Mentionsy

No ale przede wszystkim przełożyła i z tej okazji jest to z nami obydwie powieści Waltera Kempowskiego, które pokazały się w Polsce.

A tej jesieni, zaledwie parę tygodni temu, pokazała się w tłumaczeniu pani Małgorzaty książka, która przyniosła Kempowskiemu

Z tego co wiem, doktoryzował się między innymi właśnie z twórczości Waltera Kempowskiego i bardzo blisko współpracuje z instytucją, która nazywa się Archiwum Waltera Kempowskiego.

Ponieważ Walter Kempowski jest w Niemczech i w ogóle w kulturze europejskiej szczególną postacią.

Stefan, co obecnie w archiwum Kempowskiego w Rostoku można znaleźć?

W Rostocku jest przede wszystkim wystawy o czasach więzienia Kempowskiego.

Jest też zrekonstruowana przez samego Kempowskiego biblioteka z okresu jego dzieciństwa, czyli zebrane przez niego książki, które czytał, kiedy dorastał w Rostoku.

Także jest to takie bardzo małe, miłe muzeum, które warto odwiedzić z wystawą stałą, ale główna część Archiwum Kempowskiego mieści się w Akademii Sztuk w Berlinie.

Rozumiem, że przeniesiono te zbiory Kempowskiego do Akademii Sztuki w Berlinie ze względu właśnie na ich niezwykłą wagę i ich niezwykłą wartość.

Tak, właśnie dlatego, że te rzeczy są tak wartościowe i dlatego, że Akademia Künstry w Berlinie ma zupełnie inną infrastrukturę niż Kempowski, kiedy chciał wymyślić archiwum z swojego własnego domu w Rostocku.

Kempowski zbierał świadectwa innych ludzi, zbierał je w dziennikarstwach.

Kempowski był bardzo ważny.

Też chodzi o to, że Akademia Sztuk w Berlinie ma po prostu dużo lepszą infrastrukturę niż to, co było dostępne w Rostocku, w domu Kempowskiego.

Kempowski zbierał te autobiografie, publikował ogłoszenia w gazecie i zachęcał ludzi, żeby przekazywali mu takie materiały.

Opcje dla Kempowskiego, zarówno jeżeli chodzi o kwestie finansowe, jak i o infrastrukturę.

Archiwum Kempowskiego to jest takie świadectwo, namacalne świadectwo pamięci niemieckiego społeczeństwa.

Kiedy wybuchła wojna, Kempowski miał...

Kiedy kończy się wojna, Kempowski ma lat 15, zaczyna się interesować po tej klęsce wojennej Niemiec, on się trochę zaczyna interesować polityką, przemieszcza się to tu, to tam, podróżuje i następuje moment w jego życiu.

Ich matka również trafia do więzienia, Kempowski.

Obydwie książki, które wydało wydawnictwo ArtRage w Polsce Kempowskiego mają właśnie takie posłowie od tłumaczki.

W miarę jak poznawałam Kempowskiego, czytałam jego książki i czytałam o nim, wiedziałam, że to nie jest autor, którego można po prostu przedstawić w kilku słowach gdzieś na skrzydełku okładki, umieścić króciutki biogram.

Kempowskiego był fakt, że na podstawie tej książki zachodnioniemiecka telewizja ZDF zrealizowała dwuczęściowy film.

To nie było tak, że wszyscy się Kempowskim od tego czasu wyłącznie zachwycali.

Chciałbym, żeby Stefan powiedział nam coś więcej o tym okresie, tym pierwszym okresie sławy i popularności Kempowskiego i to, z czego brały się te spolaryzowane opinie.

To był taki słów rodzinny Kempowskisów, że jeśli coś bardzo, bardzo, bardzo, bardzo chcieli, zwłaszcza ojciec, to powiedział, że to jest Tadellöser und Wolf.

To był taki efekt, który jest nazywany efektem właśnie tak, jak był w nauce Kempowskiej.

Te piosenki, które czytał Walter Kempowski, też czytałem.

To, co krytykowie nie zauważyli, jest to, że Holokaust pojawia się w tym książce tak samo, jak to widzieli w rodzinie Kempowski.

Dla państwa, którzy nie byli na naszym pierwszym wydarzeniu, kiedy czytaliśmy fragmenty Prima Sort, to jest w zasadzie w całości i w szczególe autobiograficzna opowieść Kempowskiego.

I wszystko to jest opowiedziane z perspektywy codziennego zwykłego życia zwykłej mieszczańskiej rodziny, która przedstawiona jest w powieści Kempowskiego bez

Chciałbym się tu zatrzymać przy kwestii tłumaczenia, ponieważ zwłaszcza Prima Sort, ale w zasadzie wszystkie powieści Kempowskiego są tak mocno osadzone nie tylko w realiach historycznych, ale właśnie w tej zapamiętanej przez niego albo odtworzonej w najdrobniejszym szczególe

Rodziny Kempowskich.

Ale rzeczywiście one są kojarzone z Kempowskim.

To wszystko, jak powiedziałaś, w zasadzie wszystko w takich powieściach Kempowskiego, jak Prima Sorte, wszystko rezonuje.

Ale maestria Kempowskiego w jego powieściach zasadzała się przede wszystkim na tym, jak on, korzystając z tego archiwum pamięci i również z archiwum, które zgromadził, którym się posiłkował w tworzeniu literatury,

I chciałem jeszcze zadać w związku z tym pytanie, kiedy pojawił się w recepcji Kempowskiego w Niemczech ten moment, kiedy wszyscy bezwzględnie, jednogłośnie, jednomyślnie docenili i jakby dostrzegli to, co on tak naprawdę w swojej twórczości robi i jaki jest jej przekaz.

Recepcja Kempowskiego jako autor, który opracował historię, opracował niemiecką historię, która była jednym z jego tematów życia, pojawiła się w początku 90-tych latach z jego Echolotem.

To jest coś, co Kempowski bardzo wyraźnie wyraża.

Niemcy, ale właśnie bez tego moralizatorstwa, bez tego pokazywania palcem, kto jest winien i bardzo ważne jest to i Kempowski sam o tym wyraźnie wspomina, że dał dość dojść do głosu wszystkim i tym dobrym i tym złym.

Gdzie ona opisuje dokładnie jak ten front przebiegał i Kempowski też te jej teksty montuje do swojego dziennika.

Jemu bardzo Kempowskiemu na tym zależało.

To żeby umieścić to wszystko w kontekście należy powiedzieć, że twórczość Kempowskiego, który napisał w swoim życiu około 30 książek rozpada się na dwa nurty.

Z tych relacji, Kempowski zderza tak te relacje.

To było coś absolutnie prekursorskiego i chcę zapytać Szczepana jak mocno odcisnęło się to co robił Kempowski z tym materiałem historycznym, archiwalnym w swoich dziełach.

I to też było problemem Kempowskiego.

I Kempowski nawet się martwił o to, dlatego że pisze w pewnym fragmencie o tym,

Techniczny nie mógł sobie wyobrazić, co Kempowski miał za problemy techniczne.

Wiem, że Kempowski był swego czasu dosyć zazdrosny o tę rosnącą sławę Grassa, który zajmował się podobną tematyką.

I co nam mówi właśnie fakt, że Gras cieszył się większym uznaniem i że czytano go tak chętnie w Polsce, a Kempowski w Niemczech pracował jednak w głębokim cieniu Grasa, a w Polsce był tak długo kompletnie nieznany.

Ale Kempowski już wcześniej napisał w swoim Echolote Fugafuriosa o tym bólu, o ucieczce i ucieczce i napisał w książce i z prawa mówił o mnie?

I myślę, że Kempowski trochę to zrozumiał.

I Kempowski oczywiście ma ten całkowity zaangażowanie, podczas gdy w tekście Grasa, myślę, że jest to żołnierz, który chce szukać Gustloffa i opowiada o nim.

Kempowski ma całkowity zaangażowanie, a Gras opowiada to z jednej perspektywy.

Kempowski zajmował się tym już tak naprawdę wcześniej, ale się nie przebił, tylko Grasowi nie chodziło o Kempowskiego, jak mówił o prawicy oczywiście.

Jeżeli chodzi o Kempowskiego, to to było takie podejście holistyczne.

I Kempowski dostrzegał też oczywiście jego kunszt literacki.

Chociaż często się w dziennikach Kempowskiego znajduje takie trochę złośliwe uwagi pod adresem Grasa, czasami bardzo zabawne.

Kempowski...

Właśnie ten Kempowski był gdzieś tam zaszyty w tym swoim domu, w nartum z tym archiwum i robił swoje.

Właśnie Kempowski pisze w jednym z dzienników na temat Grasa, właściwie opisuje swój sen.

Kempowski często w dziennikach opisywał swoje sny.

Natomiast Kempowski nie dążył do żadnych metafor, do metaforyzowania rzeczywistości, historii, tylko opowiadał ją właśnie do gruntu szczegółowo, w detalu.

Ja mogę powiedzieć, co bardzo lubię u Kempowskiego.

I dlatego właśnie z tego powodu jest mi bliżej do pisarstwa Kempowskiego.

Ale tobie też jest bliższe, niż to podejście Kempowskiego, niż te wielkie metafory budowane przez Graffa.

Kempowski jest dla mnie również przyjemny.

Nie tylko dlatego, że pisze w blokach, a także dlatego, że w zasadzie w każdym książce można wchodzić w historię, ale nie możemy zapomnieć o tym, że Kempowski był nauczycielem.

W Kempowskim nigdy nie szukamy uczniówki, kształcenia z góry, nauczania, przemówienia, ale...

To mnie zawsze fascynowało na Kempowski.

Ale z Kempowskim czuję, że nikt nie chce mi opowiadać czegoś z góry, tylko muszę sobie wyjaśnić, co się dzieje w tych książkach i co się dzieje w tych książkach.

Ja też mogę powiedzieć, że Kempowski jest mi bliższy w porównaniu z Grassą.

Ważniejsze jest to i to trzeba wiedzieć, że Kempowski był z zawodu nauczycielem, ale on nigdy swoich uczniów nie traktował z góry, tylko pytał uczniów co się tam u nich aktualnie dzieje.

Dlatego też nie brakowało osób, które, można powiedzieć, nie zrozumiały twórczości Kempowskiego, ale to jest ryzyko, które jest po prostu związane z takim podejściem.

A u Kempowskiego tak nie ma.

Tak jak dzisiaj zresztą, chwilę temu usłyszeliśmy, Kempowski nie spędzał tych finalnych miesięcy tygodni II wojny światowej w Prusach Wschodnich, był w Rostoku, ale widział te fale uchodźców, te fale uciekinierów na własne oczy właśnie ze wschodu, salwujących się ucieczką, ratujących życie, uciekających przed Armią Czerwoną.

Kempowski też przyjechał do Polski, ale z tego co wiem raz,

Kempowski otrzymał zaproszenie od producenta samochodu.

Kempowski powinien napisać trochę o Polsce, a zwłaszcza oczywiście o starym Ostprosie.

To Kempowski zrobił i dla niego, bo był w Danzich, był w Wolfschanze, starym mieściem dyrektora,

Kempowski mówił, że był na nowej nierzeczności i wziął z niej kawał samochodu, bo pomyślał, że może są tam jeszcze reszty mojego ojca, bo został stracony granatą, z której nie ma już więcej ciała.

To był rytuały wyjątkowy od ojca na podróż do Polski i trochę do swoich własnych kwiatów, bo ojciec Kempowskiego pochodził z Kończyka.

I jego ojciec, tak jak i jego ojciec Kempowski, uciekł w wojnie.

To były lata 80. i został zaproszony Kempowski do udziału w takim rajdzie samochodowym przez producenta samochodów i miał w tym rajdzie uczestniczyć, jechać za kierowcami i przy okazji opisywać to, czego doświadcza w Polsce, co widzi itd.

Nie było takiego normalnego pogrzebu i też Kempowski nigdy tego ojca już więcej nie zobaczył, więc to była taka podróż też trochę do ojca można by powiedzieć.

No właśnie, oprzedziłeś moje pytanie, bo chciałem zapytać, co będziemy mieć szansę przeczytać jeszcze Kempowskiego po polsku.

To jest powieść ostatnia, jak wspomniałem, Kempowskiego.

Kempowski myślał, że wszystko to jest stracone.

Erika Steinbach, to były te dwutysięczne lata, z którymi oczywiście z ich narracją Kempowskie nie miało absolutnie nic wspólnego.

Kempowski został, był późnym debiutantem w Niemczech, bo on już miał 40 lat prawie jak, tak miał 40 lat jak zadebiutował.

On się tym książką zachwycił i postanowił kupić prawa do Kempowskiego i ja wtedy dostałam propozycję przekładu.

To ja troszkę będę kontynuować w tym wątku pytanie, bo zastanawiam się nad recepcją i w ogóle życiem książek Kempowskiego teraz, nie wiem, nad adaptacjami w Niemczech, nad tym kto go dzisiaj czyta i czy go czytają kolejne pokolenia, bo u nas

Kempowski się też pokazuje po polsku w momencie, w którym myślę, że od co najmniej dekady mamy wyraźną modę na ponowne odkrywanie polskiej historii.

Te książki są potrzebne i Kempowski się u nas pojawił w momencie i być może wrażliwość Krzyśka Cieślika też jakoś wyraża to, że jest w nas głód teraz tych opowieści i zastanawiam się co się dzieje w Niemczech w tym względzie.

Mężczyźni, powiedzmy 15-20 lat, może nawet 13-20 lat, to jest trudne z Kempowskim, bo to też jest trudna język.

My z Kempowskim rzeczywiście idziemy do szkoły, koncypujemy tam wydarzenia, także z autorami współpracującymi.

W ostatnich 10-15 latach Kempowskis miała duże szkolenie naukowe.

Były już duże prace doktorowe w początku 2000 roku, ale teraz jest trochę dłuższe, także przez książkę o Kempowskisie, która jest takim szkoleniem naukowym.

Oni raczej nie będą Kempowskiego czytać, bo to też jest dla nich trudny język.

Był rok też Kempowskiego obchodzony.

Chcę jeszcze wrócić do poprzedniego pytania, bo w rozmowie przed spotkaniem Stefan mnie uświadomił, ja nie byłem tego świadom, że w ogóle recepcja międzynarodowa ta poza Niemcami Kempowskiego i ta sława i przekłady jego literatury to jest de facto ostatnie dziesięciolecie, czy powiedzmy ostatnie kilkanaście lat, czyli w zasadzie już po

I myślę, że to też w związku z tym, że Kempowski opowiada o czasie,

Kempowski jest teraz bardzo, bardzo, bardzo dużo i bardzo, bardzo mocno przetłumaczony.

I to jest rozwój, który jest oczywiście dobry dla Kempowski, mimo to, że niestety w nim jest zbyt wiele błędów.

Po pierwsze, Kempowski pisze w tych książkach o czasach, o których już nam aż tyle osób nie może opowiedzieć, bo te osoby po prostu stopniowo umierają.

To jest dla Kempowskiego dobre, choć oczywiście jest to też przykre, że ten temat znów stał się aktualny, bo wiąże się to z olbrzymim ludzkim cierpieniem.

Bo dla mnie właśnie ta pamięć, którą pokazuje Kempowski, trochę tłumaczy jego sukces właśnie teraz.

I to była chyba wręcz taka obsesja Kempowskiego, żeby mówić o pojedynczych ludziach.

Myślę, że słowa Kempowski nie chcą budować wspomnień.

Pamiętając o tym i zapomnień o drugim śmierci, wydaje mi się, że to jest coś, co ma znaczenie w autorstwie Kempowskiego.

Te przypomnienia i temat przypomnień, i to, że nie możemy zapomnieć, i że musimy pamiętać o wszystkim, i że trzeba mówić o wszystkim, to jest coś, co Kempowski, autor, i jego obraz bardzo dobrze opisuje.

Myślę, że to bardzo dobrze opisuje pisarstwo Kempowskiego.

Czy wobec tego, co Kempowski zostawił, w ogóle jest jakaś biografia Kempowskiego przez kogoś napisana?

Dirk Kempel oczywiście poznał Kempowskiego sam, a jest również wyrażony jego własnymi wydarzeniami.

Dlatego biografia jest szczególnie dobra, jeśli chce się najpierw zainteresować Kempowskim, ponieważ jest to naprawdę pierwsza praca.

Kempowski całym swoim dziełem, który był wielkim projektem jego całego życia, bardzo przemyślanym, bardzo konsekwentnie realizowanym,

To w pierwszych latach, kiedy zabłysła gwiazda Kempowskiego na Fundamencie Literackim w Niemczech, tak mocno właśnie uwierało.

Bo poza wspomnianym na wstępie archiwum Kempowskiego w Rostoku i jego wielkim archiwum złożonym w

To jest otwarte miasto, to jest tak, jak Kempowski mówił,

To zostało planowane i założone i to jest prowadzone przez stowarzyszenie Kempowskiego, które prowadzi jego prace.

Zapraszamy serdecznie przede wszystkim do archiwum Kempowskiego w Rostoku, jego rodzinnego miasta, do zwiedzenia Rostoku i przy okazji zajrzenia do tej małej, ale bardzo prężnej instytucji, która jest otwarta, czynna i podejmuje bardzo wiele działań, organizuje wydarzenia.

Mieliśmy tak wspaniałego, niejako patrona tego festiwalu, jak Walter Kempowski, tak szczególnej postaci.