Mentionsy
Czy liberum veto doprowadziło I Rzeczpospolitą do upadku?
Liberum veto ("wolne nie pozwalam") to słowa, które dosyć powszechnie uważamy za najtragiczniejsze w dziejach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. To właśnie one miały doprowadzić polsko-litewskie państwo do upadku. Czy rzeczywiście miały aż taką moc?
Liberum veto uznaje się za przejaw politycznego warcholstwa. Ale czy było tak zawsze? Czy prawo to weta należy oceniać jednoznacznie negatywnie? Może da się znaleźć przykłady słusznego użycia tego prawa? Czy zachowanie posła Tadeusza Reytana, uwiecznione na obrazie Matejki jest tego przykładem?
Aby zrozumieć wagę liberum veto, trzeba umieścić je w szerszym kontekście systemu politycznego Rzeczypospolitej Obojga Narodów. System ten nie należał do najprostszych. Postaramy się wyjaśnić jego skomplikowaną strukturę.
Jak zrywano sejmy w I RP? Czym było liberum rumpo? Dlaczego warto zapamiętać postać posła Władysława Sicińskiego? Dlaczego warto wspomnieć w tym kontekście o Konstytucji 3 maja?
O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!
Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Historycy wskazują, że początkiem Liberum Veto był protest Władysława Sicińskiego z 1652 roku.
Tak było przynajmniej do czasu protestacji Sicińskiego, którą uznano za prawnie ważną.
Zdarzało się już bowiem przedłużać Sejmy, ale tym razem poseł Trocki, Władysław Siciński, krzyknął, że on się na to nie zgadza.
Dopiero po pewnym czasie kolejni posłowie zaczęli powoływać się na protest Sicińskiego.
Siciński po prostu się nie zjawił.
Skoro tak powszechne było potępienie dla czynu Sicińskiego, warto zadać sobie pytanie, kto na nim zyskał?
Siciński, poseł upicki ziemi trockiej, był zależny od magnata Janusza Radziwiła i możliwe jest, że zerwał Sejm na jego polecenie.
Uczciwie należy również przyznać, że protest Sicińskiego miał podstawy prawne.
Z zupełnie prywatnej perspektywy Sicińskiego na Sejmie przegłosowano decyzje podatkowe niekorzystne dla jego ziem.
Czy zatem był Siciński marionetką w rękach magnata?
Chcąc, nie chcąc, słusznie czy niesłusznie, Siciński stał się dla potomnych symbolem zrywania Sejmu i liberum veto.
Ale czy Siciński w ogóle zastosował veto?
Protest Sicińskiego i uznanie go za ważny stały się precedensem.
Czym się różnił protest Olizara od protestu Sicińskiego?
Nie tylko dzisiejsi historycy, ale również XVII-wieczni obserwatorzy zdawali sobie sprawę, że wszystko zaczęło się od posła Sicińskiego.
Odpowiedzialnym za uznanie sprzeciwu Sicińskiego był marszałek Sejmu Andrzej Maksymilian Fredro.
Od protestu Sicińskiego najpierw nieprzedłużanie obrad Sejmu, a potem ich zrywanie stawało się coraz częstsze.
W 1652 roku po wecie Sicińskiego doszło do tragicznej bitwy pod Batochem, w której Rzeczpospolita miała zbyt małą armię, bowiem nie uchwalono odpowiednich podatków na wojsko.
Ostatnie odcinki
-
Dlaczego gospodarka w PRL upadła? Puste półki i...
19.02.2026 15:00
-
Unia polsko-litewska i wojna z Rosją. Aleksande...
12.02.2026 18:00
-
Jak Józef Piłsudski zdradził demokrację? Wybory...
05.02.2026 15:00
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00