Mentionsy
Archiwa wspomnień. Co pamiętają Niemcy? Między nami mówiąc. Festiwal spraw polsko-niemieckich
MIĘDZY NAMI MÓWIĄC.FESTIWAL SPRAW POLSKO-NIEMIECKICH
Weekend literatury, pamięci i przyszłości.
Edycja #2
21-23 listopada 2025
Big Book Cafe MDM
ul. Koszykowa 34/50
Warszawa
Big Book Cafe MDM po raz drugi zaprasza na trzy dni sąsiedzkich rozmów, debat i adaptacji na scenie literackiej. Program jest inspirowany wybitnymi powieściami, książkami historycznymi i publicystyką.
Gośćmi programu będą politolodzy, historycy, autorzy i badacze literatury z Polski, Niemiec oraz Wielkiej Brytanii.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Wydarzenie odbyło się 23 listopada, niedziela, o godzinie w Big Book Cafe MDM przy ulicy Koszykowej 34/50.
Archiwa wspomnień. Co pamiętają Niemcy?
Rozmowa inspirowana twórczością Waltera Kempowskiego, wielkiego pisarza, ale także kronikarza losów ludności niemieckiej w XX w. O mechanizmach pamięci zbiorowej, kolekcjonowaniu świadectw i toczących się wciąż między pokoleniami rozliczeniach i sporach wokół odpowiedzialności za faszyzm i wojnę.
Dyskutują: Małgorzata Gralińska, tłumaczka książek autora oraz dr Stephan Lesker, znawca jego dorobku i literaturoznawca z Uniwersytetu w Rostocku.
Prowadzi: Bartosz Kamiński.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Chcesz lepiej rozumieć Niemców, odczuć atmosferę wydarzeń historycznych, zadać pytania o to, ile nas łączy i dzieli albo wziąć udział w rozmowach o przyszłości naszej części świata? Zapraszamy osoby zaciekawione wydarzeniami międzynarodowymi, książkami non-fiction, literaturą piękną, historią i teatrem. Łączymy powieści z myślą polityczną, a sztukę z badaniami nad przeszłością. Żeby lepiej zrozumieć, czym żyjemy dziś po obu stronach granicy.W weekend 21-23 listopada w Warszawie badacze oraz twórcy z Niemiec i Polski spotkają się, by rozmawiać o tym, w jaki sposób historia kształtuje naszą teraźniejszość, a także jaką historię piszemy dziś dla następnych pokoleń.W tym roku spoglądamy w lustra pamięci, do książek działających niczym archiwum wspomnień zwykłych ludzi, grup społecznych i całych narodów. Co chcemy pamiętać, jak historia łączy się z polityką i jak wspomnienia zmieniają się z czasem. Sprawdzamy, dlaczego Polacy i Niemcy nadal potrzebują konfrontować się z minionymi wydarzeniami i jak literatura pomaga budować prawdę o historii.
Pytamy badaczy, jakie warstwy wiedzy wyłaniają się po latach z archiwów, listów i dzienników, szczególnie gdy odwagę zaglądać do nich mają nowe pokolenia. Spróbujemy uchwycić przyczyny aktualnego rozchwiania demokracji liberalnej w Niemczech i Polsce, wyświetlimy okoliczności jej narodzin i zastanowimy się, czy demokratyczna opowieść ma jeszcze szansę ekscytować i pochłaniać wyobraźnię ludzi w przyszłości.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Organizator:
Fundacja „Kultura nie boli”
Partner strategiczny:
Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej
Partnerzy:
Miasto Stołeczne Warszawa,
Instytut Zachodni,
Wydawnictwo ArtRage,
Wydawnictwo PORT.
Sponsorzy odcinka (5)
"Zapraszamy gorąco do lektury tych powieści. Wszystko na darmo i Prima Sort, bo są to naprawdę książki niezwykłe i szalenie zajmujące."
"Naszym partnerom, bez których ten festiwal nie byłby możliwy."
"Instytutowi Zachodniemu. No i wydawnictwom."
"Wydawnictwu ArtRage i wydawnictwu PORT."
"Wydawnictwu ArtRage i wydawnictwu PORT."
Szukaj w treści odcinka
No ale przede wszystkim przełożyła i z tej okazji jest to z nami obydwie powieści Waltera Kempowskiego, które pokazały się w Polsce.
Z tego co wiem, doktoryzował się między innymi właśnie z twórczości Waltera Kempowskiego i bardzo blisko współpracuje z instytucją, która nazywa się Archiwum Waltera Kempowskiego.
Stefan, co obecnie w archiwum Kempowskiego w Rostoku można znaleźć?
W Rostocku jest przede wszystkim wystawy o czasach więzienia Kempowskiego.
Jest też zrekonstruowana przez samego Kempowskiego biblioteka z okresu jego dzieciństwa, czyli zebrane przez niego książki, które czytał, kiedy dorastał w Rostoku.
Także jest to takie bardzo małe, miłe muzeum, które warto odwiedzić z wystawą stałą, ale główna część Archiwum Kempowskiego mieści się w Akademii Sztuk w Berlinie.
Rozumiem, że przeniesiono te zbiory Kempowskiego do Akademii Sztuki w Berlinie ze względu właśnie na ich niezwykłą wagę i ich niezwykłą wartość.
Też chodzi o to, że Akademia Sztuk w Berlinie ma po prostu dużo lepszą infrastrukturę niż to, co było dostępne w Rostocku, w domu Kempowskiego.
Opcje dla Kempowskiego, zarówno jeżeli chodzi o kwestie finansowe, jak i o infrastrukturę.
Archiwum Kempowskiego to jest takie świadectwo, namacalne świadectwo pamięci niemieckiego społeczeństwa.
Obydwie książki, które wydało wydawnictwo ArtRage w Polsce Kempowskiego mają właśnie takie posłowie od tłumaczki.
W miarę jak poznawałam Kempowskiego, czytałam jego książki i czytałam o nim, wiedziałam, że to nie jest autor, którego można po prostu przedstawić w kilku słowach gdzieś na skrzydełku okładki, umieścić króciutki biogram.
Kempowskiego był fakt, że na podstawie tej książki zachodnioniemiecka telewizja ZDF zrealizowała dwuczęściowy film.
Chciałbym, żeby Stefan powiedział nam coś więcej o tym okresie, tym pierwszym okresie sławy i popularności Kempowskiego i to, z czego brały się te spolaryzowane opinie.
Dla państwa, którzy nie byli na naszym pierwszym wydarzeniu, kiedy czytaliśmy fragmenty Prima Sort, to jest w zasadzie w całości i w szczególe autobiograficzna opowieść Kempowskiego.
I wszystko to jest opowiedziane z perspektywy codziennego zwykłego życia zwykłej mieszczańskiej rodziny, która przedstawiona jest w powieści Kempowskiego bez
Chciałbym się tu zatrzymać przy kwestii tłumaczenia, ponieważ zwłaszcza Prima Sort, ale w zasadzie wszystkie powieści Kempowskiego są tak mocno osadzone nie tylko w realiach historycznych, ale właśnie w tej zapamiętanej przez niego albo odtworzonej w najdrobniejszym szczególe
To wszystko, jak powiedziałaś, w zasadzie wszystko w takich powieściach Kempowskiego, jak Prima Sorte, wszystko rezonuje.
Ale maestria Kempowskiego w jego powieściach zasadzała się przede wszystkim na tym, jak on, korzystając z tego archiwum pamięci i również z archiwum, które zgromadził, którym się posiłkował w tworzeniu literatury,
I chciałem jeszcze zadać w związku z tym pytanie, kiedy pojawił się w recepcji Kempowskiego w Niemczech ten moment, kiedy wszyscy bezwzględnie, jednogłośnie, jednomyślnie docenili i jakby dostrzegli to, co on tak naprawdę w swojej twórczości robi i jaki jest jej przekaz.
Recepcja Kempowskiego jako autor, który opracował historię, opracował niemiecką historię, która była jednym z jego tematów życia, pojawiła się w początku 90-tych latach z jego Echolotem.
To żeby umieścić to wszystko w kontekście należy powiedzieć, że twórczość Kempowskiego, który napisał w swoim życiu około 30 książek rozpada się na dwa nurty.
I to też było problemem Kempowskiego.
Kempowski zajmował się tym już tak naprawdę wcześniej, ale się nie przebił, tylko Grasowi nie chodziło o Kempowskiego, jak mówił o prawicy oczywiście.
Jeżeli chodzi o Kempowskiego, to to było takie podejście holistyczne.
Chociaż często się w dziennikach Kempowskiego znajduje takie trochę złośliwe uwagi pod adresem Grasa, czasami bardzo zabawne.
Ja mogę powiedzieć, co bardzo lubię u Kempowskiego.
I dlatego właśnie z tego powodu jest mi bliżej do pisarstwa Kempowskiego.
Ale tobie też jest bliższe, niż to podejście Kempowskiego, niż te wielkie metafory budowane przez Graffa.
Dlatego też nie brakowało osób, które, można powiedzieć, nie zrozumiały twórczości Kempowskiego, ale to jest ryzyko, które jest po prostu związane z takim podejściem.
A u Kempowskiego tak nie ma.
To był rytuały wyjątkowy od ojca na podróż do Polski i trochę do swoich własnych kwiatów, bo ojciec Kempowskiego pochodził z Kończyka.
No właśnie, oprzedziłeś moje pytanie, bo chciałem zapytać, co będziemy mieć szansę przeczytać jeszcze Kempowskiego po polsku.
To jest powieść ostatnia, jak wspomniałem, Kempowskiego.
On się tym książką zachwycił i postanowił kupić prawa do Kempowskiego i ja wtedy dostałam propozycję przekładu.
To ja troszkę będę kontynuować w tym wątku pytanie, bo zastanawiam się nad recepcją i w ogóle życiem książek Kempowskiego teraz, nie wiem, nad adaptacjami w Niemczech, nad tym kto go dzisiaj czyta i czy go czytają kolejne pokolenia, bo u nas
Oni raczej nie będą Kempowskiego czytać, bo to też jest dla nich trudny język.
Był rok też Kempowskiego obchodzony.
Chcę jeszcze wrócić do poprzedniego pytania, bo w rozmowie przed spotkaniem Stefan mnie uświadomił, ja nie byłem tego świadom, że w ogóle recepcja międzynarodowa ta poza Niemcami Kempowskiego i ta sława i przekłady jego literatury to jest de facto ostatnie dziesięciolecie, czy powiedzmy ostatnie kilkanaście lat, czyli w zasadzie już po
To jest dla Kempowskiego dobre, choć oczywiście jest to też przykre, że ten temat znów stał się aktualny, bo wiąże się to z olbrzymim ludzkim cierpieniem.
I to była chyba wręcz taka obsesja Kempowskiego, żeby mówić o pojedynczych ludziach.
Pamiętając o tym i zapomnień o drugim śmierci, wydaje mi się, że to jest coś, co ma znaczenie w autorstwie Kempowskiego.
Myślę, że to bardzo dobrze opisuje pisarstwo Kempowskiego.
Czy wobec tego, co Kempowski zostawił, w ogóle jest jakaś biografia Kempowskiego przez kogoś napisana?
Dirk Kempel oczywiście poznał Kempowskiego sam, a jest również wyrażony jego własnymi wydarzeniami.
To w pierwszych latach, kiedy zabłysła gwiazda Kempowskiego na Fundamencie Literackim w Niemczech, tak mocno właśnie uwierało.
Bo poza wspomnianym na wstępie archiwum Kempowskiego w Rostoku i jego wielkim archiwum złożonym w
To zostało planowane i założone i to jest prowadzone przez stowarzyszenie Kempowskiego, które prowadzi jego prace.
Zapraszamy serdecznie przede wszystkim do archiwum Kempowskiego w Rostoku, jego rodzinnego miasta, do zwiedzenia Rostoku i przy okazji zajrzenia do tej małej, ale bardzo prężnej instytucji, która jest otwarta, czynna i podejmuje bardzo wiele działań, organizuje wydarzenia.
Ostatnie odcinki
-
Czy Bóg milczy w Gazie? "Z NAKAZU BOGA" Karolin...
22.04.2026 08:00
-
Literatura czy film? Big Book Podcast o książkach
12.04.2026 08:00
-
Książki Mojego Życia: JOANNA FLIS | Z psycholoż...
11.04.2026 08:00
-
Jakie książki wspierają rozwój wewnętrzny? Ania...
04.04.2026 08:20
-
Fenomen klubów czytelniczych. Big Book Podcast ...
21.03.2026 16:45
-
Wielka siła nagrody Bookera. Big Book Podcast o...
07.03.2026 21:44
-
Z natury jestem solistką. Wolska na Young Music...
28.02.2026 15:18
-
Jestem na swojej ścieżce. Oysterboy na Young Mu...
28.02.2026 14:44
-
Zawsze wiedziałam, że będę piosenkarką. Anna Sz...
28.02.2026 14:10
-
Na scenie muzycznej chcę być sobą. Pola Błasik ...
28.02.2026 13:53