Skazane na emerytury minimalne?

To znaczy, że z pieniędzy, które odłożą do systemu emerytalnego w czasie trwania swojego okresu zawodowego, trzeba im będzie sfinansować więcej lat na emeryturze. No to w każdym roku na emeryturze dostaną po prostu mniejszą kwotę. I ta mniejsza kwota, przez to, że będziemy żyli tak długo, roczniki 78 i późniejsze, to jest ogólnie świetna wiadomość. Bardzo gratuluję, też należę do tej grupy, więc bardzo się cieszę. Ale przez to, że będziemy żyli tak długo, to co zgromadzimy na naszych kontach emerytalnych w ZUS-ie, czy jakbyśmy na to nie chcieli inaczej popatrzeć, nie wystarczy na sfinansowanie niczego więcej niż emerytura minimalna. Dla wszystkich kobiet i trzech czwartych facetów. I to jest straszne, ale to jeszcze nie jest koniec złych wiadomości.

I najsmutniejszym elementem tego wszystkiego, to co tu powiedziałeś, że optymalne. Bardzo mi się podobają takie głosy, że to teraz trzeba podnieść kobietom wiek emerytalny, żeby nie było tego problemu. Bo tak, masz 60, będziesz 61, dalej świadczenie emerytalne. 62, dalej świadczenie emerytalne. 63, minimalne. I tak dalej. W sensie podniesienie wieku emerytalnego kobiet... jest oczywiście ulgą dla deficytów ZUS, ale z ich punktu widzenia muszą pracować dłużej za identycznie tej samej wysokości świadczenie minimalne, które będą pomierały krócej. W jakim trzeba być wieku, żeby ewentualnie ta dłuższa praca zaczęła przynosić efekty w postaci wyższej wypłaty? No te 65 to już jest ta zasadnicza różnica.

Dłuższy czas trwania życia, nawet jeśli wiele lat jest w dobrym zdrowiu, oznacza również wiele lat... w średnim i nie tak dobrym zdrowiu. I to oznacza zapewnienie usług opieki zdrowotnej, zapewnienie dostępności infrastruktury, w której się mieszka, która dzisiaj może nie być dostosowana do osoby, która się porusza, ale niedowolnie sprawnie i tak dalej, i tak dalej. I to nawet nie chodzi o jakieś choroby, tylko takie po prostu stopniowe ograniczenie sprawności organizmu i zapewnienie, gdybyśmy poważnie potraktowali kwestię, co to jest emerytura minimalna, to nawet jakbyśmy chcieli zlekceważyć, czy to wypłaca ZUS, to musielibyśmy to zacząć wyświetlać w innych aspektach wydatków państwa.

7 punktów procentowych. A ile to jest tak bardziej w wyobrażalnych kryteriach? To jest w każdym roku o tyle mniej. Czyli niebotycznie mniej. Tak. Wyobraźmy sobie, że teraz mniej więcej na emerytury wydajemy wszystkie, nie tylko z ZUS-u, ale te 12%. No to mówisz o wydawaniu, a ja mówię o ile jest mniejszy ten tort. PKB, no. skasować na przykład dwukrotność wydatków na wojsko, tak? Bo słyszymy teraz... To jest tak, jakbyś skasowała dwukrotność sektora budowlanego w Polsce, z grubsza. Albo czterokrotność rolnictwa. Bo teraz musimy mówić po stronie wytwarzania, nie po stronie konsumowania. Czyli tak, jakby gospodarka była mniejsza. PKB w Polsce, rolnictwo w Polsce generalnie jest z grubsza 2% PKB? ...

Czyli na poziomie indywidualnym coś można z tym problemem zrobić, ale im później się za to zabierzemy, tym mniej realistyczne jest, że w ogóle osiągniemy tę kwotę, która nam jest obiektywnie potrzebna. Na poziomie zbiorowości, jaką jesteśmy jako naród i społeczeństwo, Nie uważam, żeby moja nauka była od tego, żeby ludziom mówić, co mają robić. Ale uważam, że moja nauka jest od tego, żeby ludziom mówić, jakie są konsekwencje wyborów, których dokonali. I wariant, w którym jest niski wiek emerytalny, bardzo niska emerytura i jednocześnie duży deficyt w ZUS-ie, to może nie być to, na co większość z osób popierających obniżenie wieku emerytalnego wyjściowo głosowała. Próbuję powiedzieć, że być może kupiliście państwo coś innego niż było na reklamę.

Z jaką skalą wzrostu podatku VAT należałoby się liczyć, żeby to mogło być naszym źródłem nie ściągniętych składek emerytalnych, tego co nam brakuje w kasie? W tych naszych badaniach, żeby domknąć deficyt w ZUS, związany z tym, że trzeba dopłacać do emerytur minimalnych. Czyli cały czas nie mówimy o bogactwie na emeryturze, tylko dopłacaniu do emerytury minimalnej. VAT musiałby być wyższy, o ile dobrze pamiętam, dwa albo trzy punkty procentowe. Czyli tak jak na przykład w przyszłości stawka VAT nie będzie 23%. Ale gdyby to było 23%, to żeby domknąć tę dziurę, to musiało być 25 czy 6. To jest tej skali dostosowanie. Czy to jest bolesne?

Drugim miejscem, gdzie można to dostosować, to są stosowane przez ZUS, a opublikowane przez GUS, tablice dalszego trwania życia. W tej chwili te tablice, które publikuje GUS, nie są na temat. To są takie dość przypadkowe liczby, które nie odzwierciedlają dalszego trwania życia danego rocznika. można robić tablicę trwania życia dalszego rocznika. One będą oznaczały faktycznie niższe emerytury dla tych ludzi. I teraz, żeby było jasne, to nie wymaga żadnej zmiany prawnej. Bo zgodnie z ustawą z 97 roku, która obowiązuje od 99, GUS publikuje, ZUS stosuje. I GUS sam decyduje, co publikuje. Prędzej czy później ktoś być może zapyta jakiegoś demografa, pójdzie po rozum do głowy i odkryje, że GUS może publikować te właściwe, a nie te nie na temat tablice przeżycia.

Jako naukowcy będziemy za, efekt tego będzie niższe emerytury dla wszystkich. Ta sprawa wygeneruje z grubsza 1,5 punkta procentowego PKB mniej deficytów w ZUS-ie. Próbuję powiedzieć, że jeżeli z jakiegoś powodu społecznie, czy z jakimś innym wymiarze, wspólnotowo odmawiamy rozmowy o systemie emerytalnym, to politycy, jeśli pójdą na chwilę do szkoły, albo chociaż zapytają jakiegoś eksperca, będą w stanie znaleźć kilka sposobów obniżenia emerytur. Bez obniżenia emerytur. Rozumiecie, o co mi chodzi? Więc jeżeli w jednym punkcie nie mogę przełożyć noża, to ja zrobię to z innego punktu. Tak, to są obiektywnie błędy w naszym systemie emerytalnym, tylko te błędy dzisiaj działają na korzyść wysokości emerytur.