Mentionsy

Idąc na rzeź to książka, która z powodu cenzury czekała w Iranie ponad dekadę na publikację, bowiem Doulatabadi dekonstruuje w niej mit świętej obrony, na którym Islamska Republika budowała fundamenty patriotyzmu i religijnej retoryki władzy.

Gośćmi tego raportu o książkach są ze mną w studiu w Warszawie Karolina Cieślik-Jakubiak, iranistka, orientalistka, publicystka.

Oraz na łączach w Krakowie Mateusz Kłagisz, iranista i afganolog, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz tłumacz.

Poza tym, że oboje jako iraniści cenicie i znacie oczywiście dorobek tego pisarza.

Bo to postać ciekawa, życiorys też ciekawy, długi bardzo, bo Mahmud Doulatabadi urodził się w roku 1940, no i był świadkiem wielu ważnych, przełomowych momentów w historii Iranu.

To jest ktoś, kto urodził się na wsi, na wsi w północno-wschodnim Iranie i ten element wiejski w jego twórczości jest niezwykle istotny, ważny.

Czyli takich, którzy patrzą na Iran i na świat przez zupełnie nowe okulary, bo okulary, które zakłada im rewolucja islamska.

I tę drugą perspektywę, już republikańską, znaczy perspektywę Republiki Islamskiej i to są takie dwie perspektywy, które w jego twórczości są obecne na różne sposoby, które sprawiły, że on się jednak zdecydował na to, by pozostać w Iranie, by z Iranu nie wyjechać, a równocześnie, by jednak nie być twórcą, który pisze do szuflady,

Doulatabadi przychodzi na świat w roku, kiedy rządy obejmuje ostatni szach Iranu.

że przed rewolucją islamską to życie Doulatabadiego w Iranie było usłane różami i że jemu było tak łatwo, no bo prześladowania, aresztowania działy się w latach siedemdziesiątych, czyli jeszcze zanim rządy w Iranie objęli Ayatollahowie.

Więc to jest rzeczywiście interesująca ta postawa Doulatabadiego, który jest przeciwko, który jest w opozycji do władz irańskich, ale w tym Iranie jest, w tym Iranie pozostaje Karolina.

I to bardzo wpłynęło na sposób w jaki wyglądała ta literatura lat 60. i 70. w Iranie, bo ona była jednak krytyczna wobec systemu, ale była krytyczna w sposób powiedziałabym sprytny.

Przemycane są tam krytyki polityki Iranu, krytyki polityki Teheranu i ta pozycja społeczna, którą Mahmud Doulatabadi miał wtedy również jako krytyk tego systemu, również jako krytyk przyspieszonej modernizacji.

Dlatego, że jest on zarówno krytykowany przez przeciwników Islamskiej Republiki Iranu, jak i przez jej zwolenników, niezależnie z której, powiedziałabym, poszukalibyśmy tej opinii, recepcji jego twórczości, to on, mimo swojego ikonicznego statusu,

Natomiast dla przeciwników Islamskiej Republiki to, że on w jakiś sposób w tym Iranie cały czas jest i znalazł sobie miejsce, znalazł sobie sposób na taką negocjację własnej pozycji.

Tuż po wyborach parlamentarnych wygranych w Iranie przez takie środowiska reformatorskie i to było spotkanie zorganizowane wówczas przez Bundestag, właśnie taka rozmowa z przedstawicielami irańskiej inteligencji, między innymi tam Doulatabadi.

Ta konferencja trwająca kilka dni to były takie rozwoły, serii spotkań z irańskimi intelektualistami, którzy między innymi właśnie przyjeżdżali z Iranu.

Proszę pamiętać, że to jest okres, kiedy od północy do Iranu wkrocza Związek Radziecki, a od południa

Wielka Brytania, rozpoczyna się trwająca kilka lat okupacja związana z II wojną światową, ale to jest też okres lata 1941-1953, kiedy w Iranie panuje względna swoboda polityczna.

Zakończona obaleniem premiera Mossadega w roku 1953, który jest takim pierwszym wyraźnym sygnałem, że Iran może być przedmiotem

Takiej ingerencji ze strony Stanów Zjednoczonych, które zaczynają odgrywać coraz większą i wyraźniejszą rolę w Iranie i wspierają się Mohamedem Reza Pahlaviem i wspierają również Mohamada Reza Pahlaviego.

Chciałabym się wycofać ze słowa w tle, bo nie wiem, czy polityka w takim kraju jak Iran w ogóle może być w tle.

No bo powiedzieliśmy o tych latach czterdziestych, kiedy rząd w Iranie przejmuje ostatni szachin-szach.

I to wszystko nas prowadzi do pytania o tę współczesność, bo w Iranie dzieje się, ha, jak powiem bardzo dużo, to nie powiem wystarczająco.

Mieliśmy krwawe protesty, teraz mamy ingerencję Stanów Zjednoczonych, militarną w Iranie.