Mentionsy

Dziennik Literacki. Podkast
Dziennik Literacki. Podkast
10.04.2026 04:40

Redakcyjne rozmowy #5 | "Pierwsze wspomnienie" Any Maríi Matute

W najnowszym odcinku „Redakcyjnych rozmów” rozmawiamy o „Pierwszym wspomnieniu”, jednej z najpiękniejszych i najważniejszych powieści XX wieku. Ana María Matute w mistrzowski sposób oddaje duchotę czasów wojny, portretuje okrucieństwo i zapalczywość samotnych, łaknących uznania, rekonstruuje momenty utraty niewinności. Echa aktów przemocy, powidoki przeszłości składają się tutaj na zwielokrotnione portrety głębokiego nieszczęścia.

„Pierwsze wspomnienie” na język polski przełożyła Ewa Zaleska.

W rozmowie udział wzięli: Kinga Dawidowicz, Szymon Kloska, Anna Marchewka, Weronika Stencel.         

Rozdziały (10)

1. Wprowadzenie do rozmowy

Podróżnicy do redakcji Dziennika Literackiego omawiają pierwsze wspomnienie Anny Marii Matute, podkreślając jej znaczenie w literaturze hiszpańskojęzycznej.

2. Biografia i przekład Matuty

Rozmowa skupia się na biografii Ewy Zalewskiej, przekładacielki Matuty, oraz na jej rolę w wprowadzeniu do polskiej literatury.

3. Opowieść o Matute i jej romans

Rozmowa kontynuuje opowieść o życiu Matute, w tym jej romans z dwoma mężczyznami.

4. Wojna i jej wpływ na Matutę

Rozmowa skupia się na rolę wojny w twórczości Matute, jej opowieści o wojnie domowej i jej związkach z reżimem franckistowskim.

5. Przeczytanie i odczucia po pierwszym przeczytaniu

Każdy z uczestników opisuje swoje odczucia po pierwszym przeczytaniu pierwszego wspomnienia Matute, podkreślając piękno i emocjonalność powieści.

6. Analiza narracji i motywów

Rozmowa skupia się na analizie narracji i motywów w pierwszym wspomnieniu Matute, w tym na tematy utraty niewinności i smutku.

7. Wojna i jej zarys w powieści

Rozmowa kontynuuje analizę roli wojny w powieści Matute, skupiając się na jej zarysach i wpływie na bohaterów.

8. Prywatne i polityczne wojny

Rozmowa skupia się na analizie prywatnych konfliktów i ich politycznego znaczenia w powieści Matute.

9. Zakończenie rozmowy

Rozmowa kończy się dyskusją nad dalszymi aspektami powieści i jej znaczeniem w literaturze.

10. Teatralne wątki i mundury

Rozmowa kontynuuje omówienie postaci i motywów z powieści, skupiając się na roli ciała i teatralnych scen w opowieści.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 21 wyników dla "Borcha"

Od razu ten fałsz mi się skojarzył z tym, że główna bohaterka Matia, bo jeszcze nie powiedzieliśmy, że jest z nią kuzyn Borcha i jego matka,

I Borcha trochę uczy Matię, jak się zachowywać.

I zarówno Matia, jak i Borcha widzą jej reakcję.

Coś kazało mi przeczuwać tajemnice Borchy i Mandaryna, lecz choć Borcha mówił mi czasem o tych sprawach, jeszcze ich nie rozumiałam.

Borcha wskoczył na jego pryczę, która jęknęła pod ciężarem i ze wszystkich szczelin wzbił się kurz, cały dom był go pełen.

Wreszcie, jakby otrząsając się z czaru, Borcha strącił z nas jego ręce.

Czy Borcha jest komediantem, bo wchodzisz tutaj w teatr i on się sam tutaj pcha?

Czy uważam, że Borcha był komediantem?

ale wydaje mi się, że Borcha nosiłby maskę i najbliżej moim zdaniem mu jest do postaci, która nazywała się, już wam mówię, Prigella.

Borcha.

Aż trudno uwierzyć, że Borcha jest jego synem.

Czyli czy te postacie, tak jak Borcha, który...

Ona ją odrzuca i ten rodzaj przenikliwej, zupełnie niezwiązanej z jakąkolwiek konwencją, rolą, jakiś rodzaj związku z drugim człowiekiem, tutaj jakąś nadzieję na to, że ten świat przeżarty przez nienawiść, chęć dominacji nad drugim człowiekiem, bo Borcha wariuje.

Gdyby Borcha został pokochany przez jedną osobę, być może nie musiałby zadać tyle cierpienia.

Znaczy też właśnie Borcha jest taką walczącą wewnętrznie osobą.

Leonita, która jest taką też sekretną łódką, gdzie Matia i Borcha się wymykają babce, gdzieś pływają, ukrywają też jakieś skarby na tej łódce, więc to jest jakaś taka też ich ostoja.

A i to jest jedyna rzecz, też zapamiętałam, że właśnie był taki moment, w którym grają w karty i jakby najlepszym nauczycielem jest Borcha i jest taki komentarz Mati, że to jest jedyna rzecz, którą nauczyła go matka.

A ten moment, przepraszam Weronika, pamiętam taką scenę jak Borcha właśnie ze swoją bandą płynął łódką i ona nie może popłynąć z nimi.

Borcha, tą najgorszą rzecz, którą on tutaj robi, spotyka się z babką.

To znaczy Borcha grozi jej, on trzyma ją w garści, nie trzyma jej w rękach tak, by ją wesprzeć i by ją ochronić, ale trzyma ją w garści i pokazuje, jaką ma nad nią władzę, bo kobietę można zniszczyć plotką.

Wtedy też jest mowa o samotności, już wspomnianej przez Szymona, że Borcha wyznaje, że...