Mentionsy Mentionsy
TOK FM Select
TOK FM Select

Czy w polityce jest miejsce na wartości?

21.07.2024 ·49 min 30 s · 6 rozdziałów

Czy polityka może być szlachetna i sprawiedliwa? A może jej drugie imię to jedynie cynizm? Na te pytania szuka odpowiedzi prof. Cezary Obracht-Prondzyński.

16:15 · Władza i etyka 5

Czyli kwestia przyzwoitości, o której też warto byłoby wspomnieć. Ale skoro jesteśmy przy decyzjach, to jeszcze pozwolę sobie wprowadzić na naszą scenę Maxa Webera, który przecież przypominał nam, że polityk to jest przede wszystkim człowiek, który podejmuje decyzje. I przy podejmowaniu tych decyzji może się odwoływać do etyki przekonań albo etyki odpowiedzialności. Ta pierwsza etyka przekonań każe zawsze stawiać na pierwszym miejscu wyznawane przez siebie idee i wartości, o których mówiliśmy na początku. I one są najważniejsze i ważniejsze od ewentualnych ubocznych skutków politycznych, społecznych, międzynarodowych, jakie mogą przynieść.

I jest ta druga etyka odpowiedzialności, która mówi, że ważniejsze od przekonań polityka jest jego odpowiedzialność za losy powierzonej mu społeczności. I czasem trzeba być pragmatycznym. W ogóle Weber, znalazłam ten cytat, w eseju Polityka jako zawód i powołanie przedstawia nam polityka jako tragicznego bohatera, który, aby skutecznie czynić dobro w świecie, zawiera pakt z diabłem i wyrzeka się zbawienia dla swojej własnej duszy. Ale mam wrażenie, że jednak dla polityków ta diagnoza jest zbyt łaskawa. Gdybyś tak było, że ci, którzy w praktyce funkcjonują w świecie politycznym, pełniąc rolę polityków, podejmują taką refleksję i zastanawiają się, czy teraz, w tym momencie, działając, to ja się kieruję przekonaniami i to wypływa zemnie, z głębi mej duszy i umysłu, czy też raczej wyrachowaną kalkulacją

Opisujemy przy takich czy innych kategoriach, ale jedno co jest dojmujące to to, że tak naprawdę rzadko zdarza się ktoś, kto mówi i my czujemy, że on mówi naprawdę o swoich przekonaniach i takich przekonaniach, w których, bo w moim przekonaniu Weber dokonał Jak to czasami mówimy, analitycznego rozróżnienia. Ale obie te etyki ze sobą muszą się koniecznie łączyć. I to w takiej figurze, której byśmy powiedzieli. Mamy etykę przekonań i mamy etykę odpowiedzialności za przekonania. Bo przekonania nie są obojętne w decyzji. I bywa odwrotnie.

Oczywiście musimy pamiętać, kiedy Weber pisze, co Weber obserwuje. Weber obserwuje koniec Labelle Epoque, koniec tej wielkiej epoki szczęśliwości, W Europie, gdzie od pokoleń dwóch nie ma wojny, a jesteśmy najwięksi imperialni i tak dalej, przychodzi szaleństwo pierwszej wojny światowej. Szaleństwo. Na własne życzenie. I robi się jeden wielki kolaps z milionami ofiar, milionami ofiar nieszczęśliwych ludzi. Właściwie zaczyna się proces, który trwa następne pół wieku, bo dzisiaj coraz częściej mówimy, że między 1905 a 1955 trwała jedna wielka wojna, Światowa, która całkowicie zmieniła świat. Świat przed 1905 i po 1955 roku, po rozejmie, krwawym rozejmie w Korei, to są dwa zupełnie różne światy, które pochłonęły nie dziesiątki milionów, ale więcej ofiar.

Bardzo trudno jest wtedy zbudować jakikolwiek konsensus. Bardzo trudno jest zbudować jakikolwiek wspólny plan. Bardzo trudno jest zbudować wiarygodność i szalenie trudno jest zbudować zaufanie. A bez tego trudno mówić o jakichś wspólnotowych działaniach. O czymś, co byłoby właśnie tym arystotelesowskim dobrem wspólnym, czy też weberowską skuteczną działalnością w imię kategorii przyzwoitości, aby ludziom żyło się lepiej. Bardzo trudno jest to zrobić. Profesor Cezary Obracht-Prondzyński, kierownik Zakładu Antropologii Społecznej w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Gdańskiego był moim Państwa gościem. Panie profesorze, bardzo dziękuję za rozmowę. Dziękuję. A Państwu dziękuję za wspólnie spędzony czas.

Pokazano wszystkie 5 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.