Mentionsy

Otton I Wielki należał do najważniejszych władców średniowiecznej Europy, kładąc fundamenty pod powstanie Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

W sierpniu roku pańskiego 961 król Otton, władca Niemiec z dynastii Ludolfingów, wyruszył z Augsburga, miasta położonego nad rzeką Lech, ważnego ośrodka handlowego i militarnego na południu Bawarii ku Italii.

Otton, nie tracąc czasu na długie oblężenie, ruszył dalej na południe, ku Rzymowi, wiecznemu miastu, duchowemu centrum chrześcijaństwa i miejscu koronacji cesarskich.

31 stycznia 962 roku wojska Ottona stanęły pod murami Rzymu.

Obok Ottona koronowana została także jego żona Adelaida, kobieta o wielkim politycznym doświadczeniu, wdowa po królu Italii Lotarze i wnuczka króla Burgundzkiego.

Wspólna koronacja symbolizowała nie tylko związek małżeński, a także prawo do Italii dla Ottona, Adelaidy i ich syna.

Papież obdarzył Ottona relikwiami, ramieniem św.

Równocześnie wizerunek Ottona się zmienia.

Otto uzyskał też prawo tworzenia kolejnych diecezji, co miało wzmocnić kościelną strukturę na wschodzie.

W następnych dniach Otto wydał dokument zwany Ottonianum, w którym potwierdził papiestwu szerokie posiładłości.

Po koronacji Otto powrócił do Pawii i stamtąd prowadził dalszą kampanię przeciwko Berengarowi II, który w 963 roku schronił się w niedostępnej twierdzy San Leo położonej na stromych wzgórzach nieopodal miasta San Marino, kończąc w ten sposób swój opór przeciwko królowi Niemiec i późniejszemu cesarzowi.

Ojciec Ottona, Henryk I Ptasznik, postanowił raz na zawsze uporządkować sprawy następstwa tronu.

Jego najstarszy syn, Tankmar, pochodzący z kwestionowanego związku z Hateburg, został z tego prawa wyłączony, podobnie jak młodsi bracia Ottona, urodzeni w oficjalnym małżeństwie z Matyldą.

To właśnie dlatego Otton został namaszczony na króla i wyróżniony spośród rodzeństwa.

Pierwsze lata panowania Ottona były właśnie naznaczone konfliktami z przyrodnym bratem Tankmarem oraz młodszym bratem Henrykiem.

Za panowania Henryka Ptasznika Otton zyskał znaczące wsparcie strategiczne ze względu na małżeństwo.

Oficjalne panowanie Ottona rozpoczęło się w sierpniu 936 roku, pięć tygodni po śmierci jego ojca Henryka I. Wybór i koronacja odbyły się w Aquisgranie, czyli Aachen, w bazylice Karola Wielkiego.

Koronacja Ottona w Awkwizgranie miała ogromne znaczenie symboliczne.

W przeciwieństwie do koronacji Henryka I ceremonia Ottona była bardziej rozbudowana i obejmowała trzy rytuały.

Już od pierwszego dnia panowanie Ottona opierało się na jednomyślności jego najbliższych sojuszników.

Na dziedzińcu przed Marian Kirsza morżnowładcy podnieśli Ottona na tron, złożyli mu hołd, ślubowali wierność i obiecali ochronę przed wrogami.

Początek panowania Ottona I był naznaczony poważnym kryzysem i licznymi napięciami.

Z drugiej strony księżęta Eberhardt i Gisselbert starali się zdobyć królewską godność, najpierw kosztem Ottona, a później swoich sojuszników.

W 937 roku zmarł Siegfried z Merseburga, drugi po królu w Saksonii, a jego stanowisko przy granicy ze Słowianami Otton przekazał Geronowi, młodszemu bratu zmarłego, pomijając przyrodniego brata Tankmara, który uważał, że ma pierwszeństwo ze względu na królewskie pochodzenie.

Warto dodać, że Margrabia Geron był jednym z kluczowych doradców Ottona I i odgrywał istotną rolę w ekspansji niemieckiej na wschód.

W tym samym roku zmarł księżę Bawarii Arnulf, który niemarkulewsko rządził księstwem za zgodą Henryka I. Jego synowie z uchwali i niechętni podporządkowaniu się królowi odrzucili zwierzchność Ottona.

Nowo wybrany księżę Eberhardt odmówił Ottonowi hołdu, gdy ten zagrządał rezygnacji z prawa do inwestytury biskupów w Bawarii.

Po dwóch kampaniach wojennych Otton wypędził Eberharda, a księstwo przekazał bratu Arnulfa Bertoldowi, który pozostawał lojalny i zrzekł się swoich praw.

Otto nie tolerował tej niezależności, ukarał Eberharda wysoką grzywną, a jego pomocników poddał hańbiącej karze.

Konflikty w rodzinie Ottona I szybko połączyły się z napięciami wśród arystokracji.

Tankmar, przyrodni brat Ottona, nie otrzymał oczekiwanego hrabstwa i został zabity w buncie zbrojnym w 938 roku.

Po śmierci księcia bawarskiego Arnulfa, stronnika Ottona w 937 roku, jego synowie odmówili pełnego podporządkowania się królowi.

Pierwsze lata panowania Ottona charakteryzowały kryzysy, zdrady, powtarzające się akty nieposłuszeństwa.

Otton otrzymywał władzę dzięki zbrojnym zwycięstwom.

Ostatnim z ważnych buntowników był najmłodszy brat Ottona, Henryk.

Poddał się i otrzymał od Ottona księstwo Lotaryngii, które pozostawą bez władcy po śmierci Gizelberta, w ramach próby włączenia go w system władzy.

Otton zatrzymał natomiast księstwo Frankonii, również pozbawione władcy, włączając je bezpośrednio do domeny królewskiej.

W tym samym czasie wysokie straty w ludziach oraz niewielkie korzyści z trybutów wzbudziły wśród saskiej arystokracji głębokie niezadowolenie, co znów brat cesarza Ottona, księża Henryk, obrócił na swoją korzyść, zawiązując kolejny spisek przeciw królowi.

W roku 939 w Zalfeld zebrał on grono stronników i powziął plan zgładzenia Ottona w dniu Wielkanocy roku 941 w Królewskim Palatium w Kidlimburgu, aby następnie samemu włożyć na skronie koronę.

Do Włoch wkroczyli wtedy kolejno Ludolf oraz jego ojciec, król Otton I, obaj związani pośrednio z Adelaidą.

Była ona spokrewniona z żodą Ludolfa Idom, a Otton, jako opiekun brata Adelaidy, Konrada, gwarantował kontynuację królewskiej linii burgunskiej.

Chwilę później Otton sam wkroczył do Włoch i odniósł tam kolejne zwycięstwa.

Kampania Ottona w 951 roku zmieniła układ sił wśród spadkobierców frankijskich królów.

Formalny akt koronacji Ottona nie jest znany.

Uciekła z niewoli i, jak pisali kronikarze, z Bożą łaską związała się szczęśliwym małżeństwem z królem Ottonem.

Małżeństwo Ottona z Adelaidą spowodowało napięcia między królem a jego następcą, synem Ludolfem, który zaczął kwestionować prawa potomków z tego związku.

Spotkanie to budziło podejrzenia, przypominając wcześniejszą ucztę Henryka, która zwiastowała bunt przeciwko Ottonowi.

Po narodzinach syna Adelaidy, Henryka Otton zaczął preferować jego jako następcę zamiast Ludolfa.

Otto nie mógł świętować Wielkanocy w Ingelheim, Moguncji ani Akwizgranie.

córki Ottona i pierwszej żony Edyty.

Gdy Ludolf zbuntował się przeciw ojcu Otton I, wciąż zmagał się z najazdami Węgrów.

To dało Ottonowi czas na zebranie armii.

Relacje o podnoszącej na duchu przemowie Ottona i jego pierwszym ataku budzą pewne wątpliwości.

Ogólnie przyjmuje się, że Otto zastosował taktykę podobną do tej, jaką jego ojciec Henryk I zastosował w 933 roku pod Riady, o której opowiadałem w podcaście o Henryku Ptaszniku.

W tym samym roku Otton rozbił także obodrytów pod Reknicą.

Otton pragnął ponownie utworzyć arcybiskupstwo w Magdeburgu, lecz spotkał się z silnym oporem arcybiskupa Moguncji i biskupa Halberstadt.

Przed Ottonem ciężki okres.

Choć bunty stłumiono, Otton nagle stracił wielu kluczowych ludzi.

Na dodatek dwóch synów z małżeństwa z Adelaidą zmarło, a najmłodszy Otto był jeszcze kilkuletnim dzieckiem.

Na scenie pojawił się znów Berengar II, aby powrócić i umocnić swoją władzę w Italii, mimo że formalnie władał nią tylko jako lennik, czy może namiestnik Ottona.

Śmierć Ludolfa oraz problemy Ottona na północy, gdzie wiele księstw pozostawało bez dziedziców, zachęciły Berengara do rozszerzenia wpływów na Rzym i Tron Piotrowy.

W ten sposób doszło do konfliktu z papieżem Janem XII, który jesienią 960 roku poprosił Ottona o pomoc.

Polityka Ottona dążyła do odnowienia czegoś na kształt cesarstwa Karolingów, ale też była reakcją na apel papieża w kryzysie.

Otton już po powrocie do zdrowia dokładnie przygotował się do wyprawy do Rzymu.

Na zjeździe w Mormacji w maju 961 roku koronował swojego niepełnoletniego syna Ottona II na współkróla.

W Zielone Świątki 961 roku Otton II został w Akwizgranie uznany przez lotaryńczyków i namaszczony na króla przez rzymskich arcybiskupów.

Długa nieobecność Ottona wiązała się z licznymi problemami w sprawowaniu władzy.

Jak słyszeliśmy z intro, w sierpniu 961 roku armia Ottona wyruszyła z Augsburga do Italii, a 31 stycznia 962 roku wojska dotarły do Rzymu.

2 lutego Otton został koronowany na cesarza przez papieża Jana XII.

Ceremonia potwierdziła roszczenia panowania na Italię zarówno dla Ottona i Adelaidy, jak i ich syna i współwładcy Ottona II.

Już w lutym 962 roku na pieczęciach Ottona zrezygnowano z tradycyjnych frankońsko-karolińskich wzorców na rzecz przedstawień inspirowanych cesarstwem bizantyjskim.

Otton i jego następcy otrzymali prawo zakładania dalszych diecezji.

Papież podkreślił zasługi Ottona, zwycięstwo nad Węgrami i wysiłki misyjne wobec Słowian, co uzasadniało jego cesarską koronację.

Dzień po synodzie Otton wydał dokument zwany Ottonianum, potwierdzający prawa papieskie do posiadłości.

Ottonianum regulowało również wybór papieża.

Wiosną 963 roku papież Jan XII, najwyraźniej niezadowolony z rosnącej władzy Ottona, zwrócił się przeciwko niemu, zawierając sojusz z synem Berengara Adalbertem.

W efekcie Otton musiał przerwać letnie obrężenie Berengara i udać się do Rzymu, by przywrócić swoje prawa.

Otton podczas wjazdu do miasta wymusił na mieszkańcach Rzymu przysięgę, że nie wybiorą i nie namaszczą papieża bez jego zgody.

Mimo tego Jan XII wzniecił w Rzymie bunt przeciwko Ottonowi i Leonowi VIII.

Cesarz stłumił powstanie, lecz po jego odejściu mieszkańcy Rzymu przywrócili Jana, a Leon musiał szukać skronienia Ottona.

W czerwcu 964 roku Otton znów oblegał Rzym, po kilku tygodniach wkroczył do miasta, ponownie intronizował Leona VIII, a Benedykta skazał na wygnanie do Hamburga.

Italia miała dla Ottona Wielkiego ogromne znaczenie polityczne, ponieważ kontrola nad tym regionem dawała mu prestiż i legitymację cesarską dla niego i jego następców.

Koronacja w Rzymie była ważnym rytuałem legijnym, który potwierdzał pozycję Ottona jako cesarza rzymskiego.

Kontrola nad tymi szlakami przynosiła Ottonowi znaczące dochody i wpływy ekonomiczne.

Dlatego Italia była dla Ottona nie tylko symbolem władzy, lecz także strategicznym i ekonomicznym fundamentem jego rządów.

Otton I powróścił zimą 965 roku do północnej części Królestwa po ustabilizowaniu sytuacji w Italii.

Po śmierci Margrabiego Gerona, który bronił granic słowiańskich, Otton podzielił Marchię na sześć nowych jednostek.

W 966 roku Otton powierzył władzę podczas swojej nieobecności arcybiskupowi Wilhelmowi i księciu Hermanowi.

Rok później Otton wraz z papieżem odwiedzili Rawennę, gdzie na synodzie doprecyzowano strukturę nowego arcybiskupstwa w Magdeburgu, które miało objąć m.in.

Otton mianował arcybiskupem Adalberta, późniejszego misjonarza Słowian, jednak nie tego samego, którego Polacy znają jako św.

Otton rozszerzał swoje wpływy na południe od Rzymu, zbierając hołdy od książąt wschodu Italii, co doprowadziło do tarć i napięć z Bizancją.

Planował też małżeństwo swojego syna Ottona II z księżniczką bizantyjską właśnie, co miało wzmocnić dynastię.

Otton II, jego syn, został koronowany współcesarzem w Rzymie w Boże Narodzenie 967 roku przez papieża Jana XIII i finalnie zawarł w 972 małżeństwo z Teofaną, siostrzenicą cesarza bizantyjskiego, co złagodziło wcześniej wspomniane napięcia, zgodnie z planami ojca.

Po powrocie do Rzeszy Otton I zwołał synod w Ingelheim w 972 roku, gdzie podjęto kluczowe decyzje dotyczące hierarchii biskupiej.

Wielkanoc 973 roku w Kidlinburgu ukazała cesarza Ottona na szczycie jego potęgi, podkreślając europejski już zakres jego władzy.

Po uroczystościach wielkanocnych Otton udał się do Merzeburga, do pałacu Memleben.

Otton I Wielki zmarł 7 maja 973 roku w Memleben, miejscu z Pałacem Królewskim, gdzie wcześniej, w 936 roku, zmarł jego ojciec, król Henryk I Ptasznik.

Żeby uczcić ojca, cesarz Otton II w tym samym roku nakazał wzniesienie tu klasztoru benedyktynów, który przez krótki czas był jednym z najważniejszych ośrodków monastycznych w Niemczech.

Jego syn i następca, Otton II, został natychmiast potwierdzony jako nowy władca.

Otton I Wielki spoczął w katedrze w Magdeburgu obok swojej pierwszej żony Edyty.

W 962 roku Magrabia Geron przeprowadził wyprawę przeciwko Użyczanom, podporządkowując ich władzy cesarza Ottona I.

Okres ten stanowił początek relacji wasalnych między państwem Mieszka a cesarstwem Ottona I. Dalsze działania Mieszka, w tym chrzest w 966 roku, były elementem konsolidacji państwa polskiego i integracji z chrześcijańskim kręgiem Europy Zachodniej.

W 2001 roku na wystawie w Magdeburgu pokazano Ottona I jako władcę, który otworzył wschodnie granice imperium na wpływy zachodu.

Otton I nadał europejskiej monarchii nowe oblicze, wprowadzając symbolikę władzy o wyjątkowym prestiżu.

Poprzednia katedra, i ona jest bardziej interesująca, została zniszczona w pożarze w 1207 roku, a wyrosła z klasztoru założonego w 937 roku przez Ottona I Wielkiego, który, jak już wiemy, w 946 roku pochował tam swoją pierwszą żonę Edytę.

Otton I prawdopodobnie wybrał Magdeburg jako miejsce własnego pochówku już w latach 50.

Pierwsza budowla, zwana Katedrą Ottońską, była trójnawową bazyliką na planie krzyża z kryptą od wschodu oraz dużym atrium od zachodu.

XX wieku odkryto na placu katedralnym ruiny średniowiecznej budowli, początkowo uznanej za cesarski pałac Ottona I.

Dopiero badania prowadzone w latach 2001-2004 po odnalezieniu grobów wykazały, że w czasach Ottona istniał tam drugi duży kościół, położony na północ od katedry ottońskiej.

Grobowiec Ottona I znajduje się w specjalnie przygotowanej kaplicy katedry i stanowi ważny symbol dynastii ottońskiej.

To miejsce podkreśla historyczne znaczenie Ottona jako twórcy Zjednoczonej Rzeszy i ojca Świętego Cesarstwa Rzymskiego.