Mentionsy Mentionsy
Ze stoickim spokojem
Ze stoickim spokojem

#159 Czy normy moralne  są obiektywne?

11.10.2026 ·42 min 25 s · 5 rozdziałów

W tym odcinku, na prośbę słuchacza, podejmuję temat obiektywności norm moralnych. Interpretuję go tu przede wszystkim w kontekście zagadnienia uzasadniania i mocy wiążącej norm i wartości. Skąd się ta moc bierze? Jak historycznie próbowano ją uzyskać? Zapraszam do słuchania.

20:00 · Błąd naturalistyczny i problem uzasadnienia norm 2

Który inspirował się pod wieloma względami filozofią Davida Hume'a? Otóż Moore zwrócił uwagę na pewną właściwość rozumowań, które we wniosku mają zdanie o charakterze normatywnym. To znaczy takie zdanie, które komunikuje jakąś normę, mówiąc, że jakoś się powinno postępować w danej sytuacji, że coś jest dobre. W skrócie, w tezie o błędzie naturalistycznym chodzi o konsekwencje, jaką Moore wyciąga z pewnego odkrycia Davida Huma, a mianowicie z tego, że z faktów nigdy logicznie nie wynikają powinności. Otóż ze zdania sprawozdawczego mówiącego jak jest tu i teraz nigdy logicznie nie wynika jak powinno być. Zatem jeśli ktoś we wniosku z argumentacji przedstawia tezę normatywną to znaczy, że co najmniej jedna z jego przesłanek

Na takim stanowisku stał Blaise Pascal, do pewnego stopnia David Hume, Henryk Elzenberg czy Max Scheller. Mocną stroną tego stanowiska jest wyjęcie dostępu do wartości poza obszar dywagacji racjonalnych, poza obszar rozumu i połączona z tym pewna obietnica jakiegoś bezpośredniego wglądu w wartość, czyli nie trzeba kombinować, po prostu czujesz wartość. Bardzo słabą stroną tego stanowiska jest niestety całkowita dowolność stosowania kategorii intuicji na poparcie dowolnych tez i interesów, co w efekcie nie różni za bardzo intuicjonizmu od relatywizmu, bo właściwie każdy może swoją dowolną zachciankę uzasadniać intuicją czy jakimś wglądem, jakąś wartością. Ostatnią, moim zdaniem bardzo interesującą formą uzasadnienia norm jest stanowisko, które pojawiło się w obszarze transhumanistycznej ekofilozofii prezentowanej np. przez Arne Nessa, norweskiego ekologa, gdzie nadrzędną wartością jest różnorodność ekosystemu.

Pokazano wszystkie 2 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.