Mentionsy
Raport o książkach - „Idąc na rzeź” Mahmud Doulatabadi
Front wojny iracko-irańskiej – na nieokreślonym Wzgórzu Zero grupa żołnierzy umiera z pragnienia. Bo mimo że cysterna z wodą znajduje się tuż obok, czuwa nad nimi snajper, celnie mierzący do każdego, kto ośmieli się zrobić krok w jej kierunku, a wokół rozciąga się pustynia.
Na tym jednym kadrze jeden z najwybitniejszych współczesnych irańskich pisarzy, Mahmud Doulatabadi, buduje opowieść o absurdzie i bezsensie wojny, w której nie ma nic wzniosłego ani nic bohaterskiego. Wojna nie przynosi żołnierzom chwały, tylko ich odczłowiecza.
„Idąc na rzeź” to książka, która z powodu cenzury czekała w Iranie ponad dekadę na publikację. Doulatabadi dekonstruuje w niej mit „świętej obrony”, na którym Islamska Republika Iranu budowała fundamenty patriotyzmu i religijnej retoryki władzy.
Jednak „Idąc na rzeź” Mahmuda Doulatabadiego to opowieść o każdej wojnie i o przekraczaniu granic człowieczeństwa. To także refleksja nad ludzką skłonnością do zapominania, która powoduje, że historia przemocy ciągle się powtarza. Czy słowo pisane jest w stanie ocalić pamięć, a może tylko ją osłabia i odkształca? Jeśli literatura jest bezradna wobec zła, kim jest pisarz?
To pytania, które irański pisarz stawia w powieści, której poświęcony jest ten odcinek „Raportu o książkach”.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Goście: Karolina Cieślik-Jakubiak i Mateusz M. Kłagisz
Książka: „Idąc na rzeź” Mahmud Doulatabadi / przekład: Mateusz M. Kłagisz / Wydawnictwo ArtRage
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sponsorzy odcinka (1)
"Ascoin, renomowany dealer złota i innych metali szlachetnych"
Szukaj w treści odcinka
Jednak Idąc na rzeź Mahmuda Doulatabadiego to opowieść o każdej wojnie i o przekraczaniu granic człowieczeństwa.
Rozmawiać będziemy o powieści irańskiego pisarza Mahmuda Doulatabadiego.
Nie tłumaczonego i nie wydawanego, no a dzięki wam ta ostatnia część zdania może wybrzmieć już tylko i wyłącznie w czasie przeszłym, bo Karolina, która prowadzi serię Rachla w wydawnictwie ArtRage, doprowadziła do tego, że mamy pierwszą powieść Mahmuda Doulatabadiego po polsku, a Mateusz tę książkę przetłumaczył.
Idąc na rzeź, tak jak przed chwilką powiedziałam, to jest pierwsza książka Mahmuda Doulatabadiego, która ukazuje się w polskim przekładzie i dlatego tak pomyślałam sobie, że może zanim zaczniemy wszystkie warstwy tej jakże gęstej, jakże złożonej powieści, pozornie zresztą, tylko pozornie skromnej, bo liczącej jedynie 120 stron, omawiać, to najpierw może powiedzmy o tym, kim jest autor.
Ja sobie próbuję tak umieścić Doulatabadiego od pewnego czasu.
Kto mógł być takim nauczycielem pośrednim dla Doulatabadiego i dla kogo mógłby Doulatabadi być nauczycielem w sensie pewnej estetyki literackiej, smaku języka.
Natomiast ja chciałbym podkreślić, zawsze będę patrzył na Doulatabadiego, jednak na kogoś, kto...
że przed rewolucją islamską to życie Doulatabadiego w Iranie było usłane różami i że jemu było tak łatwo, no bo prześladowania, aresztowania działy się w latach siedemdziesiątych, czyli jeszcze zanim rządy w Iranie objęli Ayatollahowie.
Więc to jest rzeczywiście interesująca ta postawa Doulatabadiego, który jest przeciwko, który jest w opozycji do władz irańskich, ale w tym Iranie jest, w tym Iranie pozostaje Karolina.
A jeżeli chodzi o tę krytykę społeczną i to miejsce polityczne również Mahmuda Doulatabadiego, tak samo przed rewolucją, jak i po rewolucji, to nawiązując trochę do tego, o czym wcześniej wspominał Mateusz, on jednak jest w pewien sposób reprezentantem swojego pokolenia i też wchodził
Z nowego umiejscowienia Doulatabadiego, bo Karolina słusznie określi taką współczesną jego perspektywę, zaangażowanie na przykład w wybory w 2009 roku, ale też pamiętajmy, że on w roku 2000 wziął udział w czymś, co się nazywa taką Konferenze Berlin.
Bardzo dużo tych ważnych, przełomowych wydarzeń politycznych w tle życia Mahmuda Doulatabadiego.
Ja zresztą sobie też tak myślę, że być może te najważniejsze wypowiedzi znajdują się w literaturze Mahmuda Doulatabadiego.
Mamy powieści Mahmuda Doulatabadiego, mamy od niedawna jego powieść Idąc na rzeź w polskim przekładzie, więc może o tej powieści porozmawiajmy i o tym, co ona nam mówi.
Więc w tym wymiarze dla Doulatabadiego ta wojna iracko-irańska jest tylko i wyłącznie tłem do dyskusji o bezsensowności wojny.
I to też jest, wydaje mi się, pod tym względem celowe ze strony Mahmuda Doulatabadiego, żeby uczynić Irakijczyków również równoprawnymi, a może nawet odrobinę proporcjonalnie większymi bohaterami tej powieści.
Dokładnie tak, to jest narzędzie Mahmuda Doulatabadiego, żeby wykorzystać trochę ten strumień świadomości, którym pewnie moglibyśmy go nazwać, żeby jeszcze bardziej pokazać, jak bardzo te perspektywy narodów sztucznie zwaśnionych ostatecznie są podobne, jak przed podobnymi wyzwaniami ostatecznie stoją tutaj
Dla mnie to jest w ogóle niezwykłe w ogóle w pisarstwie Mahmuda Doulatabadiego oraz cyzulując i mówiąc bardziej konkretnie to, co on zrobił w tej książce ze względu na to, że tak jak Mateusz mówił na samym początku naszej rozmowy, ta książka jest w pewien sposób wyjątkowa dla pisarstwa i dla twórczości Doulatabadiego.
W związku z tym, to wydaje mi się również, refleksja samego Mahmuda Doulatabadiego może nad tym, do jakiego stopnia świadkowie, pisarze, ci którzy operują piórem i ci którzy operują piórem również w kontekście wojny właśnie,
To jest znów zdanie wzięte z tej książki, zdanie zacytowane z powieści Idąc na rzeź Mahmuda Doulatabadiego.
Karolina Cieślik-Jakubiak, iranistka, orientalistka, publicystka oraz Mateusz Kłagisz, iranista, afganolog, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz autor przykładu powieści Mahmouda Doulatabadiego, Idąc na rzeź, o której dzisiaj rozmawialiśmy, byli gośćmi Raportu o książkach.
Ostatnie odcinki
-
Raport o książkach – Philip Gourevitch „Pragnie...
20.04.2026 15:00
-
Raport o stanie świata - 18 kwietnia 2026
18.04.2026 07:00
-
Raport o sztucznej inteligencji - Jak wykorzyst...
16.04.2026 15:00
-
Raport na dziś - 15 kwietnia 2026
15.04.2026 12:31
-
Raport o książkach – Hisham Matar „Moi przyjaci...
13.04.2026 15:00
-
Raport o stanie świata - 11 kwietnia 2026
11.04.2026 07:00
-
Raport na dziś - 8 kwietnia 2026
08.04.2026 12:58
-
Raport o stanie świata - 4 kwietnia 2026
04.04.2026 07:00
-
Raport o sztucznej inteligencji - Hej AI, czy m...
02.04.2026 15:00
-
Raport na dziś - 1 kwietnia 2026
01.04.2026 12:22