S07E18: "Awans" (1974) || Gościnnie: Janusz Zaorski
Rozmawiam z Januszem Zaorskim, reżyserem filmów "Awans" (1975) i "Szczęśliwego Nowego Jorku" (1997), Januszem Zaorskim. Wspominamy Edwarda Redlińskiego (1940-2024), autora pierwowzrorów literackich i scenarzystę omawianych filmów. Odcinek powstał we współpracy z Festiwalem Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.
Na przykład w ogóle nie było efektów synchronicznych. One były, bo umierający wstaje i słychać jego kroki. No tak. Ozdrowiał to, to jest ważne, że słyszymy te kroki, ale tak uciekłem z tego małego realizmu. I coś widać, klątwa za to mnie spotkała, bo zdarzyło się coś, czego nigdy nikt w Polsce nie przeżył, mianowicie mnie wybuchła kamera na planie. Nie wiem, jak to było możliwe, jak to się stało, kto źle podłączył, bo natychmiast oczywiście, jak to u nas, spychomania. Nie, nie, to nie my, to wytwórnia. Wytwórnia mówi, no to asystent operatora, asystent mówi, na pewno coś zmajstrował operator i tak dalej, i tak dalej, do końca żeśmy nie doszli, ale efekt był taki, że w ogóle do zdjęć nie mogło dojść.
Dzwoniła i mówiła, Józek, coś mi tu jakieś kłopoty robią. A Cyrankiewicz odzywał się i już wszystko było dla pani Wandy. Mówi, słuchaj, ona się obrazi, zrobi się afera na całą Polskę i jak to u nas bywa, po prostu będziesz na czarnej liście. To może się rozszerzyć, to może nie tyczyć tylko poletka filmowego, ale też i literackiego, a Ty już przecież jesteś, ja w nerwowej sprawie, po listach z rabarbaru, a więc na oznaczących pozycjach, a ciąg dalszy może nie nastąpić. To też świadczy o Redlińskim, który był bardzo uczciwym człowiekiem.
Tak jak to śpiewał Wojciech Młynarski, sweter z CDT-u, a metka z PKO. Dla młodych trzeba wyjaśnić, że CDT to był Centralny Dom Towarowy, gdzie były produkty polskie, a metka z PKO. PKO za bony i za dolary można było kupić autentyczne, oryginalne dżinsy, a nie podróbę. Więc tak to wyglądało. Jacek Makarewicz.
Więc jeśli jesteśmy przy Redlińskim, to może pozwól Michale, że powiem Ci, jak on w pewnym sensie został scenarzystą, a przede wszystkim pisarzem na początku. Te wszystkie rzeczy gromadził sobie, filtrował je i w pewnym momencie poczuł, że trzeba się wypowiedzieć. Ale jak to zrobić? Przecież żadnej polonistyki nie studiował. Wydawało mu się, że jest po prostu, no... Bez mała analfabetą wobec tamtych, którzy piszą zręcznie, prawda, potrafią zakręcić zdaniem, jakby powiedział Krzysztof Mentrak, przypominany dzisiaj. Kiedyś był u znajomych w Białymstoku, Edward Redliński. Żeby odebrać książkę, którą im pożyczył, okazało się, że ci znajomi zagubili to gdzieś.
Więc literatura fantastyczna, ale też i ta dosłowność i weryzm filmowy. Jak to teraz ująć, żeby to nie zgrzytało, prawda? Jak widać, Galipińska poszła w kabaret, ale jednocześnie, jak to jest groteska, to tak bardziej jakby przekreślamy przesłanie tego filmu. Bo to wszystko może być, byle było śmiesznie, byle było rajcownie i tak dalej, i tak dalej. Ja tutaj dostrzegłem u niego bardzo poważne problemy filozoficzne, których przecież nie chciałem werbalizować, bo to byłby jakiś inny poważny film, esej i tak dalej, tylko to miało być śmieszne, ale jednocześnie takim śmiechem do wewnątrz, że o cholera.
Perepeczko, Małgorzata Rożniatowska jest tu fantastyczna. No można by tak wymieniać i wymieniać. Powiedz, czy miałeś jakieś kłopoty z tą obsadą, czy wszyscy się świetnie bawili przy tym? Ja wiem, że tak się teraz mówi, że się wszyscy dobrze bawili, ale dla ciebie pewnie to też był po prostu stresujący plan. Ale czy to był udany plan, z dobrą atmosferą, pamiętasz? Czy trudno się dyscyplinowało aktorów do tej chłopskości? Różnie to bywało. Części to byli doświadczeni aktorzy i aktorki, może poza Bożeną Dykiela, chociaż ona też już po roli Weselu była, jeździła skuterem u Adama Hanuszkiewicza po scenie w Balladynie, więc różnych smaków poklubowała. Zresztą z nią właśnie był największy problem, bo ja od początku chciałem, żeby ona zagrała, ale ponieważ była tak zajęta w teatrze, że codziennie
W spektakle to nie było wtedy co teraz, że mamy sieć już rozwiniętą autostrad, dróg ekspresowych, prawda, gdzie mamy szybkie samochody. To wszystko było w powijakach. W związku z tym zmuszony byłem skorzystać z usług innej aktorki. I ta aktorka wywinęła mi To gruby numer, bo przeczytała, omówiliśmy się, nawet byłem u niej w domu, rozmawialiśmy, próbowaliśmy niektóre sceny, jak je rozegrać i po dwóch dniach zdjęciowych nagle się okazuje, że ona nie chce wystąpić w scenie erotycznej.
Przypewnij tytuł tego słuchowiska, bo sztuka się nazywała wcześniej, a to słuchowisko? To się nazywało Leave the Message After the Beep. Czyli zostaw wiadomość po sygnale i wydał taką zbiórkę. Opowiadań. I to jest o tym, że Polak w Nowym Jorku postanowił popełnić samobójstwo, ale w jakiejś słusznej sprawie. W związku z tym on oczekuje pod telefonem, to już moja zmiana, bo to słuchowisko radio, więc chcieliśmy to zmienić. A kiedyś u niego to było, żeby listy napisać, a za co, a dla kogo, a tego, bo przecież zostawała pogaźna sumka, więc na co przeznaczyć, czy na kraj, czy na Polonię za tego.
Pokazano wszystkie 8 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.