Mentionsy

Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka
Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka
04.05.2026 15:00

Raport o książkach – John Williams „Butcher’s Crossing”

„Stoner”, „August” i „Butcher’s Crossing” – trzy wielkie powieści Johna Williamsa – każda pochodzi z innego gatunku literackiego, każda osadzona jest w innej czasoprzestrzeni, a jednak wszystkie szukają odpowiedzi na to samo pytanie: jak przebiega i na czym polega proces przemiany człowieka.

Wszystkie te trzy powieści na język polski przełożył Maciej Stroiński, który jest gościem tego odcinka „Raportu o książkach”.


Rozmawiamy o fenomenie Johna Williamsa, amerykańskiego pisarza, którego literackie dzieło zostało docenione dopiero po jego śmierci. Być może to jedna z największych tajemnic literatury – że niektóre książki olśniewają krytyków i czytelników od razu, inne muszą czekać na swój moment nawet kilka dekad.


Choć „Butcher’s Crossing” to pierwsza wielka powieść w dorobku Williamsa, na język polski została przełożona jako ostatnia. Osadzona w latach 70. XIX wieku, w czasie wielkiego wymierania bizonów, opowiada o losach młodego mężczyzny, który – wiedziony marzeniem o spotkaniu z żywiołem natury – porzuca studia na Harvardzie i wyrusza w Góry Skaliste na polowanie.


To opowieść o zabijaniu zwierząt i stawaniu się zwierzęciem. O utracie złudzeń i niewinności.


Williams w „Butcher’s Crossing” dekonstruuje mitologię Dzikiego Zachodu i przesuwa granice westernu. Rozprawia się też z tradycją romantyzmu, według której w naturze czekała na człowieka szlachetna, duchowa przemiana.


Gość: Maciej Stroiński

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Książki: „Stoner”, „August” i „Butcher’s Crossing” Johna Williamsa / przekład: Maciej Stroiński / Wydawnictwo Filtry


---------------------------------------------

Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠

Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠

Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Rozdziały (33)

1. Introdukcja i opowieść o Johnie Williamsie

Agata Kasprolewicz przedstawia trzy powieści Johna Williamsa: Stoner, August i Butcher's Crossing, oraz opowiada o jego literackim dorobku i krytykowanej opóźnionej sławie.

2. Analiza Butcher's Crossing

Mariusz Stroiński przedstawia Butcher's Crossing, opisując jego kontekst historyczny i literacki, a także omawiając tłumaczenie przez Annę Gawaldę.

3. Biografia Johna Williamsa

Rozmowa o biografii Johna Williamsa, jego powieści Stoner i jej los, a także o tym, jak literatura może osiągać sławę po śmierci autora.

4. Analiza powieści Williamsa

Analiza trzech powieści Williamsa: Stoner, August i Butcher's Crossing, w kontekście ich tematów i gatunków literackich.

5. Literatura i sukces

Diskussja nad tym, jak literatura może osiągać sukces i jak to wpływa na jej wartości i docenianie przez społeczeństwo.

6. Gatunki w dorobku Williamsa

Analiza gatunków w dorobku Williamsa, od westernu w Butcher's Crossing do powieści akademickiej Stoner i epistolarnego Augusta.

7. Szczegółowość opisu

Rozmowa koncentruje się na szczegółowości opisu w twórczości Johna Williamsa, podkreślając, że jest ona kluczowa dla zrozumienia jego powieści.

8. Role kobiet

Diskusiya skupia się na roli kobiet w powieściach Williamsa, notując, że są one zazwyczaj traktowane w sposób staroświecki i niezbyt dodatni.

9. Natura i bohaterowie

Rozmowa kontynuuje analizę roli natury i jej wpływu na bohaterów, podkreślając, że Williams przedstawia kontrast między kobiecką naturą a męskim światem bohaterów.

10. Metapatriarchalizm

Rozmowa skupia się na konceptach patriarchy i metapatriarchy w twórczości Williamsa, analizując jego podejście do tematów męskości i kobiecości.

11. Emerson i tradycje

Rozmowa koncentruje się na rolę Ralfa Waldo Emersona w powieści Williamsa Butcher's Crossing, analizując jego wpływ na bohatera i tematykę książki.

12. Katastrofa bizonów i refleksje

Rozmowa koncentruje się na katastrofie bizonów w latach 70. XIX wieku, jej konsekwencjach i wpływach na powieść Butcher's Crossing. Autor podkreśla ambiwalencję ludzkiego zachowania wobec natury.

13. Ambiwalencja życia i natury

Analiza ambiwalentności życia i natury w powieści, podkreślenie konsekwencji ludzkiego działania na środowisko i samotności bohatera.

14. Nagość i cielesność

Rozmowa skupia się na tematach nagości, cielesności i utraty dziewictwa w powieści, podkreślając sztukę Williamsa w opisach.

15. Przekład i poezja Williamsa

Rozmowa o dorobku Johna Williamsa w zakresie tłumaczeń i poezji, z podziękowaniami dla Macieja Stroińskiego za przekłady.

16. Podziękowania i zakończenie

Podziękowania dla słuchaczy i wspomnianych firm za wsparcie programu.

17. Reklama prawnikdlalekarzy.pl

Prawnik dla lekarzy.

18. Reklama Virtus.Lab Group

Virtus.Lab Group.

19. Reklama Uber

Uber.

20. Reklama Ascoin

Ascoin.

21. Reklama Ascoin.pl

Ascoin.pl Liceum Błeńskiej Gdańsk-Kowale.

22. Reklama Duna Language Services

Duna Language Services.

23. Reklama GT Automatyka

GT Automatyka.

24. Reklama Hammer

Hammer.

25. Reklama JMP

JMP.

26. Reklama sklep.jmpsport.pl

sklep.jmpsport.pl.

27. Reklama Kejko Studio

Kejko Studio.

28. Reklama Maja i Rafał Kłoczko

Maja i Rafał Kłoczko.

29. Reklama Tłumacz przysięgły języka angielskiego

Tłumacz przysięgły języka angielskiego.

30. Reklama kościuczuk.pl

kościuczuk.pl.

31. Reklama Palarnia kawy La Caffo

Palarnia Kawy La Caffo.

32. Reklama ODO24

Odo24.

33. Reklama Drukarnia cyfrowa Totem.com.pl

Drukarnia cyfrowa Totem.com.pl.

Sponsorzy odcinka (17)

prawnikdlalekarzy.pl pre-roll

"Prawnik dla lekarzy."

Virtus.Lab Group pre-roll

"Virtus.Lab Group."

Uber pre-roll

"Uber."

Ascoin pre-roll

"Ascoin."

Ascoin.pl post-roll

"Ascoin.pl Liceum Błeńskiej Gdańsk-Kowale."

Duna Language Services pre-roll

"Duna Language Services."

GT Automatyka pre-roll

"GT Automatyka."

Hammer pre-roll

"Hammer."

JMP pre-roll

"JMP."

sklep.jmpsport.pl pre-roll

"sklep.jmpsport.pl."

Kejko Studio pre-roll

"Kejko Studio."

Maja i Rafał Kłoczko pre-roll

"Maja i Rafał Kłoczko."

Tłumacz przysięgły języka angielskiego pre-roll

"Tłumacz przysięgły języka angielskiego."

kościuczuk.pl pre-roll

"kościuczuk.pl."

Palarnia kawy La Caffo pre-roll

"Palarnia Kawy La Caffo."

ODO24 pre-roll

"Odo24."

Drukarnia cyfrowa Totem.com.pl pre-roll

"Drukarnia cyfrowa Totem.com.pl."

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 15 wyników dla "Butchers Crossing"

Ale mówimy też o bohaterze Butchers Crossing, czyli o Williamie Andrewsie, który on bardziej wychodzi z jednak dobrej rodziny.

Będzie o tym przy okazji Butchers Crossing, skąd pewne rzeczy mógł wywieźć.

Mam wrażenie, że i w Stonerze, i w Butchers Crossing, i w Augustie są bezpośrednie inspiracje francuskie.

Mam zresztą wrażenie, że i w Butchers Crossing, w wcześniejszej powieści, elementy realizmu, ale takiego skrajnego, to znaczy absolutnego skupienia na detalu i na fizyczności, też są wzięte z Roberta.

Za każdym razem ludzie mówią to samo, że o przegranym bohaterze, czy to jest o Stonerze, czy o Augustie, czy o Butchers Crossing, o sensie życia i tak dalej, ale każdy podkreśla, że z jakiegoś powodu książka zalazła mu za skórę.

Właśnie dokładnie, bo kończymy na takim zdaniu, że tutaj mamy coś niewysłowionego, ale to jest prawda, to tak właśnie jest, że ci bohaterowie w pewnym momencie zatrzymują się na granicy języka, sami nie są w stanie się wysłowić, kiedy tam Charlie Hodge, na przykład woźnica w Butchers Crossing też nie wie, po prostu coś widzimy w jego oczach, jakiś taki wielki przełom w jego życiu i

Są takie sceny w Butchers Crossing, kiedy jest malowane czarnem na czarnym, kiedy ktoś stoi w cieniu i sam jest ciemny, a już mi brakowało przymiotników.

który jest bardzo ważnym pisarzem, poetą dla głównego bohatera Butchers Crossing, Williama Andrusa.

I tak sobie pomyślałam, że Butchers Crossing często nazywa się antywesternem, mówi się, że to jest taka powieść dekonstruująca właśnie tradycję westernu, a ja myślę sobie, że to jest w ogóle być może powieść, która przede wszystkim dekonstruuje tradycję romantyczną w myśleniu o naturze.

I pewnie nie jest to przypadek, że w pierwszym zdaniu, czy też pierwszym słowem, od którego Butchers Crossing Johna Williamsa się zaczyna, jest słowo diligence.

Diligence do Butchers Crossing woził z Elfworth pasażerów i lekkie towary.

Diligence, bo kolej jeszcze nie dojeżdża, bo pociąg jeszcze nie dojeżdża do Butchers Crossing.

Powieść, tak już troszeczkę porządkując tę historię, powieść zaczyna się od momentu, kiedy główny bohater powieści, dwudziestokilkuletni mężczyzna o imieniu William Andrews, rzuca studia na Harwardzie i wyrusza w tą daleką podróż z Bostonu do Kansas, do tytułowego miasteczka Butchers Crossing, zamieszkanego w dużej mierze przez myśliwych bizonów.

Wiadomo, że Butchers Crossing, ta książka jest o naturze.

Butchers Crossing nie mogłem.