Odcinek 6. Front kulturowy
Czy kultura może stać się jednym z frontów wojny?W szóstym odcinku „Ukrainy Globalnie” przyglądamy się roli kultury w życiu ukraińskiej diaspory. Podczas naszych badań obserwowałyśmy wzmożone zainteresowanie kulturą ukraińską — zarówno tradycyjną, jak i współczesną. Kultura staje się przestrzenią walki o tożsamość, własną narrację i widzialność ukraińskiej sprawy.Odcinek otwiera historia Ukrainian Village Voices — śpiewającego kolektywu z Małej Ukrainy na Manhattanie. Następnie Dominika Blachnicka-Ciacek i Agnieszka Trąbka przywołują rozmowę z Ivaną Berchak, kuratorką projektów artystycznych w Ukraińskim Domu, o transformacji ukraińskiej kultury: „Sztuka ukraińska po 2022 roku jest radykalna, mocno reaguje na wydarzenia [...], ale jest bardzo szczera i prawdziwa” — mówi Berchak. Na koniec odcinka wspominamy o kulturze ukraińskiej w Polsce, w tym o ukraińskiej scenie stand-upowej w Krakowie.🎨 Chcecie poznać ukraińską kulturę z bliska? Ivanka Berchak przygotowała dla Was listę miejsc, profili i podcastów, od których warto zacząć: 1. Ekspedycja. Ukraїner Ukraїner od 2016 roku eksploruje Ukrainę i opowiada o jej regionach, historii, kulturze, rzemiośle i mieszkańcach. Na stronie można poznawać te historie również po polsku: czytać reportaże, oglądać materiały wideo i odkrywać mniej znane miejsca Ukrainy.2. „Ukraina!” Festiwal Filmowy Festiwal prezentujący współczesne kino ukraińskie: filmy fabularne, dokumentalne, animacje i krótkie metraże.3. Ukraiński Dom w Warszawie Miejsce, które warto regularnie śledzić, żeby być na bieżąco ze współczesną kulturą ukraińską w Warszawie. W programie są wystawy, spotkania literackie, dyskusje, projekcje filmowe, koncerty i wydarzenia poświęcone ukraińskiej sztuce i kulturze.4. „Ukraina” w „Dwutygodniku” Sekcja poświęcona Ukrainie, ukraińskiej kulturze i sztuce. Można tu znaleźć teksty o literaturze, sztukach wizualnych, filmie, teatrze i współczesnym życiu kulturalnym Ukrainy, a także rozmowy z artystami i artystkami. Wszystko dostępne po polsku.5. czytam.ukraine Instagramowy profil poświęcony ukraińskiej literaturze i książkom. Znajdziecie tu ukraińskich autorów, nowe publikacje, przekłady i inicjatywy literackie.6. ist publishing Niezależne ukraińskie wydawnictwo specjalizujące się w publikacjach dotyczących sztuki współczesnej, fotografii, designu, teorii i kultury. W jego katalogu można znaleźć zarówno książki ukraińskich autorów, jak i przekłady ważnych tekstów z zakresu historii i teorii sztuki.7. Galeria Arsenał w Białymstoku Warto śledzić program Galerii Arsenał także ze względu na obecność ukraińskich artystów i tematy związane ze współczesną Ukrainą. Niebawem w Galerii odbędzie się wystawa Volodymyra Kuznetsova, współzałożyciela grupy R.E.P.8. Explaining Ukraine Anglojęzyczny podcast UkraineWorld poświęcony Ukrainie, jej historii, kulturze, polityce i społeczeństwu.9. „Why Do They Steal?” Anglojęzyczny podcast poświęcony ukraińskiemu dziedzictwu kulturowemu i jego zawłaszczaniu przez Rosję. Kolejne odcinki dotyczą m.in. historii, sztuki i dziedzictwa, które przez lata były przedstawiane poza ukraińskim kontekstem.10. „Culture Against Aggression” Podcast poświęcony ukraińskiej kulturze w czasie pełnoskalowej wojny. Rozmowy z artystami, kuratorami i przedstawicielami instytucji kultury pokazują, jak zmienia się ich praca w warunkach wojny i jak kultura staje się przestrzenią zachowywania pamięci, tożsamości i niezależności.Podcast „Ukraina Globalnie” realizowany jest na Wydziale Socjologii UW, finansowany przez Narodowe Centrum Nauki.
Alex, jeden ze starszych stażem członków chóru, mówi z przekorą, że przedstawiciele starej ukraińskiej diaspory, których nazywa Ukis, prawdopodobnie nawet nie uznaliby jego rodziny za część ukraińskiej społeczności. Aleks pochodzi z rosyjskojęzycznej żydowskiej rodziny z Kijowa, która wyemigrowała na Brooklyn. To trochę ironiczne, że jestem w tym chórze, mówi, bo sam dorastałem w krzywdzącym stereotypie, że wielu Ukraińców w ZSRR było antysemitami. A teraz sam zagłębiam się w kulturę i tradycje muzyczne Ukrainy. I co ciekawe, to właśnie Aleks bywa w chórze jednym ze strażników autentyczności. Czasem uważa, że występy Ukrainian Village Voices są zbyt teatralne, że za bardzo koncentrują się na elementach performatywnych i momentami przypominają estetykę radzieckich zespołów.
Wiesz Aga, to co dla mnie jest uderzające w tej rozmowie z Iwanką, to to, że nawet ona, osoba, która dorostała w zachodniej Ukrainie, w ukraińskojęzycznej rodzinie, z jednej strony opowiada o tej ukrainizacji po odzyskaniu niepodległości, ale z drugiej strony mówi, że w latach 90-tych gdzieś ten rosyjski i rosyjska kultura na powrót wróciły. I pamiętam, że kiedyś wspominała mi, że jako wczesna nastolatka razem z koleżanką czytała magazyny młodzieżowe w języku rosyjskim, ale też, że jakieś pierwsze próby poetyckie, które miała i wiersze, które pisały z koleżankami, były też po rosyjsku. I wiesz, to dla mnie pokazuje taki utrzymujący się wysoki status kultury rosyjskiej i języka rosyjskiego, który przetrwał nawet upadek Związku Radzieckiego.
Dokładnie. Chciałabym, żebyśmy teraz posłuchały kolejnego fragmentu rozmowy z Iwanką, w której pokazuje, że utrzymanie właśnie takiej hierarchii kulturowej było celową strategią Związku Radzieckiego, w której kultura rosyjska była właśnie wysoko, a kultura ukraińska była upraszczana i często sprowadzana właśnie do roli kultury wyłącznie ludowej. Bo ten folklore zawsze był przedstawiany wszędzie jako kultura ukraińska i też nie było takiej możliwości, żeby poznawać głębiej czy np. pisarzy, czy jakąś awangardę ukraińską, która istniała, ale ona była tylko spostrzegana stricte jako rosyjska, tak? Te artyści. Czyli w ogóle cała nasza jakaś awangardowa sztuka
Ona zupełnie została się nieznana. Dlatego mi się wydaje, że na takim poziomie tej ludowej ona jest też łatwo do zrozumienia. Oczywiście ukraińska ludowa kultura jest bogata, wspaniała, ale moim zdaniem to nie przedstawia całej Ukrainy. Czyli to jest tylko częścią, jak każde państwo ma swoją historię kultury. Ten fragment pokazuje mi takie ciekawe napięcie, które się wyłania. Z jednej strony ta kultura ukraińska, jak mówi Iwanka, była właśnie sprowadzana do takiej prostej kultury ludowej i że to był mechanizm zaprogramowany jeszcze przez Związek Radziecki.
Tak, dokładnie. I to napięcie rzeczywiście towarzyszyło temu chórowi właściwie cały czas, że z jednej strony była taka chęć odtwarzania tej bardzo zróżnicowanej muzyki ukraińskiej tak, jak ona jest śpiewana na tych wsiach, No a z drugiej strony był taki imperatyw związanych z tym, że przecież występujemy i że warto ubrać ten bardzo elegancki strój ludowy, być może niekoniecznie z tego regionu Ukrainy, z którego pieśń właśnie śpiewamy. Ale też te pytania o autentyczność mają taki, w diasporze, tak jak już sugerowałaś, mają taki szerszy wymiar. Bo rzeczywiście pojawia się zawsze pytanie, na ile my mamy prawo, na ile to, co robimy ma związek z tym, co jest w Ukrainie.
Pokazano wszystkie 5 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Dominika Blachnicka-Ciacek przedstawia Ukrainian Village Voices, chóru ukraińskiego pochodzenia w Nowym Jorku.
Opis działania Ukrainian Village Voices, ich kolędowanie i występy, w tym na ONZ.
Rozmowa o autentyczności ukraińskiej kultury i reprezentacji przez ukraińską diasporę, z przykładem Ukrainian Village Voices.
Rozmowa z Iwaną Berczak o transformacji ukraińskiej kultury po 1991 roku, z fokusem na kulturę ludową i wysoką.
Rozmowa o kulturze ukraińskiej w czasie wojny, w tym o sztukę polityczną i stand-up w Polsce.
Zaproszenie do odwiedzenia domu ukraińskiego i muzeum w Warszawie, oraz podziękowania za słuchanie.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Czy kultura może stać się jednym z frontów wojny?
W szóstym odcinku „Ukrainy Globalnie” przyglądamy się roli kultury w życiu ukraińskiej diaspory. Podczas naszych badań obserwowałyśmy wzmożone zainteresowanie kulturą ukraińską — zarówno tradycyjną, jak i współczesną. Kultura staje się przestrzenią walki o tożsamość, własną narrację i widzialność ukraińskiej sprawy.
Odcinek otwiera historia Ukrainian Village Voices — śpiewającego kolektywu z Małej Ukrainy na Manhattanie. Następnie Dominika Blachnicka-Ciacek i Agnieszka Trąbka przywołują rozmowę z Ivaną Berchak, kuratorką projektów artystycznych w Ukraińskim Domu, o transformacji ukraińskiej kultury: „Sztuka ukraińska po 2022 roku jest radykalna, mocno reaguje na wydarzenia [...], ale jest bardzo szczera i prawdziwa” — mówi Berchak. Na koniec odcinka wspominamy o kulturze ukraińskiej w Polsce, w tym o ukraińskiej scenie stand-upowej w Krakowie.
🎨 Chcecie poznać ukraińską kulturę z bliska? Ivanka Berchak przygotowała dla Was listę miejsc, profili i podcastów, od których warto zacząć:
1. Ekspedycja. Ukraїner Ukraїner od 2016 roku eksploruje Ukrainę i opowiada o jej regionach, historii, kulturze, rzemiośle i mieszkańcach. Na stronie można poznawać te historie również po polsku: czytać reportaże, oglądać materiały wideo i odkrywać mniej znane miejsca Ukrainy.
2. „Ukraina!” Festiwal Filmowy Festiwal prezentujący współczesne kino ukraińskie: filmy fabularne, dokumentalne, animacje i krótkie metraże.
3. Ukraiński Dom w Warszawie Miejsce, które warto regularnie śledzić, żeby być na bieżąco ze współczesną kulturą ukraińską w Warszawie. W programie są wystawy, spotkania literackie, dyskusje, projekcje filmowe, koncerty i wydarzenia poświęcone ukraińskiej sztuce i kulturze.
4. „Ukraina” w „Dwutygodniku” Sekcja poświęcona Ukrainie, ukraińskiej kulturze i sztuce. Można tu znaleźć teksty o literaturze, sztukach wizualnych, filmie, teatrze i współczesnym życiu kulturalnym Ukrainy, a także rozmowy z artystami i artystkami. Wszystko dostępne po polsku.
5. czytam.ukraine Instagramowy profil poświęcony ukraińskiej literaturze i książkom. Znajdziecie tu ukraińskich autorów, nowe publikacje, przekłady i inicjatywy literackie.
6. ist publishing Niezależne ukraińskie wydawnictwo specjalizujące się w publikacjach dotyczących sztuki współczesnej, fotografii, designu, teorii i kultury. W jego katalogu można znaleźć zarówno książki ukraińskich autorów, jak i przekłady ważnych tekstów z zakresu historii i teorii sztuki.
7. Galeria Arsenał w Białymstoku Warto śledzić program Galerii Arsenał także ze względu na obecność ukraińskich artystów i tematy związane ze współczesną Ukrainą. Niebawem w Galerii odbędzie się wystawa Volodymyra Kuznetsova, współzałożyciela grupy R.E.P.
8. Explaining Ukraine Anglojęzyczny podcast UkraineWorld poświęcony Ukrainie, jej historii, kulturze, polityce i społeczeństwu.
9. „Why Do They Steal?” Anglojęzyczny podcast poświęcony ukraińskiemu dziedzictwu kulturowemu i jego zawłaszczaniu przez Rosję. Kolejne odcinki dotyczą m.in. historii, sztuki i dziedzictwa, które przez lata były przedstawiane poza ukraińskim kontekstem.
10. „Culture Against Aggression” Podcast poświęcony ukraińskiej kulturze w czasie pełnoskalowej wojny. Rozmowy z artystami, kuratorami i przedstawicielami instytucji kultury pokazują, jak zmienia się ich praca w warunkach wojny i jak kultura staje się przestrzenią zachowywania pamięci, tożsamości i niezależności.
Podcast „Ukraina Globalnie” realizowany jest na Wydziale Socjologii UW, finansowany przez Narodowe Centrum Nauki.