Małgorzata Sawicka, Mariusz Kamiński "Misterium Dzwonu"

Dzwon Michał, fundowany wraz z kolegiatą św. Michała w Lublinie przez Jana Fryderyka na Kolnie Sapiechę jako wotum za cudowne uzdrowienie. Odlany został prawdopodobnie około 1735 roku. Murów nie zobaczymy, bo ich nie ma, a dźwięk okazało się, że ocalał. Tak jakby w stanie hibernacji, zamnożenia, był, czekał. No i musimy tak myśleć, na nas, właśnie na nas. 29 września, w dzień św. Michała, patrona kościoła i dzwonu. Wrócimy z tym dzwonem w to miejsce, z którego on kiedyś został zabrany.

Ja bym tu jeszcze w szerszym kontekście to wszystko widział, w kontekście jakiejś apokalipsy, która tutaj się dokonała, na tak wielką skalę, że to jest zastanawiające. Takie miasto, czym ono się wyróżniało? Żeby nie mało wspaniałych krajobrazów, bo każda tragedia prosi się o to, żeby mieć wspaniałe tło, jakieś góry wielkie, fantastyczna przyroda. A co my tu mamy? Jaka tu jest przyroda? Gdzie jest to tło do tej wielkiej tragedii? A jednak ta tragedia miała miejsce tutaj. Trzeba przypominać o tym, że tu był Majdanek, Sobibór, Bełżec, Zanek i dziesiątki innych miejsc. To też dla kogoś może wydać się nieważne, po co on to robi, ale dla mnie było to ważne. Kolejna próba dotknięcia pustki.