Mentionsy

Podcasty Teologii Politycznej
Podcasty Teologii Politycznej
13.11.2024 17:00

21. HERBICH // STRACHOWSKI // W poszukiwaniu istoty nowej sztuki: Chwistek, Witkacy

W dwudziestym pierwszym odcinku podcastu „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich i Michał Strachowski rozmawiają o filozoficznych próbach odpowiedzi na pytanie o to, czym jest nowa, awangardowa sztuka, sformułowanych przez dwóch przedstawicieli polskiej kultury umysłowej, będących zarazem filozofami i artystami: Leona Chwistka oraz Stanisława Ignacego Witkiewicza. Dlaczego zjawiska w sztuce z przełomu XIX i XX tak silnie wywoływały pytania filozoficzne? Co teoria wielości rzeczywistości Chwistka miała do powiedzenia o nowej sztuce? Czy da się wyznaczyć jakieś związki między malarstwem Witkacego a jego katastrofizmem? Na te między innymi pytania rozmówcy szukają odpowiedzi.

W cyklu podcastów „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich wspólnie z zaproszonymi gośćmi będzie przyglądał się wybranym wątkom oraz postaciom tworzącym polską tradycję filozoficzną. Celem podcastu jest nie tylko udzielenie odpowiedzi na pytanie, co oryginalnego wniosła do historii myśli filozoficznej polska filozofia, lecz przede wszystkim zwrócenie uwagi na to, w jaki sposób myśliciele polscy reagowali na wyzwania dziejowe, kulturowe i cywilizacyjne, przed którymi stali oni oraz ich ojczyzna.

Tomasz Herbich wraz z zaproszonymi gośćmi porozmawia o poglądach filozoficznych autorów z różnych epok rozwoju naszej kultury umysłowej. Pojawią się wśród tych filozofów między innymi Stanisław Orzechowski, Piotr Skarga, Jan Śniadecki, Stanisław Staszic, Maurycy Mochnacki, August Cieszkowski, Stanisław Brzozowski, Edward Abramowski, Kazimierz Twardowski, Jan Łukasiewicz, Roman Ingarden, Józef Tischner, Karol Wojtyła, Leszek Kołakowski, Andrzej Walicki i wielu innych.

Podobają Ci się podcasty Teologii Politycznej? Serdecznie zachęcamy do wsparcia naszych nagrań:
https://teologiapolityczna.pl/podcast

Rozdziały (15)

1. Wprowadzenie i przedstawienie gości

Podcast zaczyna się z wypowiedzi organizatora, a następnie przedstawieni goście: Tomasz Herbich, Michał Strachowski i zaprzysiężeni goście podcastu Michała Strachowskiego. Rozmowa prowadzi się o planowanym cyklu odcinków poświęconych sztuce.

2. Zakres i cel rozmowy

Rozmowa zaczyna się formalnie, a następnie Strachowski przedstawia temat rozmowy, który obejmuje refleksję nad nową sztuką i jej filozoficzne ujęcie.

3. Charakter awangardy w XX wieku

Strachowski omawia charakter awangardy w XX wieku, podkreślając próbę odcięcia się od przeszłości i ewolucję refleksji o sztuce. Podkreśla roli Wyspiańskiego i jego katstrofizm w kontekście rozmowy.

4. Leon Chwistek i Stanisław Witkiewicz

Rozmowa przełącza się na omówienie Leoniego Chwistka i Stanisława Witkacego, a Strachowski proponuje zacząć od Chwistka.

5. Portret Chwistka i jego teoria sztuki

Strachowski przedstawia portret Chwistka i jego teorię sztuki, wskazując na teorię wielości rzeczywistości.

6. Teoria wielości rzeczywistości Chwistka

Strachowski szczegółowo omawia teorię wielości rzeczywistości Chwistka, wskazując na cztery ujęcia rzeczywistości: popularną, fizykalną, psychologistyczną i wyobrażenialną.

7. Krytyka historyka sztuki i perspektywa Chwistka

Strachowski przedstawia krytykę historyka sztuki wobec teorii Chwistka, podkreślając różnice w podejściu do sztuki między Chwistkiem a Witkacem.

8. Różnice w podejściu do sztuki Chwistka i Witkacego

Strachowski omawia różnice w podejściu do sztuki między Chwistkiem a Witkacem, podkreślając role impresjonizmu i teorii wielości rzeczywistości w ich pracach.

9. Teoria Chwistka i jej implikacje dla nowej sztuki

Rozważania nad teorią Chwistka o wielości rzeczywistości i jej wpływ na pojęcie nowej sztuki, w tym na surrealizm i relacje z mistykami i snami.

10. Konflikt między Chwistkiem a Witkacym

Porównanie poglądów Chwistka i Witkacego na temat nowej sztuki, z fokusem na krytykę Witkacego wobec teorii Chwistka i jego własnego podejścia do sztuki.

11. Filozofia i twórczość Witkacego

Analiza twórczości i filozofii Witkacego, w tym jego relacji z dawną sztuką, religią i duchowością, oraz krytyka renesansu w jego teorii.

12. Krytyka renesansu w twórczości Witkacego

Rozważania nad krytyką renesansu w twórczości Witkacego i jej znaczenie dla sztuki współczesnej.

13. Związki Witkacego z malarstwem ikonowym i dyskusjami w Rosji

Analiza wpływów malarstwa ikonowego i dyskusji w Rosji na twórczość Witkacego.

14. Pesymizm Witkacego wobec sztuki współczesnej

Pesymistyczne poglądy Witkacego na przyszłość sztuki i jej potencjał.

15. Pesymizm i optymizm w twórczości Witkacego

Analiza pesymistycznych i optymistycznych aspektów Witkacego w kontekście sztuki i przyszłości.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 20 wyników dla "Chwistka"

Świetnie, dobrze, ale w takim razie może przejdźmy do Chwistka i zacznijmy od niego.

Nazywa się Udzielny byk na urlopie i to jest portret Chwistka.

Wielość rzeczywistości w sztuce powstała w roku 1918, wyprzedza zatem tę główną prezentację teorii wielości rzeczywistości, którą Chwistek zawarł w pracy z roku 1921, ale pomysł Chwistka, który jest, gdzie zresztą także podejmuje w zakończeniu tego najważniejszego swojego dzieła z 21 roku, Zagadnienia artystyczne, w ostatnim rozdziale tego dzieła, ale tak czy inaczej pomysł jest czytelny już z tego tekstu z 1918 roku i jest on następujący.

Przyjmując założenie, które jest kluczowe dla Chwistka, które w ogóle w jakimś sensie bardzo istotnym wyróżnia Chwistka także i pozycjonuje go w określony sposób wobec Szkoły Woskowarszawskiej, bo tutaj nasi słuchacze powinni usłyszeć tę wiadomość, że Leon Chwistek jest oczywiście najważniejszym przedstawicielem polskiej filozofii analitycznej, tworzącym w opozycji do Szkoły Woskowarszawskiej w dwudziestoleciu międzywojennym.

Zanim jednak porozmawiamy szczegółowo o tych rodzajach sztuki, zastanówmy się jeszcze nad samym pomysłem Chwistka, a przede wszystkim nad tym, co zdaniem Chwistka z tego pomysłu wynika.

I też jest ciekawa jako punkt do rozwoju własnej myśli Chwistka, bo dalej te teksty i jego działania artystyczne ewoluują w stronę, która się nie podoba Witkacemu.

A jeśli chodzi o współczesne jakieś myślenie, które mogłoby nabudować na tej pracy Chwistka,

Przede wszystkim dla Chwistka są najważniejsze jakby gdyby rozwinąć te jego pomysły w tę stronę, którą idą np.

Przyjrzyjmy się teraz w związku z tym szczegółom koncepcji Chwistka.

I to jest jakby też zasadnicza cezura dla Chwistka.

No właśnie, zastanówmy się jeszcze nad tym, jaki obraz tych konkretnych typów artystycznych wyłania się z tych rozważań Chwistka.

Tutaj u Chwistka oczywiście tego aspektu społecznego nie ma, to jest po prostu przemiana, która jest zmianą sposobu myślenia filozoficznego przede wszystkim.

I też tutaj to widać w tekście Chwistka, no i to jest

Rzeczywistość wyobrażeń jest przez Chwistka ilustrowana przede wszystkim na dwóch przykładach.

Witkacy dość jednoznacznie zarzucał twórczości artystycznej Chwistka, a także, jak sądzę jego poglądem teoretycznym, to, że ona nie zrywa tak naprawdę w swoich więzi z mimetyzmem.

Nawet jeżeli tym oryginalnym bez wątpienia pomysłem Chwistka jest to, aby to pojęcie zmultiplikować i pokazać, że istnieje wiele konkurujących ze sobą, ale wszystkich wewnętrznie spójnych pojęć tego, czym jest rzeczywistość.

Oczywiście odbiera bardzo staranne wykształcenia także filozoficzne, ale ono nigdy nie jest tak systematyczne jak wykształcenie Chwistka.

Z całą pewnością Witkacy, niezależnie od tego, że jeżeli chodzi o poziom jego wykształcenia filozoficznego czy logicznego, to od Chwistka go bardzo wiele tutaj różni i dzieli, to zarazem jest autorem, który ma bardzo poważne, bardzo konsekwentnie realizowane plany odrodzenia pewnego typu filozofii, która będzie spekulatywna i metafizyczna.

Jest, tak jak już powiedzieliśmy wcześniej, kolegą Chwistka, którego portretuje niejeden raz, ale jest także twórcą obrazów, które są groteskowe, które są antynaturalistyczne,

Tak jak się powertuje ten tekst, to tak jak u Chwistka są mistycy bez Boga, tak tutaj są ludzie bez Boga religijni, bo też Witkacy mówi, że sztuka była kiedyś jednością z filozofią i z religią,