S03E31: "Ręce Orlaka" (1924) -- CLASSIC [Gość: Tomasz Kolankiewicz]
O filmie "Ręce Orlaka" Roberta Wienego rozmawiam z Tomaszem Kolankiewiczem, dyrektorem artystycznym FPFF w Gdyni.
Ręce Orlaka. Ten film oparty na powieści Morrisa Renarda przez wiele lat pozostawał w zasadzie nieoglądany albo przynajmniej oglądany bardzo rzadko. Niedawna cyklotworowa rekonstrukcja, którą można oglądać na Blu-rayu firmy Eureka, brytyjskiej firmy. Film jest wydany w serii Masters of Cinema. Ten film od niedawna ponownie jest w obiegu i bardzo dużo się o nim pisze, także przy okazji zbliżającej się setnej rocznicy jego powstania. Rok temu, w roku 2020, obchodziliśmy setną rocznicę powstania powieści źródłowej. Jak zawsze w przygotowaniu odcinka pomogły mi źródła zewnętrzne. Przede wszystkim artykuł Uliego Junga i Waltera Schatzberga opublikowany na łamach periodyka Film History w roku 1993 pt. The Invisible Man Behind Caligari.
Dlaczego tak się waham z tym ekspresjonizmem? Dlatego, że przywołane tutaj przez Ciebie książki, one oczywiście opowiadają o filmie ekspresjonistycznym, Lotte Eisner, Ekran demoniczny, to jest książka, która jest książką w jakiś sposób polemiczną z książką Krakauera, od Caligariego do Hitlera. Krakauer oczywiście później był często krytykowany. Taką najbardziej wydaje się merytoryczną odpowiedzią na te dwie książki jest książka The Weimar Cinema and After Tomasa Elsacera, która rzeczywiście troszeczkę tak Przeciwstawia się, ale próbuje przede wszystkim usystematyzować to, co opisał Krakauer. Trzeba pamiętać, w którym momencie Krakauer tę książkę pisał, w jakich warunkach on ją pisał, na czyje zamówienie on ją pisał.
Mówię, że to kino jest dopiero polem eksperymentu, bo jeszcze nie było tych wszystkich zasad. One dopiero się wykluwają i potem jeden element z tego filmu, jeden element z drugiego filmu zostały zaanektowane, a czasem nawet przeniesione do Hollywoodu przez tych samych ludzi, którzy oczywiście tworzyli, ale o tym zaraz powiemy. Zawęliśmy spojrzenie zatem do samego Roberta Winnego, bo chyba nie było bardziej pechowego reżysera w historii kina, oczywiście jeżeli chodzi o pewne losy reputacji. Bo tak, gabinet doktora Caligari, Robert Winne, reżyser. I w zasadzie na tym się kończy często znajomość jego twórczości. Wiemy, że wyreżyserował film Gabinety doktora Caligari, a niektórzy mówią, że najlepszy pomysł w tym filmie i tak pochodził od Langa, czyli to umieszczenie opowieści jako opowieści wariata.
I on rzeczywiście zaczął robić takie filmy bardziej adresowane do szerszej publiczności, z większymi też budżetami. Co ciekawe, to jest też twórca, który, mamy tutaj taki pewien wątek, który oczywiście nie jest wątkiem polskim, natomiast on się urodził na ziemiach, które dzisiaj do Polski należą, czyli w Breslau, w dzisiejszym Wrocławiu, w ówczesnych Prusach. I to jest taki twórca, który jest niedoceniony z kilku powodów. To znaczy tak, jedni przypisują największy fenomen ekspresjonizmu, największy fenomen w ogóle filmu Gabinet doktora Caligari, tej takiej trójce set designerów, byśmy powiedzieli, autorów scenografii, czyli Herman Warm, Walter Reymann i Walter Rehring.
Swoją drogą, to jeden chyba z niewielu przypadków, żeby w jednym W obrębie jednej kinematografii w tym samym czasie powstawały dwa różne prądy, które są oba bardzo mocno widoczne w kinie artystycznym i zapamiętane przez historię kina. Więc tutaj można powiedzieć, że Wienę padł trochę ofiarą kolegów, a trochę takiego przypadku, że czasami to się tak dzieje, że większą gwiazdą zostaje aktor niż reżyser. I rzeczywiście ten Wienę trochę popadł w zapomnienie, jest kojarzony z tym jednym filmem. Natomiast jeżeli będą Państwo oglądać Ręce Orlaka, Polecam obejrzeć gabinet doktora Caligariego najpierw i zobaczyć, jak gra Conrad Veidt w jednym i drugim filmie.
Tak jak gdyby on był w ogóle nieważny. Tak jak mówię, to jest jeden z tych takich filmów, który jest podejrzewam bardziej znany z tytułu niż z samego oglądania. A to, co mnie tutaj zaskoczyło, to to, że to nie jest zły reżyser i że przede wszystkim to jest reżyser, który potrafił siebie przekroczyć. To znaczy ten film jest jednak bardzo inny od gabinetu doktora Caligariego, ale on jest od niego inny w inteligentny sposób. To znaczy tutaj Robert Vienna zastąpił różne elementy, tą rozbuchaną scenografię, zastąpił bardzo takim minimalistycznym podejściem do scenografii. Wydaje mi się, że to jest bardzo ciekawy zabieg, że tutaj są bardzo wyczyszczone wnętrza, ważną rolę grają elementy scenograficzne takie jak meble, które tutaj są albo wyolbrzymione, albo są właśnie w takiej nieproporcjonalnie dużej przestrzeni, która umożliwia właśnie granie światłem.
W 1933 roku wyjechał najpierw do Wielkiej Brytanii, tam grał, a potem do Stanów. Zagrał w Casablance rok przed śmiercią, jako Major Strasser oczywiście się tam pojawia. No i to jest taki aktor, który na pewno wydaje mi się, że mogło być go więcej w historii kina. On jest jako ten somnambulik z Caligariego, jest jako Orlak z rąk Orlaka, jest jako człowiek, który się śmieje. To jest film Paula Lenniego, także twórcy niemieckiego z tamtego okresu, twórcy świetnego ekspresjonistycznego horroru Gabinet Figur Woskowych. On tam gra Iwona Groźnego w tym filmie. To jest film z tego samego roku, co ciekawe, 1924. Ale oczywiście Paul Lennie też jest autorem jednego z najciekawszych filmów kamerszpilowych, czyli filmu Schody kuchenne.
Pokazano wszystkie 7 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Podstawowe informacje o podcastzie i przedstawienie gościa Tomasz Kolankiewicza, historyka filmu i dyrektora artystycznego Festiwalu Filmowego w Gdyni.
Tom Kolankiewicz opisuje swoje zainteresowania w kinskim, w szczególności kinie ekspresjonistyczne i kinogroza.
Tom Kolankiewicz i Michał Oleszczyk omawiają definicję ekspresjonizmu niemieckiego i jego kontekst historyczny.
Tom Kolankiewicz przedstawia biografię i twórczość Roberta Vinna, reżysera filmu Ręce Orlaka.
Tom Kolankiewicz omawia kontekst i wpływ filmu Ręce Orlaka, w tym jego relację do innego filmu Vinna, Gabinet doktora Caligari.
Tom Kolankiewicz i Michał Oleszczyk omawiają rolę Konrada Weidta w filmie Ręce Orlaka i jego wpływ na kinski.
Tom Kolankiewicz i Michał Oleszczyk omawiają skojarzenia filmu Ręce Orlaka z innymi filmami, takimi jak Amerykański wilkołak w Londynie i Oczy bez twarzy.
Tomasz Kolankiewicz omawia wpływ ekspresjonizmu na kinę, podkreślając, że film Ręce Orlaka jest przykładem teatralnego podejścia do ciała i emocji.
Kolankiewicz omawia źródło literackie filmu Ręce Orlaka, a także jego wpływ na polską kinematografię.
Kolankiewicz analizuje erotyczne aspekty i symbolikę rąk w filmie, podkreślając ich rolę jako elementu fallicznego i socjologicznego.
Kolankiewicz omawia symbolikę rąk w różnych filmach i literaturze, w tym w kontekście filmów z Karlem Freundem i Kuba Mikurdo.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.