#140 Polityka po stoicku?

Odpowiadając na kilka pytań takich jak, czy mogłaby powstać Polska Partia Stoików, jeśli tak, to co by głosiła, jaki może miałaby program polityczny i jak by wyglądał nasz świat, gdyby taka partia doszła do władzy. Zapraszam do słuchania. Po pierwsze, witam Was bardzo serdecznie po wakacjach. Zrobiłem sobie od podcastu krótką przerwę wakacyjną, konieczną poniekąd ze względu na intensywność wyjazdową. Jakoś tak się w tym roku moje wakacje poukładały, wspominałem o tym wcześniej.

Ale po kolei zacznijmy od tej konstruktywnej części dzisiejszego odcinka podcastu, głównej. Zacznę przechodząc do niej niekonwencjonalnie, chociaż wydaje się, że jak na współczesne czasy to chyba jest dość konwencjonalne. Otóż... Przez ciekawość, a także trochę szukający inspiracji, przyznam, że robię to bardzo, bardzo rzadko jeszcze, a może to właśnie jest niesłuszne, spytałem sztuczną inteligencję, sądząc, że mnie jakieś naprowadzi, może coś ciekawego, jakiś ciekawy trop znajdę. Zadałem jej dwa pytania. Po pierwsze o to, jak najlepiej streścić poglądy stoików w ramach filozofii polityki, bo jak wiecie stoicy dzielili filozofię na...

Jeżeli mielibyśmy o jakimkolwiek stoickim idealem mówić, Współcześnie to właśnie jako politycznym ideale to trzeba by zacząć od stoickiego, bardzo charakterystycznego właśnie dla stoików kosmopolityzmu. I wreszcie nacisk na ekologię i troskę o przyszłość. Stoicy uważają, że nasze działania mają szerszy zakres odpowiedzialności niż tylko nasza krótka perspektywa. I zawsze należy patrzeć z punktu widzenia całości. A tą całością jest ekosystem. W związku z tym to jest trafna uwaga. To są te cztery powody, dla których zdaniem sztucznej inteligencji Stoik powinien głosować na partię Polska 2050 Szymona Hołowni, ale zwróćcie uwagę jeszcze na zastrzeżenie, jakim zaopatrzyła swoją odpowiedź sztuczna inteligencja, mianowicie zwróciła mi uwagę...

Z oczywistych powodów. Pojęcie wolności i dostępu możliwie dużej ilości obywateli do wpływu na świat, na rzeczywistość polityczną, na rzeczywistość społeczną. do współdecydowania. Te wartości były dla stoików ważne. Nieingerowanie w życie innych ludzi, danie im swobody życia wedle własnych reguł, krytyka wojen wszelkiego rodzaju, pewnego rodzaju pacyfizm w związku z tym. To wszystko w stoicyzmie było obecne bardzo silnie zawsze i to mnie skłaniało do myślenia o stoikach przede wszystkim w kategoriach liberalnych.

gdzie powinna panować także wolna miłość, taka trochę w duchu komun hipisowskich. Proponował zniesienie idei małżeństwa w tym tekście Zenon Skition właśnie dlatego, że wszyscy mężczyźni i kobiety powinni być dla siebie cały czas dostępni, także seksualnie. Pod tym względem powinni być równi i nie ograniczać się tylko do jednej partnerki czy partnera. I ten tekst niektórzy krytykują jako w ogóle niestoicki, czy przedstawiają go jako niestoicki, dlatego że prawdopodobnie jest wiele przesłanek na rzecz tego oświadczących. Powstał w czasie, kiedy Zenon Skition jeszcze był cennikiem, a nie stoikiem, a te hasła są bardziej cennickie niż stoickie.

Takie intuicje wyczytuję w tekstach Antecznych Stoików. To jest moja interpretacja, od razu zastrzegam. To pozwala mi przejść do wrażliwości konserwatywnej stoicyzmie. I teraz pomyć o wątkach konserwatywnych. Po pierwsze, oczywiste, narzucające się w tekstach Epikteta czy Muzoniusza Rufusa wątki obyczajowe. Rola mężczyzny, rola kobiety, prawdzie, dostęp powinni mieć takie same, jak pisze Muzoniusz Rufus, że edukacji, ale role społeczne są zdefiniowane ze względu na płeć. I to bardzo wyraźnie u nich jest obecne. W ogóle mocne osadzanie człowieka w różnych rolach społecznych. Tutaj nie ma za dużo wolności, raczej powinniśmy się dostosowywać do tego, jaki świat jest. Więc po pierwsze ten konserwatyzm wyraża się obyczajowo, po drugie powiedziałbym, że się wyraża proceduralno-pragmatycznie.

Stoicy byli przeciwnikami wszelkich gwałtownych zmian i reform. Reformowanie systemu wszelkiego jest po prostu niebezpieczne. Oni myśleli o społeczeństwie i o świecie w ogóle na wzór organizmu. gdzie organizm, no nie można operować na żywym organizmie, bo on po prostu może umrzeć. Wszelkie zmiany powinny mieć charakter drobny, stopniowy, długofalowy. Tutaj widzę jako patronów tego sposobu myślenia konserwatywnego stoicyzmu Chryzypa i Marka Aureliusza, Marek Aureliusz jako cesarz był stoikiem i wiadomo, że jako stoik nie pochwalał niewolnictwa, ale nie podjął żadnych działań, o ile ja się orientuję, żeby niewolnictwo znieść. Wiedział, że po prostu jest to w tamtym systemie, w tamtym momencie nierealne.

To są wszystko nasze umowy społeczne. Ten duch cenicki w stoicyzmie też jest obecny i ten możliwy w umyśle stoika, radykalny nierzadko, krytyczny stosunek do tradycji w różnych sytuacjach może się uruchomić właśnie w duchu cenickim. Tyle jeżeli chodzi o moje rozumienie zebrane syntetycznie w taką spójną postać stoickiej filozofii polityki.

Teraz opowiem o Polskiej Partii Stoickiej, chociaż ten skrót PPS może nie byłby najszczęśliwszy historycznie patrząc, więc może Partia Stoików Polskich, PSP. To brzmi trochę lepiej. To oczywiście wszystko w żartach mówię. Ja tej takiej partii naprawdę nie zakładam. Nie mam takich planów. Nie sądzę, żeby to był projekt, który mógłby się udać w dzisiejszym świecie. raczej byłby może rodzajem żartu, tak jak dawniej Polska Partia Przyjaciół Piwa była postrzegana jako swego rodzaju żart, kabaret. Więc nie, ja nie mam takich planów, ale taki eksperyment myślę, że czasami proponuję podczas warsztatów właśnie tego rodzaju.

Zachęcam uczestników, uczestniczki do tego, żeby pobawili się trochę w tą konwencję i zastanowili, co dzisiaj, gdyby Stoik należał do partii politycznej, mógłby głosić, jaki by miał program i taki, który by dobrze wynikał ze światopoglądu stoickiego, co by we współczesnym świecie i jak się zmienić. Nie mam pewną propozycję. My podczas takich zabaw na warsztatach różne rzeczy wymyślamy. Ja proponuję moją odpowiedź dzisiaj w podcaście i takie cztery kierunki wymyśliłem. Wydaje mi się, że po pierwsze jako stoik, gdybym był członkiem takiej partii i zasiadał jej prezydium, bardzo głęboko, poważnie rekomendowałbym

My w Polsce mamy ten obszar bardzo zaniedbany, mamy bardzo schorowane społeczeństwo, nie dlatego, że po prostu człowiek jest chorowity, tylko dlatego, że ma niewłaściwy tryb życia. Stoicy by bardzo mocno rekomendowali zainwestowanie w zdrowy tryb życia, w zdrowy sposób odżywiania się. Tego rodzaju akcji jest za mało. Nurzy mnie to, że jak włączam jakiekolwiek wiadomości, to przez 95% słucham o tym, co polityk powiedział na drugiego polityka. Zamiast tego powinniśmy mówić o ekologii, powinniśmy 95% poświęcić na to, jak zdrowo żyć i jak dbać o planetę. A to się nie dzieje. I w to też trzeba zaingerować. Czwarty punkt programu takiej polskiej partii stoickiej, czy partii stoików polskich,

Tym, co jest końcem tego sporu w nauce, jest konsensus. I tylko ten konsensus można używać do celów politycznych. Żadne inne stanowisko, żadnego naukowca. I taką regułę bym wprowadził. Tego rodzaju zakaz. Grupa polityków, którzy powołuje się na głos od osobnego eksperta, w ten sposób się dyskredytuje. I tak to powinno być automatycznie traktowane. Więc to są przykłady moje. Zapraszam do dyskusji w waszym gronie ten temat, albo w gronie... stoików podczas stoisk, które niedługo się uruchomią albo podczas najbliższych warsztatów stoickich.

I chciałbym Wam zaproponować właśnie ten rozdział. Zasad takich fragmencików jest tam zaproponowanych 30. I dwie rzeczy proponuję, żebyście z nimi zrobili. Po pierwsze, przetestujcie na sobie, na ile one Wam odpowiadają i na ile są czymś, co byście po prostu od razu wzięli jako swoje. Możecie to wykorzystać w ten sposób, że to jest też test na stoicyzm. Jeżeli chcecie sobie dzisiaj policzyć, na ile światopoglądowo jesteście stoikami, to wydaje mi się, że moglibyście to użyć i zrobić następujący algorytm. Po pierwsze, 10% za samo słuchanie podcastu i podjęcie się do jego testu, czyli jesteście jakoś na ten światopogląd stoicki i otwarty.