#18 Pod dyktando, u boku czy w zanadrzu? Ze smartfonem w życiu | Rozmowa z Magdą Bigaj

A było to jedno z najważniejszych doświadczeń takich warsztatowych w moim życiu, bo te warsztaty z NVC, z komunikacji bez przemocy, No, pokazały mi, dowiedziałam się wtedy, że po prostu potrzeby nie są ani dobre, ani złe i to było dla mnie uwalniające. I przez lata pracy wokół wpływu technologii na człowieka, obserwując różne narracje, które różni eksperci w książkach czy w edukacji prowadzili, Zdałam sobie sprawę, że jednak tym punktem wyjścia są nasze potrzeby, że przecież to jest oczywiste, że wszystko po co sięgamy na co dzień jest skierowane potrzebami różnego rodzaju, prawda? I to staram się młodzieży w książce pokazać, że mamy na przykład takie bardzo proste potrzeby fizyczne. Trzeba o nich pamiętać, a często zapominamy, czyli potrzeba ruchu, odpoczynku, snu.

Ale też na taki ruch, który będzie ruchem dla zdrowia, prawda? Czyli tzw. spontaniczna aktywność fizyczna, że my po prostu pójdziemy gdzieś na spacer, wysiądziemy dwa przystanki wcześniej, żeby się przejść. To my dzisiaj to rzeczywiście pomijamy i mam wrażenie, że wielu z nas, wielu, bo to jest indywidualne, nie każdy jest tak samo zanurzony w świat cyfrowy, żyje w takim stanie transhumanizmu, czyli że niby moje ciało jest, ale tak naprawdę to żyje tylko mój umysł i moje ciało służy do noszenia głowy, która cały czas ma coś do roboty w internecie. A to Librus, a to media społecznościowe, ktoś nie ma racji, coś ciekawego, tu jakieś właśnie poscrollujemy ulubione profile, przecież to nic takiego, należy mi się trochę odpoczynku, ale nawet jak się wylogujesz, to twoja głowa ciągle to przeżywa.

Więc wiele takich rzeczy dzieje się odruchowo i teraz naszemu, naszej naturze nie zależy na tym, żebyśmy byli mądrzy, to znaczy Dążenie do mądrości jest wysiłkiem. Nikt nie mówi przecież. Zrobiła sobie przyjemność i napisała pracę doktorską. Pozdrawiam wszystkich doktorów i doktorki, którzy wiedzą, że nie ma to nic wspólnego z przyjemnością. Wlecza się i jest generalnie ciężkim procesem. To samo dotyczy w ogóle z uczeniem się, pisaniem prac skomplikowanych, uczeniem się do matury. Nikt się nie ekscytuje. Wow, to będzie wielka przyjemność zdać maturę. To jest stres, wysiłek, trzeba się zmusić do tego, dlatego że to kosztuje energię. Natomiast rzeczywiście na poziomie takich wyborów spontanicznych sięgamy często po rzeczy, które są najprostsze do zdobycia, nie wymagają dużego wysiłku.

Albo na przykład wchodzić tam bardzo intencjonalnie, pilnować sobie tego czasu, robić sobie tak zwane żniwa, o których ja piszę W wychowaniu przy ekranie, czyli co jakiś czas po prostu robić sobie przebieżkę po obserwowanych profilach i kasować te, które naprawdę nic nie wnoszą do mojego życia. Że zaobserwowałam jakąś panią, która tam kremiki z Korei mi pokazywała. No ale ile tych kremików potrzebuję kupić rocznie? No ze dwa, trzy, no nie muszę na nią patrzeć co drugi dzień, bo ta treść mi przykrywa różne ciekawe treści, prawda? Więc żeby zadbać o to, co my tam widzimy. Moja sytuacja jest szczególna, bo ja po prostu jako osoba pisząca czy też działająca społecznie, tam często jestem zaczepiana. Docierają do mnie tam też negatywne informacje, których nie potrzebuję po prostu do swojej pracy codziennej.

Wyszłyśmy od tego, że tak naprawdę jeśli internet i ten cyfrowy świat jest takim marketem, no to nic nam nie da zamknięcie kilku sklepów, bo market i tak pozostanie. No właśnie. Więc to, co my proponujemy i też na ostatniej sejmowej komisji dzieci i młodzieży to postulowaliśmy, to to właśnie, żeby wprowadzić ten powszechny katalog produktów i usług cyfrowych pod względem ryzyka. Absolutnie UOKiK powinien się zająć największymi platformami społecznościowymi pod względem wprowadzania konsumentów w błąd na temat bezpieczeństwa tych platform dla nastolatków. Mamy wystarczająco dużo badań, chociażby ostatnie badanie doktorki Chaszki-Bitkowskiej, profesora Pyrzalskiego, doktora Dębskiego.

Mamo, mamo, słuchaj, daj mi blika, szybko, potem ci wytłumaczę, szybko, szybko, szybko. I zawsze mnie to bardzo śmieszy. I dzieci zawsze wiedzą, jak się do nas dobić. Natomiast myślę, że wielu rodziców doskonale wie, że jak myślisz o tym, że dasz dziecku telefon, żeby być z nim w kontakcie, to się mylisz. To ono będzie z tobą w kontakcie. Naprawdę, nic się nie stanie jak te powiadomienia z mediów społecznościowych poczekają aż będziesz miała chwilkę przerwy, żeby je w spokojnej, bezpiecznej sytuacji sprawdzić, a nie jak idziesz sobie chodnikiem. To samo dotyczy maili. Nam się wydaje, muszę mieć powiadomienia, że przyszedł mail. No i co? I to powiadomienie przychodzi, jak ty stoisz w kolejce w warzywniaku albo na jednej nodze w autobusie w tłoku.

Ale przestrzegam przed takim umiejscowieniem poczucia sprawczości w niewłaściwym miejscu. Bo kiedy my mamy niewłaściwe poczucie wpływu społecznego, to możemy potem cierpieć. I to w dwie strony działa. Kiedy to poczucie wpływu jest za niskie, No to my mamy takie wtedy wrażenie, często młodzi cierpią na to widząc w internecie świat, który jest przytłaczający, że nie mam na nic wpływu. Wszędzie są wojny, idzie kryzys klimatyczny, politycy się nami nie przejmują i w ogóle to jest źle, będzie gorzej, wszyscy umrzemy na internet. Jak mówi technofatalizm. Wiele osób taką retorykę uprawia, prawda? Będzie źle, w ogóle nikt się z nami nie liczy. Z drugiej strony jest taki technooptymizm, że będzie super i w ogóle możemy wszystko.