Jak Rosjanie wciągają imperialną kokainę? Rozmowa o książce "Odział chorych na Rosję"

Cześć Kuba. Cześć, witaj. Tematem naszej dzisiejszej rozmowy będzie twoja ostatnia książka, taka, mam wrażenie, łobuzerska w formie, ale bardzo mięsista w treści. Oddział chorych na Rosję. Opowieść o Rosjanach czasów putinizmu. Ty trochę o tym w książce piszesz, ale ja, czytając prawie cały czas twoją książkę i wiedząc, czym ty się zajmowałeś wcześniej, miałam to pytanie w głowie. Ty udzielasz odpowiedzi w ostatnim rozdziale, więc odpowiedz też trochę naszym słuchaczom. Jako osoba, która większą część swojego życia zawodowego poświęciła Rosji, tłumaczeniu Polakom Rosji, co poczułeś, kiedy Rosja najechała Ukrainę? Zacznę może nie od siebie, tylko powiem, że jako człowiek, który żyje całe życie zawodowe w Bańce Wschodniej, odbierałem tego dnia telefony od moich kolegów, dorosłych facetów, którzy dzwonili zapłakani i pewnie poczułem coś, co dobrze wyraził Zbyszek Rokita, zresztą, który napisał blerwa do tej książki.

Siedem chorób, na które cierpi Rosja, cierpią Rosjanie, bo ty właściwie skupiasz się na społeczeństwie bardziej niż na polityce czy takich działaniach państwowych. Nie o wszystkie cię będę pytać, bo też nie chodzi o to, żebyśmy opowiedzieli książkę, ale o tę pierwszą chcę zapytać. Czyli imperialna kokaina. Przedstawiasz Rosjan jako wysoko funkcjonujących nałogowców. Tak, to znaczy w ogóle ta imperialna kokaina to jest niejako trzon kolejnych siedmiu chorób, to znaczy to z niej moim zdaniem wszystko wypływa. Ja uważam, że nasze tradycyjne porównywanie Rosji do alkoholika jest błędem, tym bardziej, że wspomniałeś ostatni rozdział, tam jest opisana historia mojego ojca, który był alkoholikiem i którego alkohol doprowadził do dość tragicznej śmierci.

Ale to nie jest Rosja moim zdaniem. To znaczy, bo my lubimy sobie przedstawiać Rosję jako takiego zapitego menela, którego jak nałożymy na niego miażdżące sankcje, to on się zaraz przywróci, zaśnie albo się rozpadnie i w ogóle przestanie istnieć. A właśnie, kokaina jest takim narkotykiem, który jest nie tylko narkotykiem, on jest ekskluzywnym narkotykiem, dostępnym nielicznych, na kokainę stać bogatych i też kokaina działa, ta dobra kokaina działa inaczej. I teraz, jeżeli spojrzymy na, jeżeli spojrzymy właśnie nieeuropocentrycznie, no to zobaczymy, że naprawdę niewiele krajów, niewiele narodów może sobie powetować na przykład biedę, Jakieś niepowodzenia, zacofanie tym, czym mogą sobie powetować Rosjanie, czyli podbojami imperialnymi. W końcu oni podbili pół świata.

Zwycięstwo w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej. No to co w gruncie rzeczy zrobiła Rosja w 2022 roku? To samo co w 1945 walczy z nazizmem, wyzwala świat. No tutaj jeszcze oczywiście dochodzi walka ze zgnilizną Zachodu, z naszym hedonizmem, z gejropą, z kobietami z penisami jako takie podstawowe straszydło w Rosji. No ale to jest właśnie to, że wizja przyszłości kształtuje wizję przyszłości. To jest coś strasznego. No może nie współczuję, to jest złe słowo, ale wydaje mi się to straszne. Ja jestem szczęśliwy, że się urodziłem w kraju, który raczej myśli o tym, Jaka powinna być przyszłość? I patrzy do przodu, pomimo oczywiście różnych, tutaj możemy dyskutować o tym, ale mimo wszystko to jest jakaś próba spojrzenia do przodu.

No to właściwie my zamykamy mordę i już nic nie mówimy, bo się go boimy i właściwie no po prostu już czyścimy jako takie bezpodmiotowe listki na wietrze. I teraz mówi Brodzki, my po tym co przeżyliśmy w XX wieku, stalinizm, jak to Brodzki nazywa, zostaliśmy wystawieni na lodowaty wiatr historii, lodowaty egzystencjalizm, zostaliśmy przekawałkowani na pół. Powinniśmy współodczuwać, powinniśmy to przerobić, zastanowić się kim jesteśmy, a w zamian tego poszliśmy w taki model rżenia, głośnego rżenia, śmiania się. I to zrodzi w naszym społeczeństwie, Jabrocki mówił to w 93, zrodzi ideał społeczny sadysty z poczuciem humoru. Powiedział to w 93. I w 2000 roku przyszedł Putin. Jeszcze wtedy 44-letni z Knajackim, dosyć śmiesznym przyznaje poczuciem humoru, który potrafił coś powiedzieć, że cała sala zarżała.

W związku z czym tak się kończy rezygnacja z życia jako takiego, że ode mnie nic nie zależy, ja nie jestem podmiotem, jestem tylko liściem. Na wietrze rodzi się z tym, że przybierasz inne różne strategie obronne i oddajesz się w niewolę, no w tym wypadku sadysty, z poczuciem humoru. No ja już nie mówię o nienawiści, którą ten sadysta potrafi skutecznie przetransferować, no bo przecież Jeżeli popatrzysz na te programy telewizyjne, propagandowe, które są sączone Rosjanom od rana do nocy i tam masz postaci rodem z Dostojewskiego, które szepczą, które krzyczą, które są jak obłąkane, wykrzykują coś, jakby były na deskach scenicznych. No to co? One są po prostu toksyczne w rozumieniu współczesnej psychologii. Co one robią?

Mam wrażenie, że oni w ogóle przestali wierzyć w prawdę, że oni patrząc też na to, co jest w mediach zagranicznych, też podważają to wszystko, co tam się pojawia. To jest myślę, że wielkie zwycięstwo putinizmu globalne, które zresztą za pomocą chociażby Donalda Trumpa w ogóle zmieniło się w takie zwycięstwo, no właśnie globalne w tym sensie, że prawda jako taka nie istnieje. Tam jest nawet postać takiego młodego rapera, Morgenstern'a, który mówi o tym, czym jest prawda. Właściwie no to wiadomość to dzisiaj jest jakaś zygota, to znaczy ona się rodzi na Twitterze, na Iksie, żyje dzień, półtora to już jest naprawdę nieźle. Ona jest poddawana różnym interpretacjom, reinterpretacjom, nadinterpretacjom i właściwie prawda jako taka się rozmywa.

Skąd się te jednostki biorą, które gdzieś z tym otwartym umysłem tam jednak są? Zwykle muszą uciekać, tak to się kończy w przypadku twoich bohaterów, czy chłopak, który przez własnych rodziców jest wysyłany na wojnę, na siłę. Tak, pomimo że ma astmę, to powinien iść i tam zginać. Tak i on sam wie, że nie przeżyłby na tej wojnie dłużej niż kilka dni, zapewne ze względu na różne swoje dolegliwości, natomiast ojciec wciąż twierdzi uparcie, że jako ten prawdziwy obywatel powinien swój obywatelski obowiązek spełnić. Wiesz, no oni są najczęściej polecani przez kogoś i ja myślę, że stało się trochę to, o czym niestety powiedział Putin w swojej wizji, to znaczy przecież to nie był przypadek, że on nie pozamykał granic, tylko on ich po wojnie pozwolił wypuścić i on nawet powiedział pewnego razu podczas wywiadu czy konferencji mniejsza o to, że

Widzę bardzo w mrocznych barwach. To znaczy uważam, że ten eksperyment i ta wielka inżynieria społeczna, kult śmierci związany z tymi różnymi mesjanistycznymi zadaniami, że on patologizuje kolejne pokolenia. Co gorsza patologizuje oprócz tej orgelowskiej rzeczywistości, no to patologizuje już na poziomie przedszkola, szkoły, wczesnej szkoły, czyli dzieciom, które są, w którym jest tłoczana określona wizja świata. Zawsze mi przychodzi do głowy końcówka filmu Jajo Węże, nie wiem czy pamiętasz kiedy Bergmana, kiedy tam, tam jest na końcu taka scena, bo to dzieje się w czasie kryzysu Republika Weimarska i na końcu ktoś włącza kino i pokazuje Nie wiem, dziesięciu, jedenastolatków i mówi, że ci ludzie, którym się wtłoczy taką przemocową propagandę, że oni będą już bojowo nastawieni, że oni nie będą odczuwać tych kompleksów swoich rodziców, tylko właśnie oni pójdą w bój.