Mentionsy Mentionsy
Czechostacja
Czechostacja

Codex Gigas - czeska księga diabła, która szkaluje Polaków | opowiada: Karo M. Nowak

29.09.2026 ·1 godz 25 min · 9 rozdziałów

Wyobraźcie sobie księgę, która ma prawie metr wysokości i waży 75 kilogramów. Na ponad 300 kartach zawiera zaś całą istotną z punktu widzenia początku XIII wieku wiedzę - więc oczywiście Pismo Święte, ale też traktaty historyczne, pierwowzór encyklopedii, garść porad medycznych i religijnych i odpis pierwszej czeskiej kroniki. To właśnie Codex Gigas, największy na świecie średniowieczny manuskrypt, spisany w pierwszych dekadach XIII wieku w prowincjonalnym klasztorze na pograniczu Czech i Moraw.O tym, co Codexie wiemy na pewno, czego się domyślamy a czego na pewno nie wiemy, w 145 odcinku Czechostacji opowiada pisarka Karo M. Nowak, dla której historia i legendy wokół średniowiecznej księgi stały się inspiracją do napisania książki własnej, wydanego wiosną tego roku.W Codexie Minor w ciekawy, zarazem dowcipny sposób Karo wychodzi od legendy o Codexie Gigas, legendy, wg której manuskrypt spisał w jedną noc diabeł pozostawiając w niej swego rodzaju autograf - swój wielki, całostronicowy portret.Moja rozmówczyni zdecydowanie jednak podkreśla, że w wypadku Codexu Gigas prawda jest, jak to często bywa, zdecydowanie ciekawsza o legend.Chociaż o legendach też jest w tej rozmowie sporo - bardzo istotną częścią średniowiecznej Wikipedii, której odpowiednikiem miał być Codex, są bowiem kroniki kanonika praskiego Kosmasa - pierwsza czeska kronika, odpowiednik dzieł Galla Anonima. A Kosmas dużo miejsca w swoim dziele poświęcił nie tylko historycznym władcom Czech, ale właśnie również legendom, które miały wyjaśniać ich powstanie. A do tego bardzo, ale to bardzo nie lubił Polaków, czemu na kartach swoich kronik dawał wyraz niejednokrotnie.****Jeśli podcast Wam się podoba i chcecie pomóc go rozwijać, możecie zostać jego ⁠Patronami lub Patronkami w serwisie Patronite⁠. W tym tygodniu zdecydowali się na to:Sergiusz, TadeuszBardzo Wam dziękuję <3Jeśli ktoś chce wesprzeć moją pracę a nie ma ochoty zobowiązywać się na dłużej, może mi po po prostu postawić wirtualną kawę w serwisach ⁠Suppi⁠, bądź ⁠Buy Coffee⁠ - gdzie Wam wygodniej.Za wszelkie wsparcie, także to dobrym słowem, łapką w górę, subskrypcją czy komentarzem - również bardzo dziękuję. Proszę też o wszelkie sygnały zwrotne w komentarzach czy mediach społecznościowych Czechostacji. Interakcje z Wami nie tylko są dla mnie często inspiracją przy wymyślaniu tematów kolejnych rozmów. One po prostu bardzo mnie motywują. Za co również - a właściwie to najbardziej, dziękuję.No i karmią algorytmy - dzięki waszej aktywności platformy podcastowe czy media społecznościowe uznają, że warto Czechostację pokazać też tym, którzy do tej pory jej nie znali.W jinglu podcastu wykorzystuję fragment IX symfonii „Z Nowego Świata” autorstwa Antoniny Dvořáka, pochodzącego z serwisu ⁠MUSOPEN⁠

Wprowadzenie i opowieść o Kodeksie Minor

Jakub Medek przedstawia Karo Nowak, autorkę Kodeksu Minor, i opisuje jej książkę jako fascynującą historię średniowiecza Czech.

4:20
Kodeks Gigas - legenda i historia

Karo Nowak opowiada o legendzie powstania Kodeksu Gigas, opisując jego znaczenie i fascynujące szczegóły, takie jak wzmianki o diablu i aniołach.

10:59
Analiza Kodeksu Gigas - struktura i autorstwo

Karo Nowak analizuje strukturę Kodeksu Gigas, podkreślając jego niezwykłe cechy, takie jak wielkość, autograf diabła i brak reguły św. Benedykta.

15:45
Kroniki Kosmasa i znaczenie Kodeksu Gigas

Karo Nowak omawia znaczenie Kodeksu Gigas jako pierwszej czeskiej kroniki i jego przeżycia w trudnych okolicznościach.

2:52
Kronika Kosmasa - opowieści o Czechach i Polakach

Podczas rozmowy Karo M. Nowak opowiada o kronice Kosmasa, który opisał historię Czechów i Polaków, w tym opis zdarzeń związanych z Polakami, takie jak ich wydzwieractwo z Pragi przez Chrobrego. Kosmas również opisał wrogość wobec Polaków, co ukazuje jego feministyczne poglądy i dissyng w różnych wersjach kroniki.

22:01
Legenda o Lechu i Czechu - analiza źródła historycznego

Karo M. Nowak omawia legende o Lechu i Czechu, podkreślając jej znaczenie jako źródła historycznego, mimo że zawiera błędy i bzdury. Rozmowa skupia się również na opowieści o Dziewiczych Wojnach i ich znaczeniu w kontekście historycznym Czech.

11:36
Kosmas i stare powieści czeskie

Karo M. Nowak omawia starą czeską kronikę Kosmasa i starożytną literaturę czeską, taką jak powieści starych czeskich pisarzy, które ukształtowały historię Czechów.

4:20
Twórczość Karo M. Nowak

Karo M. Nowak opowiada o swojej twórczości, specjalnie na Instagramie, gdzie prezentuje średniowieczne tematy w sposób atrakcyjny i edukacyjny.

7:23
Kodeks Gigas i jego eksponaty

Karo M. Nowak podziela się informacjami na temat Kodeksu Gigas, jego lokalizacji i eksponatów związanych z nim w Czechach i Polsce.

1:29

Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.