Małgorzata Sawicka, Mariusz Kamiński "Misterium Dzwonu"

I tu przykładem jest dzwon Ludwik Mikołaj z 1770 roku. Możemy przeczytać. Ludwik Mikołaj zawieszony w wieży trnitarskiej był tam aż do 10 lipca 15 roku, kiedy to dekretem gubernatora rosyjskiego w Lublinie został zdjęty i wieziony do Rosji, gdzie znalazł się w Monasterze w Czudowie. Na wieżę powrócił w roku 1922, rewindykowany po wojnie na mocy traktatu w Rydze. Takim moim marzeniem jest, żeby obudować tą historię tego dzwonu św. Michała historiami tych innych dzwonów. To jest przykład tego kościoła ewangelickiego, gdzie spotkałem się z ks. Prackim i on od razu powiedział, no świetny pomysł, piękny, jak najbardziej, ja się decyduję na to, żeby uderzyć tymi swoimi dzwonami, ale też uderzając w te dzwony, każdy z tych dzwonów przypomni swoją historię.

W roku 1913 ponad 9,5 tysiąca wiernych mieszkało w Lublinie i w okolicach. Byli głównie osadnicy z Niemiec, ze Szkocji, z Francji. Byli to uchodźcy religijni, hugenoci, którzy znaleźli schronienie tutaj w Polsce. I to jest dość ważne dla tej całej naszej historii, ponieważ w roku 1914, już po wybuchu I wojny światowej, Kronika Parafialna zanotowała stan parafii na poziomie 500 osób. Nagle zniknęło nam 9 tysięcy osób. Okazuje się, że władze carskie po wybuchu I wojny światowej zarządziły deportację wszystkich osób, narodowości, państw, z którymi Rosja w tym czasie toczyła wojnę, zarządziła deportację na Syberię.