Czechosłowacki underground przeciw komunistycznej szarości | opowiada: Piotrek Gawliński (PPSN)

Skoro mamy na scenie Hrabala, to nie da się nie opowiedzieć o jednej bardzo ważnej, uwiecznionej przez niego w czułym barbarzyńcy postaci. Postaci, którą gdybym miał szukać współczesnych analogii, to pewnie na jakimś tam poziomie wskazałbym Banksy'ego. I mówię tutaj o wybitnym plastyku, naprawdę przewybitnym plastyku w Legimirze Bułdniku. Podkreślmy, że Boudnik, bo o tym się mało mówi, jest twórcą chyba pięciu, jeśli nie sześciu metod graficznych w ogóle, jeśli chodzi o grafikę światową. Ale to już nie jest spotkanie na temat Boudnika, ani na temat... No bo o Boudniku bardzo polecam, generalnie bardzo polecam podcast pod specjalnym nadzorem.

Bołdnik jest postacią, która mam wrażenie ciebie fascynuje niesamowicie. Masz o nim piękną opowieść, pięknie o nim piszesz w leżącym na razie w szufladzie, mam nadzieję, że już niedługo, Atlasie Szaleńców Czeskich, tak jak sobie roboczo to nazywam, bo nie wiem, czy taki masz tytuł tej książki. To jest Atlas Szaleńców Praskich, tytuł roboczy, ale blisko. Kiedyś w twórczości mi się udało dla twórczości popełnić na stulecie właściwie Bułdnika taki tekst antyczuły barbarzyńca, bo to jest trochę walka z tym czułym barbarzyńcą chrabalowskim. No ty bardzo mocno polemizujesz z rabalem. Polemizujesz z rabalem, natomiast ja bym chciał, żebyśmy chwilę pogadali właśnie o bołdniku, no bo to jest ewidentnie kontrkultura i to taka idąca bardzo w poprzek tej socjalistycznej rzeczywistości, a równocześnie bardzo mocno w niej zakotwiczona.

Tak, bo robotnik robi sztukę. Robotnik robi sztukę i robotnik tą sztukę wystawia w tej fabryce. Pamiętajmy o tym, że tam on się dogadał z kierownictwem i tam przecież te wystawy się odbywały, jakieś jego kursy czy szkolenia dla kolegów. Zresztą on też i płacił swoimi grafikami przecież bardzo często. No a potem się orientował, że koledzy sobie kanapki w tym przynoszą na przykład do roboty. I teraz zebranie dzieł Boudnika po 1989 roku często właśnie się tak odbywało, że gdzieś się tam poszukiwało starych współpracowników i większość z nich to pewnie już tym paliła w piecu, bo to tam kto to rozumiał. Ale to jest końcówka lat 40. jeszcze pamiętajmy o tym, kiedy Boudnik przynosi ten swój... eksplozjonizm i w zasadzie te teksty tych manifestów, które on wydaje w ramach tego swojego izmu i to zanim jeszcze tak naprawdę z Chrabalem czy z Bondim się mocno tam złączył, połączył,

No to w zasadzie jakbyśmy wyciągnęli jakiś jeden przypadkowy nawet cytat, to może to być spokojnie manifest właśnie awangardowy lat 60. czy 70. O tym będziemy potem też mówili w ramach już tego właściwego undergroundu czechosłowackiego, ale jeśli on na przykład mówi, że każdy z Was będzie artystą, jeśli tylko pozbędzie się uprzedzeń i obojętności, no to przecież... To jest jakaś myśl taka pod koniec lat 40. Ja uważam, że bardzo odkrywcza. Można dyskutować do dzisiaj, czy każdy z nas może. Żyjemy w czasach, w których każdy z nas może. I co robi Boudnik? Boudnik zaczyna ingerować w strukturę miasta, w ściany i w mury, w miejsca publiczne. Robi happeningi i akcje.

Więc chyba szło tutaj jednak o domniemane działanie jakieś wywiadowcze Wladimira Bołdnika, którego absolutnie nie można prawdopodobnie, nawet na pewno kojarzyć z tego typu zamiarami, ale faktycznie dobrze, że wspominasz tą ekranizację, która jest gdzieś dostępna za darmo. w internecie i tak się to tam wszystko zaczyna. Wtedy zresztą tam pana doktora gra nie kto inny, jak i Jim Encel, znany reżyser, a samego Wladimira mój ulubiony Bolek Poliwka. Bolek Poliwka zresztą podobny do Boudnika, o tyle, że Boudnik znany był ze swoich gabarytów. Był chudy i niemożem niewysoki, więc wyglądał dokładnie tak jak Bolek Poliwka. Słuchaj, Boudnik w pewnym momencie stał się bardzo sławny.

jeszcze za życia. On w pewnym momencie się staje bardzo sławny jeszcze za życia, ale to już jest końcówka tego życia. W tym momencie on już jest moim zdaniem pochłonięty bardzo mocno, może do tego nawiązujesz, on jest pochłonięty bardzo mocno psychiatrią i badaniem samego siebie. Zresztą tam się pojawia bardzo znana postać, wyszła ostatnio monografia tego człowieka, Stanisław Drwota. To był psychiatra, który sam był malarzem, ale który badał właśnie... wnętrza głowy artystów. Na to się na pewno nałoży zainteresowanie rozszerzaniem świadomości i też miałem o tym cały odcinek w podcastie pod specjalnym nadzorem, czyli eksperymenty z LSD w Czechosłowacji. Sam Bołdnik staje się też moim zdaniem troszeczkę niewolnikiem tych posiedzeń, tych wizyt.

Właśnie Wladimir Bołdnik w roku 1968 w grudniu. Ostatnio była kolejna rocznica. Wymieniłeś, mówiąc o Hrabalu i Boudniku, przez pewien moment oni stanowili trio i trzecim elementem tego tria był wymieniony już przez ciebie Egon Bondy. Egon Bondy, właściwym nazwiskiem Fischer, o ile dobrze pamiętam. Zbigniew Fischer, dokładnie tak. Zbigniew Fischer. Bondy, czyli kto? Tego Bondego wprowadzam tutaj znów nie przypadkiem, bo on później odegra dość... dużą rolę w tej takiej, nie wiem, określenie właściwe nie jest tutaj może najlepszym, ale w tej właściwej rewolucji kontrkulturowej, do której cały czas zmierzamy.