Mentionsy
Ewa Pohoska. „Chciałam bajki”
5 stycznia 1944 roku około południa na Żoliborzu, w domu przy ulicy Felińskiego 27, dzwoni telefon. Słuchawkę podnosi Ewa Pohoska – łączniczka Armii Krajowej, poetka, eseistka, dramaturżka, działaczka socjalistycznych kręgów młodzieży, córka przedwojennego wiceprezydenta Warszawy – Jana Pohoskiego. Przeklina, choć nie ma tego w zwyczaju. Wychodząc, nic ze sobą nie zabiera, ma jej nie być przecież tylko chwilę, potrzebną do tego, by ostrzec rodzinę Hanny Czaki przed możliwym nalotem niemieckiej policji na ich mieszkanie. Jak się wkrótce okaże, swój ukochany dom opuszcza na zawsze. Ta krótka rekonstrukcja zdarzeń to właściwie jeden z niewielu pewników w jej biografii.
Otoczona przez wybitne osoby, trwała w poczuciu niedostateczności. Pisała, redagowała, rysowała i wciąż poszukiwała swojego miejsca w świecie. Pragnęła miłości. Ostatecznie żadne z jej marzeń nigdy się nie spełniło. Jej biografia – choć krótka – jest świadectwem nieznanych obliczy II wojny światowej. A rozproszone pisma, które po sobie zostawiła, rozbijają tradycyjne myślenie o środowisku Armii Krajowej.
Bibliografia
„«…bez dziennika się widać nie obejdzie». Ewa Pohoska (1918–1944). Pisma”, wstęp, opracowanie, komentarze Izolda Kiec, Poznań 2025.
Krzysztof Dunin-Wąsowicz, „Pohoska Ewa (1918–1944), [w:] Polski Słownik Biograficzny t. XXVII, Warszawa-Kraków-Wrocław-Gdańsk 1982–1983.
„Poezja” 1984, nr 9.
Autorki: Urszula Pieczek, Edyta Zielińska-Dao Quy
Grafika: Gabriela Szalast-Dao Quy
Zdjęcie: Kadr z filmu „W cieniu prezydenta” / Archiwum prywatne
Montaż: Michał Szyszka
Realizacja: Drezina Records
Muzyka: Vicky Vox, Just don’t (Instrumental version)
Szukaj w treści odcinka
I za nami chyba dwiema chodziła, bo jakby pomysł na przyjrzenie się losom Ewy Pohoskiej zrodził się we mnie już naprawdę kilka dobrych lat temu.
Natomiast rzeczywiście pisma Ewy Pohoskiej zredagowana przez Izoldę Kiec pojawią się na rynku wydawniczym w tym roku i miałyśmy już okazję przejrzeć te pisma, więc tutaj odsyłamy i zachęcamy do lektury, a my niezależnie od tego zająłyśmy się takim śledztwem wokół losów Ewy Pohoskiej.
A tę historię Ewy Pohoskiej chyba trzeba zacząć od końca, bo inaczej się nie da.
Więc wyobraźmy sobie, no po prostu cały majątek, dzięki któremu była, może nie cały, ale znakomita jego część, dzięki któremu w ogóle funkcjonowało państwo podziemne, wszystkie waluty, które były przesłane w Anglii, one były chowane w domu Ewy Pohoskiej.
I już następnego dnia po jej aresztowaniu, według wspomnień jej matki Ewy Pohoskiej, Julek wprowadza się do jej pokoju, twierdząc, że tam mu najlepiej będzie na nią czekać.
Powiedzieć głośno, że to mogło na losach Pohoskich zaważyć, no to ukazuje tę historię Ewy Pohoskiej, ale też jej całej rodziny w jeszcze bardziej dramatycznych barwach i też w jeszcze bardziej skomplikowanych i niejednoznacznych relacjach właśnie panujących w tym czasie okupacji.
Między innymi Jan Strzelecki, czyli ten teoretyk grupy płomieni, o której tutaj wspominałyśmy, do końca życia trzymał w starym portfelu oprócz fotografii swojej wojennej ukochanej Ewy Mateuszewskiej zdjęcia Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Janka Pohoskiego, który był jego przyjacielem i właśnie Ewy Pohoskiej.
Też jej kolega Ewy Pohoskiej Stanisław Marczak-Oborski zapamiętał Ewę w jasnej letniej sukience, w zlatującej pod niebo w takt przedmiejskiej muzyki na karuzeli praskiej naprzeciwko Parku Skarszewskiego.
I rzeczywiście te zdjęcia Ewy Pohoskiej i jej wzrok jest taki, że można się w te oczy zapatrzeć.
Czekamy na biografię Ewy Pohoskiej.
Ostatnie odcinki
-
Po co nam herstorie?
06.04.2026 17:00
-
Ewa Pohoska. „Chciałam bajki”
23.03.2026 06:45
-
Hanna Malewska. Naczelna
08.03.2026 07:00
-
Zapowiedź
04.03.2026 17:55