Mentionsy Mentionsy
SBS Polish - SBS po polsku
SBS Polish - SBS po polsku

Jak rozumieć prawa Aborygenów do ziemi w Australii?

25.08.2025 ·7 min 48 s

Na protestach często słychać hasło: „Czego chcemy? Praw do ziemi!” — ale co ono naprawdę oznacza? Ziemia stanowi fundament tożsamości, kultury i dobrostanu Aborygenów oraz mieszkańców Wysp Cieśniny Torresa. Nazywana „Krajem” („Country”), obejmuje nie tylko samą ziemię, ale także wodne szlaki, niebo oraz całą przyrodę. W tym odcinku „Australia Explained” przyglądamy się prawom do ziemi Rdzennych Australijczyków — czym są, jakie tereny obejmują, kto może składać roszczenia i jaki mają wpływ na społeczności Pierwszych Narodów.

Prawa do ziemi to wielka siła. Darkinjung, Local Aboriginal Land Council, założony na mocy ustawy New South Wales Aboriginal Land Rights Act, stał się przykładem tego, co dzięki tym prawom można osiągnąć. Wujek Barry Duncan, mężczyzna z plemienia Gomeroj, był jednym z założycieli Darkinjung, które powstało w jego ogrodzie w 1983 roku. Dla mnie oznacza to, że ta społeczność się zjednoczyła. To był sposób na odzyskanie ziemi i przywrócenie jej własności aborygenom. W ciągu swojego życia wujek Barry był świadkiem, jak prawa do ziemi umożliwiły ekonomiczne wzmocnienie i samostanowienie jego społeczności na wybrzeżu centralnym Nowej Południowej Walii.

Wujek Barry wyjaśnia. Kiedy pierwotne prawa do ziemi zostały przekazane, wiele było głosów nierdzennych, jak zaraz odbierzemy im ich podwórka i przejmiemy ich ziemię. Powiedziano o nas wiele krzywdzących rzeczy. Jednak dziś, w tym pokoleniu, ludzie rozumieją, że byliśmy bardzo mądrzy i roztropni w zarządzaniu naszymi krainami. Ważne jest, aby zrozumieć, że przyznanie praw do ziemi ludom rdzennym nie oznacza odbierania domów czy działek innym ludziom. Prawa do ziemi dotyczą konkretnych obszarów, crownland, ziemi koronnej, czyli gruntów należących do państwa, a nie własności prywatnej. Chodzi o zwrot ziemi społecznościom pierwszych narodów, gdzie istnieje uznane powiązanie, często oparte na historycznym zasiedleniu lub znaczeniu kulturowym.

Pokazano wszystkie 2 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.