Mobbing w pracy. Gość: Piotr Bańczyk

To jest podcast Śląska Opinia. Rozmawiamy o sprawach ważnych dla Śląska, Polski i Europy z perspektywy regionu. Obserwuj nas na śląskaopinia.pl Dzień dobry, nazywam się Sebastian Pypła, tutaj Śląska Opinia. Dzisiaj moim gościem jest adwokat Piotr Bańczyk. Dzień dobry. Dzień dobry. I porozmawiamy się o czymś, co często w przestrzeni medialnej pojawia, ale to jest takie w naszym życiu codziennym, bo często używamy słowa, że ktoś nas mobbinguje albo czujemy się mobbingowani, więc zacznijmy może od tego, czym tak prawnie w ogóle mobbing jest i w którym momencie tego słowa możemy naprawdę użyć. Tak. Mobbing jest szczególnym deliktem prawa pracy i jest unormowany w art.

94 ze znaczkiem 3 w § 2 Kodeksu pracy. W tym przepisie ustawodawca zawarł definicję mobbingu, którym jest zachowanie tak pracodawcy, jak i każdego pracownika, które ma charakter Uporczywego, długotrwałego nękania albo zastraszania innego pracownika. Takie zachowanie tak pracodawcy, jak i pracownika, aby zostać zakwalifikowany jako mobbing, musi skutkować zaniżoną oceną przydatności zawodowej pracownika i być nakierowane, to zachowanie powinno być nakierowane

Oceną jednoczesną uporczywości, skali tego negatywnego doświadczania pracownika, zachowania pracodawcy czy też innego pracownika, ale to nie może być zachowanie incydentalne, to nawet nie może być zachowanie, które jest niejednokrotne. To zachowanie w orzecznictwie jest odniesione do miesięcy, co najmniej kilka miesięcy musi mieć miejsce Czy takie zgłoszenia o mobbing to są zgłoszenia od pracowników, którzy nadal pozostają w tym miejscu pracy, czy jeżeli oni rezygnują z pracy, to mogą...

Zazwyczaj zgłaszają się do mnie pracownicy, którzy nie rozwiązali stosunku pracy, którzy doświadczają zachowania bombingowego i szukają pomocy w zakresie wyjścia z tej sytuacji dla nich kryzysowej. Oczywiście Oceniam wówczas, czy zachowanie, które jest przedkładane przez pracowników do oceny kwalifikuje się jako mobbing, bo często bywa tak, że pracownik subiektywnie odczuwa, że jest mobbingowany, podczas gdy w istocie mobbingu nie ma w środowisku pracy.

Natomiast samo zachowanie pracodawcy, które można kwalifikować jako zmierzające w kierunku ośmieszenia czy też poniżenia jest zachowaniem mobbingowym. Najczęstymi przypadkami Przemoc fizyczna, psychiczna, także seksualna, czy też nadużywanie umówionych warunków pracy, kierowanie do pracownika zadań niewykonalnych, ze względu na jego doświadczenie, kwalifikacje, czy też nieuzasadniona krytyka, krytyka przesadna, krytyka nieobiektywna, nieadekwatna. Jeżeli ma miejsce przy udziale innych osób, to często jest to kwalifikowane jako zachowanie mobbingowe, ale zawsze musi być ta długotrwałość tego zachowania i uporczywość brana pod uwagę.

Na początku powiedział Pan też, że to niekoniecznie musi być stosunek między pracodawcą a pracownikiem. To może być też mobbing pracownika wobec współpracownika. Tak, dlatego że artykuł 94, ze znaczkiem trzecim, który normuje mobbing, jest przepisem w grupie przepisów, które są kierowane do pracodawcy. Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie utrzymania takich standardów w środowisku pracy, także między pracownikami, aby nie dochodziło do zachowań mobbingowych. Jeżeli ma miejsce taka sytuacja, że jeden czy też grupa pracowników zachowuje się w sposób, który daje podstawy do kwalifikowania tego zachowania jako mobbing wobec innego pracownika, no to za skutki takiego zachowania odpowiada pracodawca.

Jest jakiś taki moment, w którym koniecznie trzeba by się zgłosić albo co ze sobą... Zakładam, że trzeba przyjść z jakimś materiałem dowodowym. Najczęstym skutkiem zachowania mobbingowego jest utrata zdrowia. Krzywda, która narasta w czasie powoduje zwykle konsekwencje zdrowotne i wtedy to jest taki wyraźny sygnał, że należy podjąć obronę, także stosując prawo. Kodeks pracy normuje roszczenie o zapłatę za dość uczynienia, które nabywa pracownik wobec pracodawcy, jeżeli doświadczył krzywdy związanej z zachowaniem mobbingowym.

W tym zakresie stosuje się art. 94 ze znaczkiem Paragraf 3 Kodeksu Pracy, ale ten przepis stosuje się w związku z przepisami Kodeksu Cywilnego, w szczególności w związku z artykułem 448 Kodeksu Cywilnego, artykułem 23, 24 Kodeksu Cywilnego. Te przepisy stosuje się poprzez artykuł 300 Kodeksu Pracy, który stanowi normę dopuszczającą stosowanie przepisów Kodeksu Cywilnego do każdego stosunku pracy odpowiednio. Czyli zakres cierpienia i ekwiwalent w postaci zadośćuczynienia to jest świadczenie, którego może żądać pokrzywdzonym mobbingiem pracownik.

Może także pracownik rozwiązać natychmiastowo stosunek pracy i zażądać zapłaty odszkodowania Jeżeli tym powodem rozwiązania stosunku pracy i to w trybie natychmiastowym jest zachowanie mobbingowe w środowisku pracy, niekoniecznie pracodawcy, wówczas pracownik może dochodzić od szkodowania, które kompensuje poniesioną szkodę. Co najmniej w zakresie wysokości minimalnego wynagrodzenia, ale to jest minimalna kwota odszkodowania. Natomiast trzeba wykazać wtedy szkodę, jeżeli pracownik dochodziłby odszkodowania w kwocie wyższej niż minimalne wynagrodzenie. Jaka kara może czekać pracodawca? No pracodawca oczywiście, jeżeli dopuszcza do zachowań mobbingowych w środowisku pracy, to naraża się na odpowiedzialność cywilnoprawną.

I tak jak powiedziałem, jest to odpowiedzialność w zakresie dotyczącym zadośćuczynienia, ale także odszkodowania. No a także oczywiście, bo zachowanie mobbingowe w środowisku pracy jest niewykonaniem jednocześnie obowiązku pracodawcy co do zachowania Właśnie tego bezpiecznego środowiska pracy i właściwych relacji zgodnych z zasadami współżycia społecznego w środowisku pracy, no to jest też odpowiedzialność administracyjna też w zakresie, który wchodzi w kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy. Z Pana praktyki, albo tak jak Pan obserwuje to, co się dzieje na rynku pracy, to takich zjawisk jest coraz więcej, czy jesteśmy coraz bardziej świadomi i coraz częściej zgłaszamy?

A generalnie takich zjawisk jest mniej, bo mamy większą kulturę pracy na przykład. Tych zjawisk jest i zgłoszeń zachowań mobbingowych coraz więcej. Poprzecznie każde dyscyplinowanie, dbanie o efektywność w świadczeniu pracy jest poczytywane i to bardzo często przez pracowników jako zachowanie mobbingowe. Pracodawca ma prawo do kierowania wobec pracowników poleceń, stosowania instrukcji, do kontroli jakości świadczonej pracy, do nadzoru nad tym, w jaki sposób pracownik wykonuje pracę, dlatego że stosunek pracy charakteryzuje podporządkowanie.

Pracownik jest podporządkowany w stosunku pracy pracodawcy i zgodnie z art. 100 § 1 Kodeksu Pracy podstawowym obowiązkiem pracownika jest wykonywanie poleceń pracodawcy, oczywiście jeżeli są zgodne z prawem, dotyczą pracy i są zgodne z rodzajem świadczonej pracy, którą strony umówiły w umowie o pracę. Jak sobie myślę o mobbingu, to zazwyczaj kojarzy mi się on z dużymi zakładami pracy, czy to są nawet korporacje, w których właśnie kultura pracy to jest coś, o czym często się mówi, nie tylko na rozmowie o pracy, ale jeżeli tylko wchodzimy do tego typu przedsiębiorstwa, to o tej kulturze pracy często się słyszy, jeżeli rozmawia się z prezesami, dyrektorami, kierownikami, to jest często odmienione.

A z drugiej strony wydaje mi się, bo mi Pan wybrali z błędu, to są te miejsca, w których mobbing najczęściej się pojawia. Najczęściej postrzegany jest mobbing w zakładach pracy, które zatrudniają wielu pracowników. A też świadomość pracowników zatrudnionych w spółkach przede wszystkim, które posiłkują się szeregiem pracowników, Jest odpowiednio duży. Natomiast jest także faktem, że jeżeli pracodawca zatrudnia wielu pracowników, to też ryzyko zachowań mobbingowych w środowisku pracy jest większe.

I często rzeczywiście ma miejsce, dlatego że pracodawca nawet stosując Polityka, która ma na celu wykluczenie zachowań mobbingowych czasami nie jest do końca skuteczna ze względu na skomplikowany system organizacyjny, także personalny w pracy, więc te zachowania mobbingowe są częstsze. W podmiotach zatrudniających wielu pracowników, ale także występują w podmiotach, które zatrudniają niewielu pracowników, ale to wówczas są zwykle relacje pomiędzy pracodawcą a pracownikiem. Tak. Myślę, że znam takie przykłady, w których to są nawet nie przedsiębiorstwa, ale organizacje porządowe, w których ten mobbing trochę też opiera się na tym, że, cudzysłów, więcej się wymaga i jest większa presja, a jest to podczyta tym, że mamy ważną sprawę, którą rozwiązujemy i musimy się spiąć.

Tak, tak. No sama praca nie jest mobbingiem, natomiast jeżeli ona rzeczywiście jest przełożona na zachowania, które krzywdzą pracownika i trwają te zachowania długotrwale i są uporczywe, to mogą być kwalifikowane jako mobbing. Dobrze, to co by Pan doradził takim pracownikom, którzy zastanawiają się albo są przekonani już, że w ich miejscu pracy jest stosowany mobbing? Przede wszystkim polecam kontakt z adwokatem w celu zweryfikowania zachowań, które krzywdzą pracownika jako zachowań, które mogą być uznane jako mobbing, ale także jako Naruszające dobra osobiste, bo trzeba zauważyć, że każde zachowanie mobbingowe jest jednoczesnym naruszeniem dóbr osobistych, godności, dobrego imienia, także zdrowia.