Mentionsy
Radio Wnet
Radio Wnet
27.04.2026 12:58

Zdzisław Najder – postać konfliktowa, SB, Radio Wolna Europa i „Wywrotowiec” | Rozmowa ze Zbigniewem Gluzą

Dlaczego Zdzisław Najder uchodzi za jedną z najbardziej konfliktowych postaci polskiej inteligencji emigracyjnej i opozycyjnej? W jakich okolicznościach został zwerbowany przez Służbę Bezpieczeństwa i jak wpłynęło to na jego dalszą biografię? Jak radził sobie jako szef sekcji polskiej Radia Wolna Europa i jakie decyzje budziły kontrowersje?

W rozmowie Zbigniew Gluza – autor opracowania „Wywrotowiec. Zdzisław Najder” – porządkuje fakty, konteksty i spory wokół jego działalności. Pojawiają się również wątki bardziej osobiste, w tym pytanie o literackie fascynacje Najdera i jego ulubionych pisarzy.

Audycja przybliża jedną z najbardziej niejednoznacznych postaci polskiej historii najnowszej, pokazując zarówno jej dorobek, jak i źródła kontrowersji.

Najder Wałęsa PPN-u PRL Służbą Bezpieczeństwa Olszewski Jan Olszewski SB Zbigniewie PPS Giedroyciem Służba Bezpieczeństwa Zdzisława Najdera Wywrotowiec Giedroyć

Rozdziały (11)

1. Wprowadzenie i przedstawienie autora

Podróżnicy przedstawiają gościa i przedstawiają temat książki o Zdzisławie Najderze.

2. Wywrotowiec – geneza tytułu i treść książki

Zbigniew Gluza wyjaśnia, skąd pochodzi tytuł książki i opisuje jej strukturę.

3. Redakcja i kontekst historyczny

Gluza opowiada o swoich rolach w redakcji i analizie spuścizny Zdzisława Najdera.

4. Polskie Porozumienie Niepodległościowe (PPN)

Gluza omawia PPN i jego znaczenie w procesie Polski powojennej.

5. Zdzisław Najder w latach 40. i 50.

Gluza analizuje początki zainteresowań i postaw Zdzisława Najdera w latach 40. i 50. XX wieku.

6. Relacje z przyjaciółmi i współpracownikami

Gluza opowiada o relacjach Zdzisława Najdera z Janem Olszewskim, Jerzym Giedroykiem i innymi.

7. Rozkłady i konflikty w polityce

Gluza omawia konflikty i relacje Zdzisława Najdera z politykami i rządami, w tym Wałęsą.

8. Ocena i interpretacja relacji z Wałęsą

Gluza przedstawia swoje zdanie na temat relacji Zdzisława Najdera z Lechem Wałęsą.

9. Konflikty w polityce i współpraca z Służbą Bezpieczeństwa

Rozmowa kontynuuje omówienie konfliktów politycznych i współpracy Zdzisława Najdera z Służbą Bezpieczeństwa. Autor podkreśla, że Najder był patriotą Polski Niepodległej, a jego doświadczenie z Zachodu miało kluczowe znaczenie dla jego myślenia politycznego.

10. Biografia Konrada Korzeniowskiego i jego role

Zbigniew Gluza omawia opus magnum Najdera - Życie Konrada Korzeniowskiego, jego przyjaźń z Janem Olszewskim i rolę w polityce polskiej, w tym w kontekście wejścia Polski do Unii Europejskiej.

11. Zakończenie rozmowy i podsumowanie

Rozmowa zakończona, autor podziękowuje gościowi za rozmowę i podkreśla znaczenie jego pracy w kontekście polityki polskiej i historycznej.

Sponsorzy odcinka (1)

Fundacja Ośrodka Karta post-roll

"Fundacja Ośrodka Karta Opublikowała ten opasły tom pasjonującej lektury."

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 10 wyników dla "Olszewski"

Nie został przyjęty ze swoimi radami, mimo że był bardzo fundamentalnym doradcą Jana Olszewskiego, ale potem też premiera Buska i na różnych etapach.

Jan Olszewski, premier Polski.

To szczególnie znacząca jest relacja z Janem Olszewskim, ponieważ on uważał Olszewskiego za największą swoją przyjaźń polityczną.

Ja zresztą bardzo żałuję, że rząd Olszewskiego nie mógł się rozwinąć.

I to się nawet załamało, to znaczy załamało się głównie dlatego, że Olszewski nie bronił Najdera po wywołaniu sprawy zapalniczki, czyli tej współpracy w latach 50. ze Służbą Bezpieczeństwa.

Najder to przeżył bardzo boleśnie, dlatego że Olszewski był wtedy w takiej roli, że mógł, był na tyle publiczną postacią, że mógł to w sposób jednoznaczny przekreślić.

Tym bardziej, że Najder w momencie, kiedy na tę grę ze Służbą Bezpieczeństwa poszedł, mówił Olszewskiemu o tym.

I Olszewski się na to nie zdecydował, a potem Najder zarzucał panu Janowi, że przeszedł na pozycję nacjonalistyczną, a rzeczywiście Najder nigdy nacjonalistą nie był.

Był na tym spotkaniu Jan Olszewski.

Jakby zmiany nastąpiły tylko za sprawą jawnej opozycji i ruchu takiego oddolnego, społecznego, co oczywiście było zasadnicze, ale bez myślenia politycznego w ten sposób byłoby bardzo trudno, a w tym kontekście niezwykła rola Jana Olszewskiego, który był

Ostatnie odcinki