Mentionsy

Liberum veto, wolne nie pozwalam, to słowa, które dość powszechnie uważamy za najtragiczniejsze w dziejach Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

Liberum veto uznaje się za przejaw politycznego warcholstwa.

Przecież w roku 1773, gdy obradował Sejm Rozbiorowy, na sali sejmowej też krzyknięto liberum veto.

Aby zrozumieć wagę liberum veto, trzeba umieścić je w szerszym kontekście systemu politycznego Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

No ale skąd tak naprawdę wzięło się liberum veto?

Historycy wskazują, że początkiem Liberum Veto był protest Władysława Sicińskiego z 1652 roku.

Ale czy było to faktycznie liberum veto?

Liberum veto czy liberum rumo?

Chcąc, nie chcąc, słusznie czy niesłusznie, Siciński stał się dla potomnych symbolem zrywania Sejmu i liberum veto.

Badacze nie są pewni, czy można mówić w jego wypadku o liberum veto, bo do protestu doszło o czym mówiłem po obradach, toteż nie był on w sensie ścisłym zerwaniem trwającego Sejmu.

Jednak na najpoważniejszy przypadek prawdziwe Liberum Veto, czy wtedy już raczej Liberum Rumpo, a zatem wolne zrywam, trzeba było czekać aż do 1669 roku.

Ten oto sposób, liberum veto, czy już wtedy właśnie liberum rumpo, stało się bronią w rękach polityków.

Kim byli najzagorzalsi obrońcy Liberum Veto?

Twierdził, że liberum veto jest zabezpieczeniem, dzięki któremu nawet jeżeli cała wspólnota pobłądzi, to znajdą się jednostki na tyle światłe, by powstrzymać rozkład.

Ostrożniejszym obrońcą Liberum Veto był hetman Wacław Żewuski, ojciec targowiczanina Seweryna Żewuskiego, który chciał przeprowadzić cywilizowanie prawa Veta, to znaczy określenie ram jego stosowania, aby było obroną przeciw błędom większości, lecz nie było nadużywane.

Czy w historii Rzeczpospolitej Obojga Narodów liberum veto zawsze było używane tylko dla prywaty albo tylko z inspiracji obcych mocarstw?

Tak właśnie było w przypadku ostatniego liberum veto.

Sejm Rozbiorowy był sejmem skonfederowanym, a zatem takim, którego nie można było zerwać stosując liberum veto.

Liberum veto zastosowane przez Tadeusza Rejtana nic nie zmieniło w chwili jego zastosowania, ale dla posłów Sejmu Czteroletniego, czyli Sejmu Wielkiego, stało się symbolem.

Ta zaś regulowała również Liberum veto.

Zdarzało się jednak, że co przenikliwsze jednostki próbowały ograniczyć działanie Liberum Veto.

Próbowano częściowo ograniczać Liberum Veto.

Rozmowa Polaka z Francuzem rozstrząśniona, w której zasadę liberum veto poddano gruntownej krytyce.

złotej wolności, realizującej się właśnie dzięki zasadzie liberum veto.

Liberum veto stało się bronią Rosji i Prus, które tworzyły korzystne dla siebie sytuacje i hamowały reformy.