S04E03: "Licorice Pizza" (gość: Maciej Kędziora)

A w zasadzie porozmawiam o filmie współczesnym ze znakomitym, młodym krytykiem filmowym Maciejem Kędziorą, zastępcą redaktorów naczelnych portalu Filmawka. Tym filmem, który będzie tematem dzisiejszego odcinka jest Licorice Pizza. To film w reżyserii Paula Thomasa Andersona z roku 2021, o którym mówi się, że może liczyć na co najmniej kilka nominacji Oscarowych. Nagrywam ten odcinek w styczniu roku 2022. Porozmawiam dzisiaj z Maćkiem o tym, jakie miejsce w kanonie najnowszego kina amerykańskiego zajmuje Paul Thomas Anderson.

Anderson, a także jak czytać ten film stanowiący rodzaj nostalgicznego powrotu do lat siedemdziesiątych. Paul Thomas Anderson, urodzony w roku 1970 w Studio City, czyli w dzielnicy Los Angeles, nazwanej tak na cześć studia filmowego, które założył tam prawie sto lat temu Mack Sennett, to rzeczywiście jeden z najważniejszych reżyserów kina amerykańskiego. Zadebiutował w roku 1996 filmem Sydney, znanym także jako Heart 8, a przebojem wdarł się jako 27-latek filmem Boogie Nights, portretującym branżę porno w latach 70. i stanowiącym wyraźne nawiązanie do twórczości

Od tamtego czasu można z powodzeniem powiedzieć, że Anderson stał się współczesnym klasykiem. Nazwisko Altmana jako mistrza towarzyszyło mu od samego początku. Asystował mistrzowi przy jego ostatnim filmie pt. Ostatnia audycja. W napisach końcowych do Aż poleje się krew można przeczytać podziękowania czy dedykacje właściwie właśnie dla Roberta Altmana, a jego Magnolia z roku 1999 była powszechnie czytana jako hołd dla Altmanowskiego na skróty. Ale od tamtego czasu wydaje się, że Anderson znalazł już swój własny styl i podąża absolutnie unikalną, osobną ścieżką w kinie amerykańskim.

Ten najnowszy film, Licorice Pizza, dzieje się w roku 1973 i stanowi właśnie rodzaj nostalgicznego powrotu do Los Angeles tamtego czasu. Sam Anderson natomiast wskazuje na dwa filmy młodzieżowe, których tematem jest wchodzenie w dorosłość, które były szczególnie inspiracją dla niego właśnie przy tym projekcie. A mianowicie na American Graffiti George'a Lucasa nakręcone właśnie w roku 1973 i na film Beztroskie lata w Richmond High Emmy Heckerling z 1982 roku, taki klasyk high schoolowego kina z początku lat 80. Co istotne, film jest rodzajem patchworku wspomnień, historii prawdziwych i zasłyszanych.

Część z nich dotyczy samego Andersona, ale większość z nich dotyczy Gary'ego Goetzmana, producenta zaprzyjaźnionego z Andersonem, który opowiadał mu o swoich przygodach, Jako nastoletniego przedsiębiorcy i też aktora dziecięcego w Los Angeles, Gary Gutzman grał w latach 60-tych jeszcze u boku Lucille Ball, którą obecnie ucieleśnia Nicole Kidman w filmie Amazon Prime pod tytułem Being the Ricardo, swoją drogą, w filmie Yours, Mine and Ours, w którym Lucille Ball wystąpiła u boku Henryk Fonda. To była taka familijna komedyjka, w której Goetzmann wystąpił właśnie jako nastolatek i historię Goetzmanna jako nastoletniego aktora, ale także właśnie jako trochę szalonego, początkującego przedsiębiorcy, który między innymi próbował handlować łóżkami wodnymi, stały się kanwą scenariusza Licorice Pizza.

W filmie zastajemy go właśnie jako partnera Streisand w wersji niemalże psychopatycznej, zagranej przez Bradley'a Coopera. Tych kluczy na pewno jest więcej, jeżeli pamiętamy, że Paul Thomas Anderson wyrastał właśnie w Los Angeles, właśnie w Studio City, w tej dzielnicy, o której krążą legendy, przede wszystkim dlatego, że właśnie tam była wytwórnia założona przez Maca Seneta, ale w ogóle całe San Fernando Valley słynie z tego, że jest to właśnie to miejsce, w którym są usytuowane Wielkie studia, takie jak chociażby Warner Bros czy Disney, to musimy uznać, że całość tego filmu jest rodzajem na pewno filmu lokalnego, to znaczy takiego, który co prawda nam się może bardzo podobać, mnie się bardzo podobał, ale na pewno dla Los Angelinos, czyli dla tych ludzi, którzy oddychają kalifornijskim

W rola głównych występują Cooper Hoffman, syn przedwcześnie zmarłego Philippa Seymoura Hoffmana, z którym Anderson nakręcił aż pięć filmów. Oraz Alana Haim, o której więcej porozmawiamy za chwilkę z Maciek Kędziorą. Film na pewno ma wymiar głęboko nostalgiczny. Z drugiej strony jest filmem nakręconym przez kogoś, Kto dorastał w świecie Hollywoodu, Anderson jest synem aktorów, jego ojciec Ernie Anderson przez wiele lat był głosem telewizji ABC, mówiącym This is ABC i czytającym wiele komunikatów właśnie i reklam w tej

S04E03. Sam Ernie Anderson zmarł w roku premiery Boogie Nights i mówi się, że jest pierwowzorem umierającego na raka ojca w filmie Magnolia. To wszystko tam zagranego przez Jasona Robertsa. To wszystko sprawia, że Licorice Pizza jest filmem bardzo wielowarstwowym, bardzo naładowanym detalami.

Myślę, że część z nich możemy smakować intuicyjnie, o części z nich dzisiaj powiemy razem z Maćkiem, dopowiadając Płytka winylowa Ta nazwa, innymi słowy, jest to jednocześnie nawiązanie do czegoś bardzo nostalgicznego dla Andersona i bardzo tajemniczego dla odbiorcy, więc jestem przekonany, że takich aluzji, których być może część z nich tylko Anderson jest w stanie odczytać, jest w tym dziwnym, dosyć długim, pozbawionym w zasadzie wyrazistej fabuły i linii fabularnej filmie bardzo, bardzo duża.

To prawdziwy pasjonat i ktoś, kto wkłada także dużo pracy w to, żeby kino rozumieć wieloaspektowo i naprawdę dowodem tego wspaniałym jest jego podcast o Andrzeju Munku. A zatem pomyślałem, że warto właśnie z nim porozmawiać o filmie Licorice Pizza, jako że jest młodym odbiorcą. Gary Valentine jest młodym bohaterem. Mnie obecnie jest już bliżej do wieku Paula Thomasa Maciej Kędziora

No, nie potrafię powiedzieć, jak cieszę się, że w końcu nasze ścieżki oficjalnie się przecinają, bo już nie raz było nam dane rozmawiać o filmach przy różnych okazjach, od festiwalowych pogaduszek przy piwie, dosłownie, po na przykład webinary Spoilermastera, ale nie tylko. Bardzo śledzę blisko to, co robisz na wszystkich polach i bardzo Cię kibicuję. I jestem bardzo ciekaw naszej dzisiejszej rozmowy o filmie Licorice Pizza, czyli W najnowszym filmie Paula Thomasa Andersona, który, dodajmy to, ponieważ chce zacząć, o czym Cię już uprzedziłem, od pewnego pokoleniowego wtrętu, który w tym roku ukończy 52 lata. Paul Thomas Anderson, urodzony W roku 1970 i tym filmem w sposób jednocześnie bezwstydny, euforyczny, trochę może melancholijny odrobinę wraca do lat swojej młodości, czyli do roku 1973, w zasadzie nawet do takiego roku, który poprzedza być może jego świadomą

Punktem odniesienia, ale jestem wielkim fanem Paula Thomas Andersona, więc każdy film to dla mnie święto, a święto tym bardziej, że mam wrażenie od czasu pandemii, być może poza Annette Caraxa, nie było filmu tak bardzo wyczekiwanego i tak szeroko dyskutowanego. Po raz pierwszy czułem się częścią dyskursu i bardzo mi tego brakowało, więc z tego chociażby powodu powrót do Licorice Pizza i powrót do kina, powrót do Paula Thomas Andersona było dla mnie wspaniałym doświadczeniem. Ale seans był również bardzo intrygujący, bo nie spodziewałem się do końca tego. Spodziewałem się większej dawki intertekstualności, spodziewałem się większej dawki nawiązań. Oczywiście jest ich tu masa, ale one nie stoją tak naprawdę w rdzeniu, mam wrażenie, fabularnym.

W rdzeniu fabularnym Stoi to, co być może na uboczu było w latach siedemdziesiątych, co było na uboczu kina i na uboczu przeróżnych narracji, czy to literackich, czy nawet teatralnych. I to było chyba urzekające, urzekające byli też bohaterowie, bo po raz pierwszy w życiu w kinie Thomasa Andersona nie interesowała mnie narracja, nie interesowała mnie gra aktorska, nie interesowały mnie nawet koncepty wizualno-artystyczne, jakie Paul Thomas Anderson zawsze Nie było, tylko interesowała mnie główna bohaterka Alana Kane i interesował mnie główny bohater w postaci Gary'ego Valentine'a. I to było niesamowite i to było również bardzo fascynujące. Powiedziałeś o tym, że lata siedemdziesiąte nie są dla Ciebie, że tak powiem, naturalnym habitatem.

Dodam oczywiście, że dla mnie też, nie? Jako urodzonego w osiemdziesiątym drugim roku na dodatek w Polsce, a nie w słonecznej Kalifornii. Natomiast, no właśnie chciałbym spróbować z Tobą tak powoli Zmierzyć się z tym filmem, który mnie bardzo zaskoczył chyba tym, po pierwsze, że jest niesłychanie ciepły, to pierwsze chyba, co mi przychodzi do głowy, i że jest chyba najbardziej przystępnym z filmów Andersona. Mam wrażenie, że w tych filmach, i teraz nie wiem, czy dobrze liczę, czy to jest jego ósmy, czy dziewiąty, chyba dziewiąty jest to jego film, tak? Dziewiąty, dziewiąty. Że w jego filmach zazwyczaj jest jakaś taka doza dystansu, która bywa powiedziałbym po angielsku quirky, to znaczy taka właśnie ekscentryczna, ale nadal przyjemna, a czasami bywa trochę odpychająca.

Zwłaszcza bym zwrócił uwagę na drugą połowę filmu Mistrz, który wydaje mi się takim najbardziej ekstremalnym filmem Andersona, ale też filmem po prostu trudnym w oglądaniu z bardzo wielu powodów. I tutaj otwartość tego filmu, jego taka pewna słoneczność, powiedziałbym uśmiech, który bym zrównał z uśmiechem od twórców głównych ról, o których zaraz powiemy, jest czymś, co znowu posłuszę się niestety anglistyzmem, takim welcoming, takim bardzo właśnie, no chyba przystępnym, to jest to słowo. Czy też to tak odebrałeś? Po pierwsze, a propos twórczości Paula Thomas Andersona, ja nawet bym powiedział, i to nie jest, broń Boże, zarzut, choć wiem, że to słowo zazwyczaj kojarzy nam się pejoratywnie, powiedziałbym, że ona jest bardzo często wykoncypowana, że ja zawsze zauważam w każdym filmie Paula Thomas Andersona jakiś koncept, który miał

Szczególnie napędzić ten film i od samego początku kariery, nawet od ryzykanta, który jest dość po prostu narracyjnym filmem, mam wrażenie, że były tam koncepty, które Paul Thomas Anderson wymyślił i stwierdził, że wokół tego obuduje narrację. Zawsze tak lubię wierzyć, że w moim ulubionym filmie Paula Thomas Andersona, czyli W Nici Widmo, Pojawił się ten pomysł z grzybami i wokół tych grzybów i wokół marzenia Paula Thomas Andersona, żeby zrobić film w Londynie, powstała po prostu cała misterna narracja. Podobnie było chociażby chyba przy Wadzie Ukrytej, gdzie po prostu chciał zaadaptować Pęczona, zastanowił się jak zaadaptować Pęczona i wymyślił sobie koncepcję zbudowania całości narracji wokół postaci granej przez Joaquina Phoenixa. Tutaj faktycznie jesteśmy zapraszani, ale z drugiej strony znów jesteśmy w końcu w świecie PTA, który nie jest tak oczywisty.

Paula Thomas Andersona. Mam nadzieję, że jeszcze przyjdzie nam czas na to, żeby w ogóle zastanowić się o tym pokoleniu lat 90. wśród twórców i twórczyń amerykańskiego kina, bo to jest faza niesamowitych talentów, którzy debiutują w tym okresie. Ale kiedy Quentin Tarantino robi przed pandemią jeszcze film pewnego razu w Hollywood, to mam wrażenie, że ten film może odrzucić ilością, mnogością nawiązań, które trzeba zrozumieć. Powiem więcej, nawet w Boogie Nights Paula Thomas Anderson zarzuca nas znacznie większą ilością Napisy by Maciej Kędziora.

Niektóre z nich są wręcz częścią szkieletowej fabuły, jak chociażby łóżko wodne. Ale wracam do wykonawców, bo mam wrażenie, że ich osobowości są niesamowicie ważne. Ani Cooper Hoffman, ani Alana Haim nie są profesjonalnymi aktorami. To jest bardzo istotne. Oczywiście Cooper Hoffman to syn zmarłego przedwcześnie Philippa Seymoura Hoffmana, z którym Anderson nakręcił aż pięć filmów, a Alana Haim Jest, jeśli dobrze rozumiem, przede wszystkim piosenkarką. Czy to jest taki sam ruch, jak, zachowując szerokie proporcje, wykonał w Polsce polski reżyser Tomasz Chabowski w piosenkach o miłości, zatrudniając Justynę Święs z zespołu The Dumplings i wokół niej trochę budując ten film? Opowiedz troszkę o tym kontekście, bo on nie jest mi do końca znany.

Jasne. Po pierwsze, powiedzieć, że Alana Haim jest tylko wokalistką, to dość uproszczenie, bo o ile jeszcze przy Justynie Święc, która też jest instrumentalistką, można powiedzieć, że tak jest, bo faktycznie w zespole The Dumplings raczej grywał Kuba Karaś, a Justyna Święc raczej śpiewała, to tutaj mamy do czynienia z multi-instrumentalistkami, które wykonują, bo trzeba pamiętać, że Alana Haim na ekranie nie pojawia się sama, pojawia się również Daniel Haim Ester Hein, czyli w ogóle cała rodzina Hein się pojawia na ekranie. I to były siostry, które tworzyły muzykę od bardzo długiego czasu. I w tym momencie, który opowiada o tym, jak poznały Paula Thomasa Andersona mamy w ogóle Absolutną, euforyczną, welcoming atmosferę, o której już mówiliśmy dzisiaj, bowiem tutaj mam cytat z Alany Haim jeszcze przed w ogóle Licorice Pizzą, czyli z roku 2020, kiedy dla Vanity Fair jako Haim opowiadały o ich wideoklipach i o ich relacji

z Paulem Thomasem Andersonem i o tym jak się poznały i Alana Haim mówi, że pewnego dnia na imprezie, na której był Paul Thomas Anderson była również ich przyjaciółka Asa Takone z zespołu Electric Guest i usłyszała, że Paul Thomas Anderson przy jednym ze stolików albo przy jednym z parapetów, nie wiem jak duża była ta impreza, trudno mi Opowiadał o tym, że jest absolutnie zafascynowany zespołem złożonym z trzech sióstr, które śpiewają z Walii, bo trzeba pamiętać, że wszystko dzieje się w tej samej dolinie, w której umieszcza swoją akcję Paul Thomas Anderson, z której się wywodzi, z której również były wychowywane siostry, powiem więcej, Alana Haim przywołuje Bardzo ważną ciekawostkę, myślę, że te trivia są bardzo ważne akurat w przypadku Licorice Pizzy, bowiem mama Alany Haim, która również się na ekranie powołuje, była nauczycielką Paula Thomasa Andersona, kiedy on miał od 6 do 8 lat i po prostu on o tym nie pamiętał.

On nie pamiętał, że to są te same Haim, których matka ich uczyła, ale tak było, po prostu matka edukowała go Podobno był jej ulubionym uczniem, albo przynajmniej jednym z ulubionych uczniów. I pewnego dnia ta przyjaciółka Asata Kone mówi, że Paul Thomas Anderson dał jej maila, żeby Haim odezwały się do niego, żeby po prostu pogadały. Wiemy, że Paul Thomas Anderson nawiązywał nieraz współpracę z muzykami. Naczelnym jest przykład John Greenwood, on również realizował teledyski, chociażby do zespołu Radiohead3 nakręcił w roku 2016. Mamy w głowie chociażby też film anima zrealizowany z Tomem Yorkiem dla Netflixa, czy taki bardzo nieznany, mam wrażenie, w twórczości Paula Thomasa Andersona, dokument Jun Un, mam nadzieję, że dobrze go wymawiam, z roku 2015.

52-minutowy dokument, który po prostu Dokumentuje to, jak powstaje jedna z płyt. Jednym z członków zespołu jest sam Johnny Greenwood. I Chaim się do niego odezwały, spotkały się, zaczęły rozmawiać. Były w ogóle zestresowane, bo były chociażby wielkimi fankami Mai Rudolf, żony Paula Thomasa Andersona. Mówiły, że to jest ich ikona i w ogóle były oszołomione tym, że Paul Thomas Anderson chce z nimi porozmawiać i chce z nimi cokolwiek zrobić. Jeden z pierwszych teledysków, który powstał, to teledysk Nomen omen Valentine. Valentine od studia nagraniowego, w którym Haim nagrywają swoje płyty. Ja pozwalam sobie sądzić, że również stąd być może nazwisko Gary'ego Valentina jako głównego bohatera filmu.

Paul Thomas Anderson jako meloman, fan muzyki, przyjechał pewnego dnia, żeby po prostu posłuchać, jak Haim gra w studiu. Oglądał proces tworzenia muzyki i stwierdził, kurczę, muszę to nagrać. Siostry były zaskoczone, ale co chcesz nagrać? No to jak gracie. I faktycznie z tego powstał wideoklip Valentine, który trwa 14 minut i jest połączeniem trzech piosenek, które wykonuje zespół Haim. Później oczywiście ta Współpraca zaczęła się rozrastać, teraz tak naprawdę cały czas współpracują wręcz przy teledyskach i Paul Thomas Anderson stworzył być może jedno z bardziej ikonicznych imaginariów współczesnych teledysków, jeśli chodzi o zespoły, bowiem Haim, na to też zwraca uwagę, mam nadzieję, że nie przekręcam, imienia Margaret Talbot w swoim eseju dla New Yorkera o Haim Dancing i o w ogóle zespole Haim, jak niesamowite

W perspektywie tego, jak wygląda dolina, jest ukazanie trzech sióstr w Los Angeles, na absolutnie opustoszałych ulicach, w mieście, które według takiego stereotypu wszyscy poruszają się w samochodach, a nikt nie chodzi po Los Angeles, które po prostu przemieszczają się, idą wprost na kamerę, na opustoszałych całkowicie ulicach, ale idą tylko dlatego, że nagrywają tak wystarczająco rano. I później ten heimwalk, Chud Haim, jak można byłoby to przetłumaczyć na polski, pojawia się w każdej, tak naprawdę w każdym spotkaniu, w każdym teledysku Haim, po prostu jedna z nich idzie na kamerę, jedna siostra albo trzy siostry razem i w ten sposób powstała współpraca Paula Thomas Andersona z Haim. Magiczna, magiczna jak ten film, mam wrażenie, że ta

Frywolność, którą Paul Thomas Anderson podkreślił, że była dla niego niesamowitym impulsem pobudzającym do Licorice Pizza, powiedział, robiłem teledyski z Haim nieraz i to, co mnie najbardziej urzekało, to te momenty, w których po prostu mogliśmy biegać, Po Los Angeles mogliśmy chodzić, po Los Angeles ja mogłem ich śledzić po prostu z kamerą i realizować razem z nimi teledyski i to chciałem przenieść również do Licorice Pizza i mam wrażenie, że to mu się udało i ta współpraca bardzo mocno przekłada się na to, jakim językiem opowiada jego najnowszy film. Mhm, mhm. To jest bezcenny trop i także to, co powiedziałeś o tym, że Anderson jest melomanem, oczywiście od jego najwcześniejszych filmów często się mówi o tym, jak on wspaniale komponuje, nomen omen, swoje ścieżki dźwiękowe, oczywiście w znaczeniu czy to zlecania muzyki, czy to dobierania muzyki.