Mentionsy

Porozmawiamy o profesorze Jakubie Kloc-Konkołowiczu, nagle zmarłym przedwcześnie, zdecydowanie w kwietniu 2021 roku.

I porozmawiam o nim z osobami, które są związane z Zakładem Filozofii Społecznej Wydziału Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego, którego profesor Kloc-Konkołowicz był przed śmiercią kierownikiem i także z osobami, które przygotowały do druku wykłady z filozofii społecznej profesora Jakuba Kloca-Konkołowicza, które właśnie

I Jan Molina, także związany z Zakładem Filozofii Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego, Wydziału Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego, który między innymi napisał pod kierunkiem profesora Kloc-Konkołowicza swoją pracę magisterską.

O, to są, jeśli mogę zacząć, bo to są dwa pytania, w gruncie rzeczy w jednym i to nie jest tak prosto chyba powiedzieć o tym naraz, bo do sylwetki intelektualnej też trzeba dopowiedzieć jakąś taką w ogóle specyficzną rolę, którą Jakub Kloc-Konkołowicz pełnił na scenie polskiego życia filozoficznego.

No i Jakub Kloc-Konkołowicz był jego uczniem, kontynuatorem w jakimś sensie z puścizny, nie jedynym oczywiście, natomiast no bardzo takim rozpoznawalnym i też jakby kontynuującym właśnie tą współpracę polsko-niemiecką, którą Siemek

Filozofia społeczna staje się tutaj czymś na kształt filozofii pierwszej i to najłatwiej chyba wytłumaczyć przez rozróżnienie, co prowadzone też w tych wykładach przez profesora Kloc-Konkołowicza, między takim stricte normatywnym, konstruktywistycznym ujęciem filozofii społecznej, w której tworzy się pewien ideał racjonalny i następnie ocenia rzeczywistość w perspektywie tego ideału,

A tą inną formą, bliższą właśnie tradycji siemkowskiej, czy właśnie wprost za nią stojącą i później profesora Klocka-Konkowicza, czyli tradycją rekonstrukcyjną, w której no to są takie heglowskie tropy, tzn.

Kloc-Konkołowicz nazywa je nawet w pewnym momencie instytucjami i praktykami zombie, których istnienie możemy zrozumieć przez ich historyczną genezę, ale które nie mają racjonalnego uzasadnienia, czyli nie są oparte na naszym racjonalnym rozumieniu najważniejszych pojęć typu wolność, uznanie, człowieczeństwo.

Profesor Kloc-Konkołowicz przywoływał takie określenie z nietłumaczonej, jednej z nietłumaczonych tekstów Axela Honeta, nietłumaczonych na polski.

Natomiast jeżeli chodzi o samą perspektywę, to jednak to jest i w tych wykładach, i w biografii intelektualnej Kloca-Konkołowicza

Natomiast warto tutaj podkreślić, że jednak ten projekt tak rozumiany, jak przedstawiał go Siemek i potem jak interpretował ten projekt Siemkowski, Kloc-Konkołowicz,

Takim kluczowym momentem dla zbudowania takiej, a nie innej recepcji Hegla jest interpretacja Fichtego, zarówno w filozofii Siemka, jak i w filozofii profesora Kloca-Konkołowicza.

I jest też oparty na takim przekonaniu, może wyrażonym tutaj pośrednio, natomiast w innych tekstach Kloca-Konkołowicza wprost, że polska recepcja Fichtego jest recepcją bardzo ułomną.

I to jest pytanie, czy Jakub Kloc-Konkołowicz w tej książce, którą tam mamy wyeksponowaną, czyli w rozumie praktycznym filozofii Kanta i Fichtego,

Ja się zastanawiam, na ile to jest tak, że jednak Kloc-Konkołowicz potraktywał Fichtego trochę inaczej.

Czy on jest jakby tylko takim przygotowaniem do Hegla w tym ujęciu Kloca-Konkołowicza czy nie?

Natomiast może tutaj jakimś kluczem do odpowiedzi jest, bo ty powołujesz się na tą opublikowaną po polsku książkę Kloc-Konkołowicza, natomiast jest jeszcze jego niemiecka książka, która jest nieprzetłumaczona na język polski, ona jest późniejszą książką.

I to jest naprawdę to, czym Kloc-Konkołowicz się zajmował

No i Kloc-Konkołowicz w tej książce właśnie rekonstruuje, jak to już u Kanta można dostrzec z pewnych momenta.

No może ja bym tu się odwołał do takiego króciutkiego cytatu, bo mówimy cały czas o uznaniu i wolności i w jednym z wykładów pojawia się taki cytat z Hegla, który jest w pewnym sensie jednym z momentów kulminacyjnych, a być może nawet momentem kulminacyjnym tych wykładów, który profesor Kloc-Konkołowicz sugeruje, że mógłby być wypisany nad wydziałami filozofii w różnych miejscach i krajach.

I Kloc-Konkołowicz wprowadza tutaj takie pojęcia, oczywiście nie są to pojęcia hegelowskie, ale pojęcia alter ego, jako takiego dobrego określenia tej kondycji człowieka, człowieka jako sprzeczności, to też jest w notatek Hegla, mniej znany człowiek jest sprzecznością.

A Kloc-Konkołowicz to jakby sprowadza do takiej dialektycznej kontynuacji wprost zakazu instrumentalizacji Ukanta.

I teraz, jaką rolę w zamyśle Jakuba Kloca-Konkołowicza odgrywa poświęcenia jak dużej partii tekstu, dużej partii materiału właśnie tym twórcom?

Czy może jest tak, że tutaj po prostu problematyka liberalizmu i takich filozoficznych źródeł liberalizmu byłaby czymś, co by jakoś szczególnie zajmowało Jakuba Kloca-Konkołowicza?

Oczywiście pewnie też można by wielowątkowo, ale zasadniczo to jest tak, że Kloc-Konkołowicz sam o tym trochę mówi, więc od tego trzeba zacząć, że i to mówi pod koniec tych wykładów, że okazuje się wtedy, że

Hobbes też jest tutaj przez Kloc-Konkołowicza czytany...

Więc na przykład też Kloc-Konkołowicz zwraca uwagę na to, że Hobbs jest też bardzo ważnym takim punktem odniesienia dla Habermasa, który też próbuje właśnie z tym dziedzictwem hobsowskim, a też trochę hobsowsko-szmitjańskim, bo z kolei Karl Schmidt tutaj jest jakby...

I Kloc-Konkołowicz mówi wprost, że w jego przekonaniu to, co jest najciekawsze u Marxa, to jest to, co jest jakby przejęte, czyli jest kontynuacja umyślenia hegelowskiego.

I to jest też ciekawe w kontekście znowu tej teorii uznania, którą Kloc-Konkołowicz się zajmował, że on tak naprawdę tam głównie właśnie mówi o takich antycypacjach też z zakresu teorii uznania, które można znaleźć u Marksa.

Odniesienia do przykładów, zresztą profesor Kloc-Konkołowicz był właśnie też bardzo popularnym wykładowcą.

Mianowicie, że jeszcze tak naprawdę w momencie jak Kloc-Konkołowicz to wygłaszał, a na pewno powiedzmy jeszcze dwa lata wcześniej, bo to jest jakby kurs, który był powtarzalny, jeszcze dwa lata wcześniej niż akurat te konkretne dwa semestry, na podstawie których to opracowaliśmy, bo to jest z okresu pandemii, dlatego mamy te nagrania, no to można było odnieść wrażenie, że to trochę jest taka teoria...

Kontestatorów do lektury wykładów profesora Kloc-Konkołowicza, co brzmi, może jeszcze niedawno mogło brzmieć zaskakująco, ale być może nabiera właśnie pewnej aktualności.

Tym ciekawsza będzie recepcja tych wykładów, bo może się okazać, że ona będzie zupełnie inna niż u ich odbiorców w czasie życia Jakuba Kloca-Konkołowicza.

W latach akademickich 2019-2020, 2020-2021 profesor Kloc-Konkołowicz zmarł w kwietniu 2021 roku, więc ten układ problemowy wykładów nie odpowiada chronologii nagrań, czyli te wykłady, które kończą naszą prezentowaną rekonstrukcję pełnego cyklu,

Rozmawiałem dzisiaj na temat Jakuba Kloc-Konkołowicza.

A ja bardzo dziękuję Wam za rozmowę i o książce samej, i o poglądach pracy badawczej, filozoficznej Jakuba Kloca-Konkołowicza, który dla każdego z nas był profesorem w pewnym momencie naszego życia.