Polskie badania "w głębokim poważaniu" polityków? Akcja 3% dla nauki

Dzień dobry Państwu, witamy w audycji Homo Science. Przy mikrofonie Aleksandra Stanisławska. Piotr Stanisławski, crazynauka.pl. I witamy naszego gościa profesora Dariusza Jemielniaka z Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie, wiceprezesa Polskiej Akademii Nauk. Witamy serdecznie. Dzień dobry państwu. Rozmawiamy dziś o inicjatywie 3% na naukę. To jest inicjatywa, której kolejną odsłonę w tej chwili oglądamy, śledzimy bardzo uważnie. Zbierane są głosy pod petycją do władz polskich, do marszałków sejmu, senatu, do prezydenta, premiera. O to, żeby zwiększyć finansowanie nauki w Polsce, bo obecnie ono ma rekordowo drastycznie niski poziom, który oscyluje w okolicach 1% PKB.

A postulat mówi o 3%, co byłoby być może taką stawką, która by pozwoliła i naukowcom żyć godnie, ale też rozwijać się polskiej nauce i sprawić, żeby była bardziej odporna na wiele różnych czynników. Dlatego dziś zaprosiliśmy profesora Dariusza Jemielniaka, bo on dwa lata temu był jednym z inicjatorów W tej akcji 3% na naukę wraz z profesorem Piotrem Sankowskim. I co się zmieniło od tamtego czasu? O co wówczas postulowaliście? I czy w ogóle jest zmiana widoczna w jakimś konkretnym, może dobrym kierunku?

No, zmiana nastąpiła przede wszystkim w tym, że coraz większej liczbie osób ze środowiska naukowego zwyczajnie się nie chce już żurować dotychczasowej polityki czekania, że może kiedyś się uda. I to, co z Piotrem Sankowskim wtedy zrobiliśmy, czyli właśnie postulat 3% na naukę, on miał tak troszeczkę otworzyć ludziom głowy, otworzyć oczy, no bo zawsze mówiliśmy, a może byśmy najpierw dociągnęli do średniej europejskiej, czyli do tych 2%, ale nie, słuchajcie, to jest niemożliwe w naszej sytuacji, Polityczno-gospodarczej. My mamy kraj frontowy. Jak spojrzymy na kraje frontowe, Korea Południowa, Szwecja, Izrael, te wszystkie kraje wydają nawet po 4% swojego PKB na właśnie badanie i rozwój, bo zdają sobie sprawę z tego, że to są wydatki, które do nas wracają, bo inwestowanie w polską naukę to jest inwestowanie chociażby w polskie rozwiązania.

My od dekad mamy poniżej finansowania od tego, co mają instytucje publiczne, uczelnie. Jak spojrzymy na przykład na to, że co roku mamy sytuację, w której Instytuty proporcjonalnie dostają radykalnie mniej środków na wynagrodzenia. Okazuje się, że pracownicy w instytutach Polskiej Akademii Nauk np. mają poniżej nagrodzenia minimalnego, co jest oczywiście niezależne z prawem, ale ustawodawca czy rząd tych pieniędzy nie daje i robi taką co roku czasem dosypkę wielkopańską, że da troszkę pieniędzy, uda się to załatać. No i do listopada, grudnia dyrektorzy nie wiedzą, czy da się to Dariusz Jemielski, Piotr Stanisławski, Polska Akademia Nauk.