Październik 1956

Natomiast mamy do czynienia z frakcją przeciwników Gomułki, tzn. z frakcją stalinowską. No i mamy do czynienia z tym zagadnieniem, o którym mówiliśmy już, mianowicie z postawą społeczeństwa, tzn. jak do tego wszystkiego, jak na te słowa Gomułki, jak na jego autory te niewątpliwe. Zareaguje ze społeczeństwem. Istotą tego przemówienia jest podkreślenie zła, jakim był stalinizm i odejście od tego, ale także zatrzymanie tego procesu. Napeluje o wracanie do pracy. Jan Nowak Jeziorański wielokrotnie, słyszeliśmy to zresztą, porównywał, odwoływał się do wydarzenia, z którym sam uczestniczył, to znaczy powstania. I on z tej perspektywy patrzy na październik, to znaczy on chce być ostrożny,

On chce partię konsolidować, on chce, żeby ona była posłusznym instrumentem i do tego dużo bardziej nadają się byli stalinowcy, byli stalinowcy, niż ci, którzy w 1956 roku myśleli tak jak Gomułka, a trzy lata po październiku Gomułka nie myślał tak jak oni. Powrót Witarzewskiego. No to jest symbol. Gazrurka. To jest osoba, która przywodzi na myśl najgorsze czasy stalinowskie. To znaczy można go w jakiś sposób z tymi czasami identyfikować. Po co on był potrzebny Gomułce w tym nowym układzie? Ja myślę, że dlatego, że gwarantował, że poststalinowcy gwarantowali poczucie bezpieczeństwa w obrębie partii, to znaczy Gomułka przyjął takie założenie, które zresztą było potem stosowane kilkukrotnie między innymi przez generała Jaruzelskiego, to znaczy przycięcia skrzydeł, to znaczy jeśli ta partia ma być skonsolidowana, to trzeba obciąć skrzydło liberalne i skrzydło stalinowskie, tylko okazało się, że one nie były przycinane w sposób równy.