52. Marek Kaczmarzyk: neurobiolog o relacjach, edukacji i środowisku wspierającym rozwój dzieci

Więc tutaj to też bardzo wiele zależy od tego, jak to przedszkole będzie skonstruowane i jak często te dzieci z tych grup zamkniętych będą wychodziły w przestrzeń, gdzie ta dostępność dorosłych będzie większa. Trochę mam teraz w myślach teksty Kena Robinsona, który mówił o tym, że w edukacji potrzebujemy różnorodności i podając przykłady tak zwanych kreatywnych szkół, no mówię o tym w ten sposób, bo tak zatytułował swoją książkę, pokazywał w jaki sposób tam, w takich systemach edukacji, jakie dzisiaj mamy, możemy łączyć grupy... Młodych ludzi ze sobą, ale w jaki sposób też możemy wychodzić z dziećmi poza przestrzeń szkoły, poza przestrzeń mam na myśli i w sensie geograficznym, ale też w sensie właśnie społecznym, w jaki sposób poprzez zaangażowanie rodziców i lokalnej społeczności można otwierać dzieci na innych ludzi.

Do tej pory to, co mówiłeś, zrobiłeś takie zastrzeżenie, że dotyczy przede wszystkim kompetencji relacyjnych. Natomiast ja chcę cię zapytać też o te kompetencje poznawcze. Ken Robinson, którego tu przytoczyłem wcześniej, mówi takie zdanie właśnie w książce Kreatywne Szkoły, że kiedy myślimy o zmianie edukacji, kiedy myślimy o tym, w jakim kierunku my tę edukację powinniśmy dzisiaj budować, to musimy sobie najpierw zadać pytanie o to, czym ona w swojej istocie jest. I on mówi, w swojej istocie edukacja jest relacją między uczniem a nauczycielem. Jeżeli ta relacja nie działa, to cały system nie działa. Myślę o Andre Sternie, który jest znany z tego, że nigdy nie chodził do szkoły. Sam mówi o sobie, że to jest taka sława, która go zawsze o kilka metrów wyprzedza, że gdziekolwiek on idzie, to zawsze wcześniej się dowiadują, że to jest ten, który nigdy nie chodził do szkoły.

Do tego, co powiedziałeś, że komunikujemy w pewnym sensie dziecku w taki sposób, że to mu się może kiedyś przydać, ale nie wiadomo, czy mu się przyda. Nie wiadomo, kiedy mu się to może przydać i niezupełnie wiadomo do czego. Trochę może dodałbym jeszcze taką rzecz, że jest duże prawdopodobieństwo, że do tego czasu, kiedy by mu się to mogło potencjalnie przydać, to zapomni. Często jest podkreślany ten taki aspekt, że zapominamy większości tego, czego uczyliśmy się w szkole. I to jest normatywne, to jest zaraz przystosowawczo korzystne, bo tak działa nasza pamięć, że ona usuwa większość informacji, które gdzieś tam w zakresie przetwarzania świadomego się pojawiały, no bo nie są one istotne adaptatywnie po prostu. Może żeby nie wchodzić za bardzo w szczegóły tutaj już, ale to co powiedziałeś w tej chwili skłania nas jednak do takiego zgodzenia się z Kenem Robinsonem w tym punkcie, że powinniśmy naprawdę dogłębnie przemyślić to czego i w jaki sposób uczymy młodych ludzi.

to trudno nam będzie znaleźć rzeczywiście rozwiązanie. Pamiętajmy też o jeszcze jednej rzeczy. Ty tu kilkakrotnie przywołałeś zdania Kenna Robinsona. On mówił również w taki sposób. Nauczycielu, kiedy zamykasz drzwi swojej klasy za sobą i swoimi uczniami, to ty jesteś systemem. I warto by było wiedzieć, że jeżeli wchodzimy w te relacje edukacyjne, to wchodzimy z ludźmi, a nie z uczniami. Jesteśmy ich opiekunami, również ludźmi, a nie tylko nauczycielami. Ten system to jest w pewnym sensie nasz sposób widzenia świata, w tym przypadku edukacyjnego. My go możemy zmienić, pod warunkiem, że zmienimy siebie. Tak, na pewno od tego trzeba zacząć. Na pewno bardzo mocno to jakby przenika to, co mówił Ken Robinson, że zmiana edukacji zaczyna się od zmiany tego, jak my jako rodzice jesteśmy w relacji z naszymi dziećmi, jak my jako nauczyciele, no tak, dokładnie tak jak to przytoczyłeś, tak Ken Robinson mówił, dla twoich uczniów ty jesteś systemem.