Polskie badania "w głębokim poważaniu" polityków? Akcja 3% dla nauki

Kaja skontaktowała się ze mną ponad 3 lata temu. Chciała opowiedzieć o Pawle, organizatorze kolonii, na który jeździła jako malutka dziewczynka i który zmienił jej życie na zawsze. Za zamkniętymi drzwiami ją krzywdził. Kiedy zaczęła go szukać, odkryła, że mężczyzna nadal organizuje obozy dla dzieci. Szukanie pomocy oficjalnymi kanałami okazało się dużo trudniejsze niż myślała. Kaja jednak nie miała zamiaru się poddać, wszczęła swoje własne śledztwo i działała dalej. Jest dużo pracy do zrobienia. Przez 7 odcinków wspólnie z Kają szukamy świadków, zbieramy dowody i sprawdzamy, jak zareagują państwowe instytucje. W podcastu Misja Kaja słuchaj na Spotify, Apple Podcast i YouTube. TOK FM. Na każdy temat, z każdej strony.

No, zmiana nastąpiła przede wszystkim w tym, że coraz większej liczbie osób ze środowiska naukowego zwyczajnie się nie chce już żurować dotychczasowej polityki czekania, że może kiedyś się uda. I to, co z Piotrem Sankowskim wtedy zrobiliśmy, czyli właśnie postulat 3% na naukę, on miał tak troszeczkę otworzyć ludziom głowy, otworzyć oczy, no bo zawsze mówiliśmy, a może byśmy najpierw dociągnęli do średniej europejskiej, czyli do tych 2%, ale nie, słuchajcie, to jest niemożliwe w naszej sytuacji, Polityczno-gospodarczej. My mamy kraj frontowy. Jak spojrzymy na kraje frontowe, Korea Południowa, Szwecja, Izrael, te wszystkie kraje wydają nawet po 4% swojego PKB na właśnie badanie i rozwój, bo zdają sobie sprawę z tego, że to są wydatki, które do nas wracają, bo inwestowanie w polską naukę to jest inwestowanie chociażby w polskie rozwiązania.

To są ogromne kwoty. Tylko problem jest oczywiście taki, że dla polskiego środowiska politycznego to jest o tyle niedobrze, że te pieniądze nie wracają od razu. A oni by chcieli, żeby one wróciły przed końcem kadencji, najlepiej, a w ogóle to najchętniej w przyszłym roku. To jest niemożliwe całkowicie, w związku z czym od rządu do rządu właściwie bez wyjątku od ostatnich 20 lat każdy z polskich rządów ma naukę w głębokim poważaniu, głównie dlatego, że nie daje takiej szybkiej renty. Ja mam pytanie. Powiedziałeś, że to jest bardzo ważne z punktu widzenia między innymi bezpieczeństwa. Natomiast ja mam takie poczucie, że wszyscy chcą pieniędzy. Nauczyciele chcą, lekarze chcą, górnicy chcą. Górnicy nawet przychodzą rzucać różnymi rzeczami. Skoro wszyscy by tak chcieli, to czy to chcenie związane z nauką jest w jakiś sposób ważniejsze?

Powiedziałem, że to jest trzyetapowe. Na początku oczywiście staraliśmy się racjonalnego dialogu, czyli staraliśmy się pokazywać na danych, na badaniach w sposób bezsporny, wykazywać, że włożenie pieniędzy w badanie i rozwój po prostu dla naszego kraju jest potrzebne, przydaje się, wszyscy na tym korzystamy. To jest coś, z czego wszyscy, każdy obywatel, obywatelka skorzystają. Co więcej, to zwiększa nasze bezpieczeństwo, tak jak sama zauważyłaś, co jest niezwykle kluczowe w chwili obecnej. Zamiast wydawać setki miliardów na technologię, Spoza naszego kraju powinniśmy budować te kompetencje wewnątrz, po prostu dlatego, że to nam się opłaca. Ale drugi krok to jest właśnie ten, który się dzieje teraz, to jest pewien rodzaj żółtej kartki, sygnału ostrzegawczego, ale to nie jest jeszcze silne wywieranie presji. Wywieranie presji to się zacznie w momencie, jak będziemy mieli strajki na uczelniach, zwłaszcza w przypadku strajków w czasie sesji egzaminacyjnej gwarantuję, że jeżeli do tego takiego strajku dojdzie,

No tutaj organizatorzy tego protestu zapowiadają, że te żarty się skończyły, że to proszenie też trochę się skończyło, że teraz czas porozmawiać innym językiem i to jest właśnie to, na co zwracasz uwagę, że przestało być miło, a zaczęło być konkretnie. Tak, tylko że znowuż ten konkret na razie to jest po prostu głośniejsze domaganie się poważnego potraktowania w rozmowie. To cały czas jest dialog. My wyobrażamy sobie jako środowisko naukowe i mamy oczekiwanie, że w 2027 roku w budżecie będzie zapisane na sztywne o 3% PKB. To nie byłoby racjonalne oczekiwanie, ale racjonalnym oczekiwaniem jest bardzo konkretna mapa drogowa z konkretnymi wzrostami rok do roku. I to jest oczywiste. Proszę spojrzeć na sytuację Polskiej Akademii Nauk.

Niestety mamy zarówno zwiększanie się chociażby problemu weszczepialności, mamy zwiększanie się problemu ataków na system ładu demokratycznego. To są wszystko rzeczy, które się bardzo mocno opierają na kampaniach dezinformacyjnych, z którymi w chwili obecnej żadna duża agenda nie jest w stanie sobie poradzić. Troszkę NASK robi, ale znowuż oni też mają ograniczone środki. No i koniec końców powoduje to, że wszyscy mamy problem. To jest takie oszczędzanie Głupie oszczędzanie na czymś, co powoduje dłuższe problemy chwilę potem. Czyli tak naprawdę wróciliśmy znowu do tematu bezpieczeństwa, który tu jest no jednak kluczowy. Bardzo ci dziękujemy. Profesor Dariusz Jemielniak z Akademii Leona Koźmińskiego, wiceprezes Polskiej Akademii Nauk. Dziękujemy za rozmowę.