Mentionsy
Raport o książkach – John Williams „Butcher’s Crossing”
„Stoner”, „August” i „Butcher’s Crossing” – trzy wielkie powieści Johna Williamsa – każda pochodzi z innego gatunku literackiego, każda osadzona jest w innej czasoprzestrzeni, a jednak wszystkie szukają odpowiedzi na to samo pytanie: jak przebiega i na czym polega proces przemiany człowieka.
Wszystkie te trzy powieści na język polski przełożył Maciej Stroiński, który jest gościem tego odcinka „Raportu o książkach”.
Rozmawiamy o fenomenie Johna Williamsa, amerykańskiego pisarza, którego literackie dzieło zostało docenione dopiero po jego śmierci. Być może to jedna z największych tajemnic literatury – że niektóre książki olśniewają krytyków i czytelników od razu, inne muszą czekać na swój moment nawet kilka dekad.
Choć „Butcher’s Crossing” to pierwsza wielka powieść w dorobku Williamsa, na język polski została przełożona jako ostatnia. Osadzona w latach 70. XIX wieku, w czasie wielkiego wymierania bizonów, opowiada o losach młodego mężczyzny, który – wiedziony marzeniem o spotkaniu z żywiołem natury – porzuca studia na Harvardzie i wyrusza w Góry Skaliste na polowanie.
To opowieść o zabijaniu zwierząt i stawaniu się zwierzęciem. O utracie złudzeń i niewinności.
Williams w „Butcher’s Crossing” dekonstruuje mitologię Dzikiego Zachodu i przesuwa granice westernu. Rozprawia się też z tradycją romantyzmu, według której w naturze czekała na człowieka szlachetna, duchowa przemiana.
Gość: Maciej Stroiński
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Książki: „Stoner”, „August” i „Butcher’s Crossing” Johna Williamsa / przekład: Maciej Stroiński / Wydawnictwo Filtry
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Rozdziały (33)
Agata Kasprolewicz przedstawia trzy powieści Johna Williamsa: Stoner, August i Butcher's Crossing, oraz opowiada o jego literackim dorobku i krytykowanej opóźnionej sławie.
Mariusz Stroiński przedstawia Butcher's Crossing, opisując jego kontekst historyczny i literacki, a także omawiając tłumaczenie przez Annę Gawaldę.
Rozmowa o biografii Johna Williamsa, jego powieści Stoner i jej los, a także o tym, jak literatura może osiągać sławę po śmierci autora.
Analiza trzech powieści Williamsa: Stoner, August i Butcher's Crossing, w kontekście ich tematów i gatunków literackich.
Diskussja nad tym, jak literatura może osiągać sukces i jak to wpływa na jej wartości i docenianie przez społeczeństwo.
Analiza gatunków w dorobku Williamsa, od westernu w Butcher's Crossing do powieści akademickiej Stoner i epistolarnego Augusta.
Rozmowa koncentruje się na szczegółowości opisu w twórczości Johna Williamsa, podkreślając, że jest ona kluczowa dla zrozumienia jego powieści.
Diskusiya skupia się na roli kobiet w powieściach Williamsa, notując, że są one zazwyczaj traktowane w sposób staroświecki i niezbyt dodatni.
Rozmowa kontynuuje analizę roli natury i jej wpływu na bohaterów, podkreślając, że Williams przedstawia kontrast między kobiecką naturą a męskim światem bohaterów.
Rozmowa skupia się na konceptach patriarchy i metapatriarchy w twórczości Williamsa, analizując jego podejście do tematów męskości i kobiecości.
Rozmowa koncentruje się na rolę Ralfa Waldo Emersona w powieści Williamsa Butcher's Crossing, analizując jego wpływ na bohatera i tematykę książki.
Rozmowa koncentruje się na katastrofie bizonów w latach 70. XIX wieku, jej konsekwencjach i wpływach na powieść Butcher's Crossing. Autor podkreśla ambiwalencję ludzkiego zachowania wobec natury.
Analiza ambiwalentności życia i natury w powieści, podkreślenie konsekwencji ludzkiego działania na środowisko i samotności bohatera.
Rozmowa skupia się na tematach nagości, cielesności i utraty dziewictwa w powieści, podkreślając sztukę Williamsa w opisach.
Rozmowa o dorobku Johna Williamsa w zakresie tłumaczeń i poezji, z podziękowaniami dla Macieja Stroińskiego za przekłady.
Podziękowania dla słuchaczy i wspomnianych firm za wsparcie programu.
Prawnik dla lekarzy.
Virtus.Lab Group.
Uber.
Ascoin.
Ascoin.pl Liceum Błeńskiej Gdańsk-Kowale.
Duna Language Services.
GT Automatyka.
Hammer.
JMP.
sklep.jmpsport.pl.
Kejko Studio.
Maja i Rafał Kłoczko.
Tłumacz przysięgły języka angielskiego.
kościuczuk.pl.
Palarnia Kawy La Caffo.
Odo24.
Drukarnia cyfrowa Totem.com.pl.
Sponsorzy odcinka (17)
"Prawnik dla lekarzy."
"Virtus.Lab Group."
"Uber."
"Ascoin."
"Ascoin.pl Liceum Błeńskiej Gdańsk-Kowale."
"Duna Language Services."
"GT Automatyka."
"Hammer."
"JMP."
"sklep.jmpsport.pl."
"Kejko Studio."
"Maja i Rafał Kłoczko."
"Tłumacz przysięgły języka angielskiego."
"kościuczuk.pl."
"Palarnia Kawy La Caffo."
"Odo24."
"Drukarnia cyfrowa Totem.com.pl."
Szukaj w treści odcinka
Trzy wielkie powieści Johna Williamsa.
Rozmawiamy o fenomenie Johna Williamsa, amerykańskiego pisarza, którego literackie dzieło zostało docenione dopiero po jego śmierci.
Choć Butcher's Crossing to pierwsza wielka powieść w dorobku Williamsa, to na język polski została przetłumaczona jako ostatnia.
Dziś w roli tłumacza, tłumacza Johna Williamsa, bo to właśnie ty jesteś autorem przykładu
Kanonu Williamsa, kanonu jak nazywa się te trzy wielkie powieści tego amerykańskiego pisarza, czyli Stoner, Butcher's Crossing i August.
Powieści, która liczy 66 lat, no ale na tym chyba między innymi opiera się fenomen tego pisarza, Johna Williamsa, który został doceniony późno i to nie tylko w Polsce, ale również w Ameryce.
Chyba najważniejsza, najgłośniejsza, najbardziej nośna powieść Williamsa, którą napisał w roku 1963.
Tak, ona była zapomniana, tym bardziej, że późniejsza, czyli ostatnia kanoniczna książka Williamsa August faktycznie zyskała sławę jeszcze za życia autora.
I trzeci przekład czegokolwiek Johna Williamsa na jakikolwiek język obcy to był polski, przekład Augusta.
O tym, jak tłumaczy się Johna Williamsa porozmawiamy jeszcze, ale zanim o tym, jak pracuje się z tekstem tego pisarza.
Więc faktycznie tutaj ten wątek bildung takiego rozwoju jest bardzo istotny i w życiu, i w twórczości Williamsa.
przeczucia, no ale to nigdy nie zostało przez niego doświadczone, przeżyte, więc z jednej strony to jest smutne tak osobiście dla Johna Williamsa, z drugiej strony tak sobie myślę, że to ujawnia jakąś taką niezwykłą cechę jednak literatury.
Zresztą u Williamsa jest też bardzo ciekawa sprawa przewartościowania tego, co my rozumiemy przez sukces życiowy.
To jest też ciekawe, jak o tych wszystkich trzech ważnych książkach, powieściach Johna Williamsa, które składają się na ten kanon jego, można mówić właściwie w jednym zdaniu, można robić nawiązania między nimi.
I mam wrażenie, że to jest bardzo znów ciekawa, ważna cecha twórczości Johna Williamsa, że on jest pisarzem tak bardzo różnorodnym, jeśli chodzi o tematykę jego prozy.
Natomiast w przypadku Johna Williamsa mamy ogromny rozstrzał czasoprzestrzenny właśnie.
Tak, to wynika moim zdaniem z wielkich literackich ambicji Williamsa.
I chcemy tego Williamsa czytać i zrozumieć cały jego dorobek, pewnie dlatego.
To jest to, co prześladowało Williamsa przez całe życie, czyli jego ciężkie, i tu nie chodzi o dzieciństwo, myślę, że ciężkie doświadczenia wojenne.
Powiedziałeś o tym sposobie pisania Johna Williamsa, takim realizmie, który rzeczywiście skupiony jest na każdym detalu.
Niewiele spoilując, powiem, to nie jest żadne też nowość, że u Williamsa bohaterom nie może wyjść.
Nawiązałabym jeszcze do tego, co powiedziałam wcześniej, że ta czasoprzestrzeń wybierana przez Williamsa nie jest przypadkowa, że to nie jest tylko tło, że to nie jest tylko scenografia, że to nie jest tylko kostium.
I pewnie nie jest to przypadek, że w pierwszym zdaniu, czy też pierwszym słowem, od którego Butchers Crossing Johna Williamsa się zaczyna, jest słowo diligence.
to ja mam wrażenie, że ta książka i zresztą chyba wszystkie książki Williamsa pokazują po prostu fundamentalną ambiwalencję życia.
Książki Williamsa są po prostu mądre.
Wszystkie powieści Williamsa mają nazwy własne.
Nie wiem, czy zauważyłaś, to jest też bardzo fajne akurat w wypadku Williamsa, że on ma poczucie, kiedy już by przesadził z tonem.
Może to jest też cecha pisarstwa Williamsa, że u niego są same kluczowe sceny.
Owszem, debiutowałem przekładem Oscara Wilde'a, natomiast tak jak w wypadku Johna Williamsa dopiero później udało mi się wyjść na szersze wody, prawda jest taka, że to właśnie Stoner w pewnym sensie zrobił mnie jako tłumacza.
Wiesz co, ja bardzo lubię tłumaczyć poezję, bo nawet mam teraz okazję tłumaczyć wierszowany tekst, ale w przypadku Johna Williamsa tego nie będzie, nie będzie powrotu jego poezji.
Ostatnie odcinki
-
Raport na dziś - 3 czerwca 2026
03.06.2026 10:24
-
Raport o książkach – Oleg Serebrian „Woldemar”
01.06.2026 15:00
-
Raport o stanie świata - 30 maja 2026
30.05.2026 07:00
-
Raport o sztucznej inteligencji - Od mango do s...
28.05.2026 15:00
-
Raport na dziś - 27 maja 2026
27.05.2026 11:56
-
Raport o książkach – Tobias Wolff
25.05.2026 15:00
-
Raport o stanie świata - 23 maja 2026
23.05.2026 07:00
-
Raport na dziś - 20 maja 2026
20.05.2026 12:03
-
Raport o książkach – Po co nam dziś krytyka lit...
18.05.2026 15:00
-
Raport o stanie świata - 16 maja 2026
16.05.2026 07:00