Mentionsy

Przyjechałam do Stawiska, żeby obejrzeć jeszcze dwór samego Jarosława Iwaszkiewicza i do Radachówki, gdzie Andrzej Wajda kręcił film.

Andrzej Wajda, sięgając po tę powieść w 70. latach,

Kiedy Wajda zaczyna się interesować tym utworem?

Dodajmy też dla słuchaczy, że w 1970 roku Wajda tworzy film Brzezina, więc tutaj już ta pierwsza spełniona, pierwsze spełnione spotkanie Wajda i Waszkiewicz.

Czy już wtedy, czy troszkę później, kiedy Wajda zaczyna myśleć już na poważnie o adaptacji, o ekranizacji Panny z Wilka?

I to zaważyło potem na losach pani z Wilka, jakkolwiek Wajda po zrealizowaniu Brzeziny zajął się czymś zupełnie innym, czyli serią znakomitych filmów, serią, podkreślam to raz jeden,

I nagle zapadła decyzja, ale dr Wajda był przygotowany, bo już wcześniej z korespondencji między Iwaszkiewiczem to wynika, a także

Wajda nie miał czasu, żeby napisać scenopis, zrobić scenopis, w związku z czym Edward Kłośnicki zrobił scenopis, co oczywiście ze źródeł, ja tego nie rzucam tak nawet, to wszystko ze źródeł wynika i z tego, ze źródeł, czyli z materiałów archiwalnych, które są w Muzeum Wajdy.

I Wajda tam zjechał, zaakceptował dworek.

Nie dziwmy się więc, że Wajda chodził podobno po planie, co wszyscy wspominają i mówił dzieci.

I Wajda, jak to wielki Wajda, co znowu też ja to cytuję, bo ja byłam tym zafascynowana, zresztą nie pierwszy raz, opowiadają, jak to Wajda chętnie korzystał z rozmaitego typu sugestii, powiedziałabym tam, ale nie wiedząc, co ma nakręcić, tak naprawdę świetnie wiedział.

I Wajda oprzytomniał, dlatego że przez cały czas na planie się denerwował i mówił tak, nie ma dialogów, nie ma dramatu, nie ma napięć, nie ma sytuacji dramatycznych.

Historia, no co prawda pierwsza wydańświatowa wybuchła w trzy lata później, ale jeżeli przyjmiemy, że akcja filmu dzieje się 15 lat po 1914 roku, czyli właśnie na początku lat 30, no to nikt nie przewidywał tej klęski 1939 roku, świat nie przyspieszał, w Dworkach Ziemiańskich żyło się w specjalnym rytmie i w specjalny sposób i one tak właśnie żyły i pani aktorki to wyczuły i tak właśnie mu grały i Wajda musiał się przestawić, żeby włączyć się w aurę tego filmu.

To chyba jest najbardziej niezwykłe, jak pani opisuje właśnie także na podstawie zapisków i różnych wypowiedzi osób, które były na planie, że tak naprawdę reżyseria tego filmu polegała na przestawieniu pewnej takiej częstotliwości, na której funkcjonował Wajda.

Pierwsza to właśnie to, o czym mówimy w tej chwili, czyli to przestrojenie się rytmu życiowego, w jakim Wajda wtedy funkcjonował w latach siedemdziesiątych, na ten właśnie powolny, leniwy, w jakimś sensie czarujący dla nas ludzi.

Pokazując jak bardzo, ale równocześnie podkreśla jak bardzo Wajda był otwarty na własne pomysły, na pomysły innych ludzi, ale równocześnie jak borykał się z tym materiałem literackim samego Iwaszkiewicza i w gruncie rzeczy scenariusz oczywiście się liczył do jakiegoś stopnia z tego powodu, że właściwie dialogi, które też do scenariusza zostały przeniesione z literatury,

W gruncie rzeczy obowiązywał, ale tak na dobrą sprawę Wajda mógłby zrobić z tym, co chciał.

I oczywiście tutaj też Wajda właściwie trochę dopisuje pewien wątek takiej straceńczej prawie fascynacji tej młodej... Nie, to złe słowo.

Wajda w pewnym momencie doznał olśnienia, realizując film.

Ja bym to czytała w wyraźnym kluczu, który Wajda nam zostawił.

Cudowna scena, cudownie zagrana i chyba sam Wajda był z niej bardzo zadowolony, prawda?

Wajda był z niej niezwykle zadowolony i potem mówił, że gdyby zrobił cały film tak jak ta scena, to on był dopiero wielki, po prostu tak opowiadał.

Wajda, no po prostu załamały mnie te baby i już zrozumiałem, że tak będzie, że nie nagoni się ich, żeby grały szybciej i że nie ma materiału na to i nie ma powodu, żeby grały szybciej.

Czyli dopiero kiedy Wajda zrozumiał, że w tym leniwym, porannym jedzeniu sera jest istota rzeczy, to zrealizował tę scenę.

I chyba i sam Wajda miał co do tego wątpliwości, i sam Olbrychski miał do tego wątpliwości, jak to było z tą obsadą.

Wajda po prostu kolejny raz... Zrobili wcześniej z Olbryskim osiem filmów, jeśli dobrze pamiętam, i Wajda kolejny raz chciał pracować z Olbryskim.

Wajda w ogóle chciał ten motyw rozszerzyć w filmie, ale już naprawdę nie miał na to czasu ani możliwości.

Natomiast jeszcze jeden element chyba przeważył także, dlaczego Wajda go obsadził.

Wajda umieszcza samego Iwaszkiewicza, o czym teraz wspominamy, w filmie, który po prostu fizycznie Iwaszkiewicz tam jest.

Czwarty czerwca to się tam pojawia, że Wajda, nie wiem na ile świadomie, na ile nie, ale jest piękne, że on zapisał ten moment kamerą, światłem, kiedy Iwaszkiewicz patrzy na Daniela Olbrzychskiego, na siebie, na Wiktora, na bohatera.

Czy to było tak, że Wajda zaskoczył wtedy tym filmem, po tym Człowieku z marmuru?

Mi się wydaje, że Wajda miał w latach 70., zwłaszcza, pewien problem z kobiecością.

Ja też tak uważam, ale musimy pamiętać, Wajda urodził się w 1926 roku.

Ale ponieważ Wajda dawał temu wyraz w filmach, a my możemy to śledzić na przestrzeni kilku dekad, to bardzo wyraźnie widzimy, że to jego tradycyjne wychowanie, tradycyjne spojrzenie na kobiety,

Który Wajda zrealizował.

Wajda opowiedział coś niezwykłego o kobietach.

I wielki Wajda, mizogin, który pokazywał film kobiety w taki, nie inny sposób, był bezradny.