Mentionsy Mentionsy
TOK FM Select
TOK FM Select

Czy w polityce jest miejsce na wartości?

21.07.2024 ·49 min 30 s · 6 rozdziałów

Czy polityka może być szlachetna i sprawiedliwa? A może jej drugie imię to jedynie cynizm? Na te pytania szuka odpowiedzi prof. Cezary Obracht-Prondzyński.

13:23 · Arystoteles i Tischner 1

Zacznę może od Szekspira, bo kiedy słyszymy hasła Szekspir, władza, polityka, to pewnie widzimy Macbetta z rozbudzonym apetytem na władzę, mordujący, wreszcie upadły. I myślę sobie, że to jest uniwersalna opowieść o władzy, mimo że nieprawdziwa pod względem faktograficznym. O tym też możemy powiedzieć. To Duncan był uzurpatorem. Zabity mi owszem przez Macbetta, ale nie we śnie, a w otwartej walce podczas bitwy, zaś Macbeth był tronu szkockiego prawowitym dziedzicem i okazał się ponoć nawet dobrym władcą. A Szekspir po prostu pozamieniał to i owo, żeby dramaturgicznie rzecz się lepiej udała. No i ci, którzy pamiętają, jak kończy się Macbeth, to pamiętają, a ci, którzy nie pamiętają, to zaraz im przypomnimy.

16:15 · Władza i etyka 3

W wersji takiej cynicznej moglibyśmy powiedzieć, dobrze, Wszystko to, o czym mówił Arystoteles i ksiądz Tischner, to są didaskalia, to są rzeczy, które są wcześniej, a potem jest już tylko naga władza w wydaniu Macbetha czy innych dzieł szekspirowskich, które przecież tropiły ten fenomen władzy. Ale nie brakuje takich, którzy powiedzą, nie jesteśmy na to skazani. Tak nie musi się dziać. A to, żeby się tak nie działo, w dużej mierze zależy od tego, co nazwalibyśmy kulturą obywatelską. Czyli od tego, co Maria Ossowska, pisząc ten fantastyczny, niewielki tekst w czasie wojny, opublikując go tuż po wojnie, pisała o wzorze demokraty.

Jak teraz pani czytowała Macbeta, to ja powiedziałem, przecież ja to widziałem w innym kontekście. I taki naprawdę króciutki fragment, bo to dotyczy etyki komunikacji jako pierwszego wymiaru. I grzechu pierworodnego, czego pierwszego grzechu w polityce, grzechu pychy, Jerzy Limon pisze tak, pisząc o Pysze i o wieży Babel jako wielkim dziele politycznym. I pisze, zauważmy, że ilekroć powstaje konflikt pomiędzy ludźmi, nawet tego samego kręgu językowego, zaczynają mówić jak gdyby innymi językami. Słowa, które używają znaczą co innego, a są to często słowa kluczowe, takie jak wolność, prawo, Konstytucja, dobro, zło, sprawiedliwość, zdrada, patriotyzm itd.

I wreszcie jest z tym zakorzeniona etyka działania. To jest ten ostatni wymiar, o którym Mówiła Pani przywołując Macbeta, czy moglibyśmy tylu innych, którzy koncentrują się w polityce na działaniu. Ale przecież to działanie jest poprzedzone wcześniej decyzją wyboru, a ta decyzja wynika z komunikacji, z rozmowy. Jak nie ma komunikacji albo jest ona propagandowa, ideologiczna, jest zafałszowana, jest zmanipulowana, to będą niesprawiedliwe decyzje. Jak będą niesprawiedliwe decyzje, to będą niesłuszne działania. Więc te wymiary, o których pani mówiła, w moim przekonaniu one się łączą. I najgorsze to chyba byłoby rozdzielanie ich. Nie można ich rozdzielać.

Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.