Sol Iustitiae

I wędrujemy do starożytnej Grecji. I to, co Państwo widzą, to jest przedstawienie już Boga Heliosa na kraterze czerwono-figurowym z V wieku przed naszą erą. Tutaj warto szczególną uwagę zwrócić na to przedstawienie. To jest przedstawienie, na którym Helios w takim słonecznym nimbie Podróżuje, pędzi w zasadzie rydwanem zaprzężonym w cztery ogniste rumaki. To jest przedstawienie, które będzie się przewijało przez ikonografię starożytną dość mocno i to nie tylko w Grecji, ale później także w Rzymie. Bóg Helios jest jednym z najpopularniejszych bóstw w tamtym czasie. Tutaj widać metopę ze świątyni Ateny w Ilonie.

To jest, tak jak Państwo widzą, I, IV, III wieku p.n.e. i znów analogiczne przedstawienie Helios z Nimbem, od którego odchodzą promienie słoneczne i cztery rumaki. Kolejne przedstawienie, tym razem Helios w postaci Apolla, powożącego ten sam ognisty rydwan. Wszystko jest, jak Państwo widzą, analogiczne. Znów jest ten nimb. To słońce, które ukrywa się za głową tego bóstwa. I Helios na rzymskim sarkofagu. To już wędrujemy do III wieku naszej ery. Kolejne przedstawienie, tym razem zatytułowane Sol Invictus.

To jest bardzo ważny termin dla mitologii rzymskiej przede wszystkim. To jest związane z tym, że Helios był już w pewnym momencie tak popularnym bogiem w starożytnym Rzymie, że miał swoje Szczególne święto w ciągu roku, które przypadało na dzień przesilenia zimowego, czyli 25 grudnia. Wtedy czczono tak zwane Sol Sanctissimum, Sol Sanctissimus w zasadzie, czyli Słońce Najświętsze, Niepokonane, Invictus i ono było bardzo często wiązane z przedstawieniem również Boga Mitry, co widzimy tutaj. To nas coraz bardziej podprowadza pod chrześcijaństwo.

Ale to za chwilę. Tutaj widzimy kolejne przedstawienie, tym razem to jest Malach Baal. To jest przedstawienie, znowu powiązanie pewnych wątków, bo to jest Helios przedstawiony jako Sol i przedstawiony jako Malach Baal. Tutaj się kilka znaczeń ze sobą wiąże. To jest przedstawienie, które pochodzi z Palmiry, czyli takiego rzymskiego miasta znajdującego się na pustyni syryjskiej. Kult Malach Baala Szczególnie właśnie w II i III wieku rozwinął się w Rzymie dzięki panowaniu cesarzy pochodzących z tamtego rejonu. To nabrało w pewnym momencie takiej siły, że jeden z cesarzy chciał wprowadzić tak naprawdę monoteizm w Rzymie, który byłby oparty na właśnie niczym innym jak kulcie Słońca.

I teraz niezwykle ciekawa, ważna, cenna rzecz. Mianowicie przedstawienie Chrystusa jako Słońca pochodzące z mauzoleum Juliuszów. To jest IV wiek naszej ery. To mauzoleum się znajduje w podziemiach jednej z nekropolii watykańskich. I jak Państwo widzą, to jest pierwsze przedstawienie, na którym Chrystus wygląda dokładnie w taki sam sposób jak wcześniej Sol Invictus, Helios czy Apollo powożący rydwan ognistych rumaków. Wiemy o tym, że jest to przedstawienie Chrystusa, ponieważ rodzina Juliuszów była rodziną chrześcijańską i pozostała ikonografia w tym grobowcu w bezpośredni sposób nawiązuje już do chrześcijaństwa.