudno odzyskać, jeżeli FTX został złożony Chapter 11 został złożony, więc niedługo się pewnie wszystkiego dowiemy i ludzie odzyskają może w najlepszym wypadku jakieś parę centów na dolar, który tam mieli.