Mentionsy
Przecież to nie jest modernizm! Podcast Krakowskiego Szlaku Modernizmu.
Przecież to nie jest modernizm! Podcast Krakowskiego Szlaku Modernizmu.
09.02.2026 21:34

Żłobki, przedszkola, Watykany. O architekturze Marty i Janusza Ingardenów

Żłobki, przedszkola, Watykany. O architekturze Marty i Janusza Ingardenów

Przecież to nie jest modernizm! Podcast Krakowskiego Szlaku modernizmu

Rozmawiają Marta Karpińska i Michał Wiśniewski

Na licznych fotografiach Nowej Huty z początków lat 50. pojawiają się obrazy pierwszych nowohuckich szkół, żłobków i przedszkoli. Niskie bryły placówek edukacyjnych dla najmłodszych mieszkańców Nowej Huty – z ogromnymi oknami zapewniającymi naturalne światło we wnętrzach, tarasami i placami zabaw – otoczone pobliską zabudową osiedli Wandy i Willowego, są znakiem spełnionej obietnicy o dobrodziejstwach życia w socjalistycznym mieście. Za socrealistycznymi projektami pierwszych w Nowej Hucie żłobków i przedszkoli na stało małżeństwo Janusza i Marty Ingardenów. To bohaterowie dzisiejszego odcinka naszego podcastu. Chcemy przybliżyć historię tej pary architektów w kontekście architektury więzi społecznych, chcemy przyjrzeć się projektom, które te więzi miały budować i często do dzisiaj pełnią taką więziotwórczą funkcję – opowiemy o architekturze tworzonej przez Ingardenów. Ale traktując architekturę, którą stworzyło to małżeństwo jako punkt wyjścia, chcemy też przyjrzeć się ideom modernistycznym i kontekstowi politycznemu i społecznemu, które umożliwiły realizację postulatów dwudziestowiecznej awangardy o stworzeniu lepszych warunków życia dla jak najszerszych warstw społecznych. 

Odcinek podcastu powstał w ramach projektu

ARCHITEKTURA WIĘZI SPOŁECZNYCH. PAWILONY, DOMY KULTURY, SZKOŁY, PRZEDSZKOLA I ŻŁOBKI W OSIEDLACH MIESZKANIOWYCH KRAKOWA

Projekt jest organizowany i sfinansowany w ramach programu wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju, realizowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).

Krakowski Szlak Modernizmu tworzą ludzie, których fascynuje architektura nie tylko jako forma, ale przede wszystkim jako odbicie procesów politycznych, ekonomicznych i społecznych zachodzących w XX i XXI wieku. Na co dzień zajmujemy się badaniem architektury nowoczesnego Krakowa, ze świadomością, w jak ogromnym stopniu lokalność jest kształtowana przez wydarzenia globalne.

Tytułem podcastu Przecież to nie jest modernizm chcieliśmy uhonorować komentarz często pojawiający się pod postami IG Krakowskiego Szlaku Modernizmu. W podcaście przyglądamy się przełomowym momentom architektonicznej nowoczesności, dekonstruujemy jej mity, penetrujemy ślepe uliczki i podziwiamy trwałe osiągnięcia.

Kto tworzy podcast?: dr Dorota Jędruch, Marta Karpińska, dr Dorota Leśniak-Rychlak, dr Michał Wiśniewski – czyli zespół Fundacji Instytut Architektury

Nagrania, montaż: Jan Chołoniewski

Dżingiel: Justyna Stasiowska

Oprawa graficzna: Damian Nowak, Parastudio

Janusza Ingardenów Martą Ingarden Ingardenowie Ingardenowi Nowa Huta Ingardenów Związku Radzieckiego Hannes Mayer Ernsta Maja Ernst May Ptaszycki Centrum Administracyjne Huty im. Politechnice Teatr Wielki Stanisław Juchnowicz

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 10 wyników dla "Nowa Huta"

W pracy nad tworzeniem projektu Miasta Nowa Huta kierowaliśmy się zasadą dać człowiekowi

I zaraz będziemy opowiadać o tym, jak to się udało realizować w ciągu najbliższych tych lat, czy to zamierzenie, w którym Ptaszycki tak pięknie deklarował zamiary dotyczące tego, jak Nowa Huta będzie funkcjonować pod względem społecznym, pod względem funkcjonowania instytucji kulturalnych, jak to się realizowało.

Ja może tylko powiem, że faktycznie jak badamy, jak przeglądamy różne archiwa, to na tych wszystkich licznych fotografiach Nowej Huty z początku lat 50., bo cytat, który przed chwilą przywołałam, to jest 1950 rok, czyli rok po tym, kiedy w ogóle Nowa Huta zaczęła być budowana.

I pod tym względem Nowa Huta tworzona przez bohaterów dzisiejszego odcinka jest emanacją pewnego dużo szerszego zjawiska.

Nowa Huta, Osiedle Willowe Nowa Huta, Osiedle Willowe Nowa Huta, Osiedle Willowe

Nowa Huta, Osiedle Willowe

Prawda, że to jest bardzo trudny okres, to znaczy ta Nowa Huta ona jest budowana dosyć chaotycznie.

Cmentarz wsi Mogiła był wtedy miejscem, gdzie zaczynała żyć po godzinach Nowa Huta.

No a jednocześnie Nowa Huta, która jest tak bardzo obecna w ówczesnej propagandzie, w ówczesnych kronikach filmowych, staje się poligonem, a jednocześnie wzorcem tego, jak te wszystkie nowe osiedla mają być budowane.

Więc Nowa Huta staje się punktem wyjścia, wzorcem tego, jak ma wyglądać przestrzeń osiedla, które nie tylko, że zapewnia to minimum mieszkaniowe, że mamy te jasne, oświetlone mieszkania,

Ostatnie odcinki