Magda Grydniewska "Nie znaliśmy tej historii - Markuszów"

No i zaczęła opowiadać historię jej rodziny i tych osób, które były z jej rodziną związane, czyli też dwie rodziny żydowskie, które tam mieszkały, jedna jeszcze polska rodzina, które tam wynajmowały mieszkanie, no i które niestety tego bombardowania nie przeżyły, bo Nie chciały uciekać razem z dziadkiem, który zaproponował. W sytuacji, gdy się dowiedzieli o tym bombardowaniu, że ono się zbliża, uciekli tutaj na teren Borku za Markuszowem. I w tym lesie Borek mieszkańcy ukrywali się przed bombardowaniem, natomiast te rodziny nie chciały się ewakuować. Zostały, ukryły się w piwnicy i okazało się, że wszyscy zginęli w tej piwnicy. Dzwoniłam, już pan zaraz przyjechał. Proszę sobie usiąść. Anna Grabowska.

Myślę, że uzyskanie aktu zgonu nie było sprawą priorytetową w takim czasie. Albo w ogóle. Na pomniku mamy wymienione takie nazwiska. Marianna Burek, Aleksander Burek, Irena Opolska, Halina Wrona, Józef Burek, Ryszard Burek, Józef Marian Struski, Franciszka Durakiewicz, Helena Pilaszewska, Julia Buczkowska, Teofila Dębowska i Julia Żak. Halina Wrona i Apolonia Wrona. Ja już zobaczyłem wczoraj, że jest na przykład błąd co do wieku jednego z tych chłopaków, bo tam jest napisane 17 lat, jeden z tych burków, a on miał 7, według aktu tutaj. Więc też takie tam historie.

Panika była ogromna. Ludzie uciekali we wszystkich kierunkach. Cel – uciec jak najdalej od piekła niosącego śmierć i zniszczenie. Polska ludność szukała schronienia w pobliskim lasku Borek. podczas gdy większość Żydów uciekła do sąsiednich wiosek. Po raz pierwszy w piątkowy wieczór w żydowskich oknach nie paliły się świece szałasowe. Po przebyciu do Bogucina udaliśmy się prosto do kwatery, którą mój narzeczony przygotował dla nas u rolnika. Następnego dnia w niedzielę usłyszeliśmy głośne pchuki bomb. Rolnik, u którego zatrzymaliśmy się, wszedł na dach i krzyknął. Markuszów się pali. pomiędzy Kurowem i to często Umyka, a Markuszowem stacjonowały ewakuowane oddziały Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej.

I podpis jest księdza Soszyńskiego. i świadków, którzy zgłaszali to zdarzenie. Irena Opolska, Markuszowianka. Siostra mojego taty zginęła w bombardowaniu wraz ze swoją ciotką i jej córką. Moja babcia, czyli mama Irenki, zawsze wspominała swoją córkę i zawsze wspominała ten dzień. I dopóki była w pełni sił, opiekowała się grobem przy kościółku. Jest upamiętniona, tak. Ten pomnik traktujemy jako jeden z grobów rodzinnych. Teraz opiekuje się nim moja mama, a zawsze dbała o niego właśnie babcia. I nie wiem, czy powtórzę tak, jak to było powiedziane, moja pamięć jest taka. że ludność markuszowa uciekała do lasu, a Irenka była wtedy pod opieką swojej cioci Apolonii wraz ze swoją siostrą, dziadeczną Halinką.