Mentionsy
Po Drugiej Stronie Lustra
Po Drugiej Stronie Lustra
06.01.2026 10:00

4. Laboratorium tożsamości: skąd wzięło się państwo narodowe?

Skąd się wzięło państwo narodowe?


Dlaczego kilkaset lat temu nikt nie umierał „za naród”, a dziś gotowi jesteśmy zabijać i ginąć za flagę, hymn i mapę?


Kim był „Polak”, „Francuz” czy „Niemiec”, zanim państwo nauczyło ludzi tak o sobie myśleć?


W tym odcinku cofamy się do świata „tutejszych” – chłopów, parafii i lokalnych lojalności – i krok po kroku odkrywamy, jak naród stał się jedną z najpotężniejszych idei nowoczesności. Nie jako odwieczna wspólnota krwi i ziemi, lecz jako technologia społeczna: wytwór druku, edukacji, wojny, przemysłu i politycznej mobilizacji.


W odcinku między innymi o:


– tym, czym różni się nowoczesny naród od dawnych etnosów i religijnych wspólnot

– kapitalizmie druku i języku jako narzędziu masowej wyobraźni

– rewolucji francuskiej i Napoleonie jako eksporterach nacjonalizmu– Wiośnie Ludów i XIX-wiecznej fabryce tożsamości

– Rabacji Galicyjskiej, która brutalnie obnaża mit „odwiecznej jedności narodu”

– Wrocławiu, granicach i ziemiach, które nigdy nie były „od zawsze” niczyje

– Mieszku I, chrzcie 966 i narodowych mitach założycielskich


To odcinek o tym, jak państwa uczą ludzi, kim są, jak historia jest przepisywana wstecz i jak łatwo pomylić opowieść z naturą rzeczy.

Mieszka Mieszko I Chrobrym Urbańczyk Napoleon Bonaparte Habsburgów napoleońskich Bourbonów Bonaparte Benedict Anderson Europę Franciszek Józef Francuska Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela Gavrilo Principa Ernest Kellner

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 15 wyników dla "Mieszko I"

Uczono nas w szkole, Mieszko I, pierwszy władca Polski, przyjął chrzest i wprowadził nas do cywilizacji zachodniej.

Ale czy pierwszy historyczny władca Polan, Mieszko I, był Polakiem?

Mieszko I nie czuł się Polakiem.

Mieszko był wataszką, liderem plemienia Polan, choć i ta nazwa pozostaje dyskusyjna.

Dla nich Mieszko nie był ojcem narodu.

Bo wiele źródeł wskazuje, że Mieszko handlował niewolnikami na potęgę.

Mieszko był określany przez współczesnych na przykład jako książę północny, ale nie jako król Polski, bo i królestwa jeszcze nie było.

Mało tego, nawet imię Mieszko nie jest w pełni potwierdzone.

Sam Mieszko zapewne nie używał chrześcijańskiego imienia Mieszko.

Chrobry nadał swojemu synowi imię Mieszko , być może na cześć ojca, ale na monetach z czasów Chrobrego widnieje łaciński napis Missico, tak jak pisali kronikarze niemieccy.

Prof. Urbańczyk pół żartem twierdzi, mógł Mieszko w ogóle nie wiedzieć, że jest Mieszkiem.

Mieszko identyfikował się zapewne poprzez ród Piastów oraz fakt, że był władcą określonego terytorium i grupy ludzi.

Mieszko nie wiedział, że jest księciem Polan, ale nawet gdyby wiedział, iż należał do takiego plemienia, to mało by go to obchodziło.

Mieszko zjednoczył kilka plemion – Polan, Goplan, Mazowszan, Morze Ślężan – siłą oręża i poprzez politykę.

Z perspektywy historycznej widzimy jednak, że Mieszko I nie działał w imię polskiego narodu, bo ten koncept nie istniał, lecz w imię dynastii i rozszerzenia pola wpływów.

Ostatnie odcinki