Raport na dziś - 6 maja 2026

Przy mikrofonie Dariusz Rosiak. Dzień dobry Państwu. Zapraszam na raport na dziś. 1 maja Zjednoczone Emiraty Arabskie opuściły OPEC, czyli Organizację Krajów Eksportujących Ropę Naftową. Emiraty są jednym z państw założycieli tej organizacji, czwartym producentem i trzecim eksporterem ropy w tej grupie. Jakie konsekwencje gospodarcze przyniesie ta decyzja dla krajów OPEC i dla całego świata? Dlaczego Emiraty zdecydowały się na ruch, który może poważnie wpłynąć na podaż i ceny ropy naftowej? I czy kalkulacje polityczne nie były w tej decyzji kluczowe? Jak wpłynie ona na stosunki Abu Dhabi z Arabią Saudyjską? Na ile jest ona wyrazem zbliżenia Emiratów z Waszyngtonem i Izraelem?

Więc odpowiadając krótko na pytanie, Pana redaktora, czy wiemy, co się dzieje w Iranie? No nie wiemy, przynajmniej ja nie wiem szczegółowo, natomiast patrząc też per analogiam do innych przypadków tego typu, mamy tutaj do czynienia z jednej strony ze zgodą w kwestiach strategicznych, ale także z manewrowaniem i opanowywaniem wpływowych pozycji władzy przez rozmaitych, czy to jednostki, czy w pewnym sensie stronnictwa, choć to jest bardzo takie, można powiedzieć, umowne ujęcie, jeżeli chodzi o Iran. Dobrze, zostawmy na chwilę tę wojnę, na chwilę, bo pewnie za chwilę do niej wrócimy. Pod koniec kwietnia Zjednoczone Emiraty Arabskie ogłosiły zamiar wyjścia z OPEC. 1 maja ta decyzja weszła w życie, przynajmniej ze strony Emiratów.

To jest organizacja producentów i eksporterów ropy. Proszę powiedzieć bliżej, co to jest za organizacja, jaką ona rolę pełniła w swojej już długiej historii. Tak, OPEC to jest organizacja państw produkujących i eksportujących, co jest istotne, ropę naftową. No i jest to organizacja o charakterze kartelu zrzeszającego największych eksporterów ropy naftowej. To eksportowanie jest istotne, bo mamy chociażby takie państwa jak Chiny czy Stany Zjednoczone, które są gigantycznymi producentami ropy naftowej, ale nie są ich istotnymi eksporterami, ponieważ większość tej ropy trafia na rynki wewnętrzne. I organizacja OPEC przez lata dbała o interesy producentów ropy naftowej. To jest wpisane w jej statut.

Jak to dbanie wyglądało? Otóż wyglądało w tym duchu, że w trosce o stabilność cen, to jest znowu język, który jest zawarty w dokumentach OPEC-u, no a mówiąc językiem mniej dyplomatycznym, w trosce o utrzymywanie możliwie wysokich cen, bo taki jest interes wszystkich tych państw, organizacja ta wyznaczała cele produkcyjne, czy pułapy, czy kwoty produkcyjne, czyli ile dany kraj może, powinien wyprodukować ropy. No to zazwyczaj jest podawane w milionach paryłek dziennie, to jest taka standardowa miara na rynku ropy naftowej i ten system kwotowy ustalany co kwartał właśnie na spotkaniach ministrów ds. ropy

w organizacji OPEC z siedzibą, nawiasem mówiąc, w Wiedniu, można powiedzieć, wyznaczał ile ropy trafi na rynki międzynarodowe, ile ropy będzie sprzedane, bo tam właśnie było powiedziane, że Arabia Saudyjska będzie to około 10 milionów baryłek ropy w przypadku Emiratów Arabskich między 3 a 4 w różnych momentach i każdy kraj, Libia, 2 miliony czy półtora, bo po wojnie każdy kraj miał tam swój pułap tej ropy. I oczywiście to jest warte też podkreślenia, że w tym kartelu kluczową i najważniejszą rolę odgrywała i odgrywa nadal Arabia Saudyjska. Odgrywa ją dodajmy z dwóch powodów.

Po pierwsze dlatego, że jest największym producentem ropy. A po drugie dlatego, że ma dość unikatową cechę, która sprawia, że jest takim swingującym, czy też producentem, który ma możliwość stosunkowo płynnego zwiększania, ale też zmniejszania wydobycia ropy naftowej. co jest cechą nietypową jak na państwo naftowe, bo zazwyczaj te zmiany w dziennym wydobyciu ropy czy w miesięcznym wydobyciu ropy są stosunkowo nieduże, co wynika z charakteru jakby z technicznych parametrów złóż, natomiast w przypadku Arabii Saudyjskiej one są znacznie większe. I to dawało i daje Arabii Saudyjskiej możliwość nacisku na innych i dyscyplinowania innych członków OPEC, w szczególności, a w szerszym sensie także inne państwa produkujące ropę naftową, takie jak chociażby Rosja, która do OPEC nie należy.

No bo Arabia Saudyjska zawsze mogła w pewnym sensie mówiąc po prostu, czy to zagrozić wojną cenową, czy po prostu wywołać wojnę cenową, rzucić dodatkowe baryłki ropy na rynek, I w ten sposób obniżyć jej cenę i pomniejszyć dochody innych państw. No i to jest tak w bardzo dużym telegraficznym skrócie można powiedzieć to, czym jest OPEC jako kartel i jak wpływa i jak reguluje ceny surowca, który z kolei wpływa na nasze gospodarki w bardzo mocny sposób. Jeszcze dodajmy, że ta organizacja, czy może bardziej kraje zrzeszone w tej organizacji, były motorem kilku kryzysów w ostatnich dekadach, że wymienię tylko dwa.

Ten z 1973 roku. Czy z 79 po rewolucji irańskiej, kiedy ceny ropy stały się dla krajów zachodu, zwłaszcza dla Stanów Zjednoczonych nie do zniesienia, zwłaszcza w przypadku 73 roku, prawda? Jeśli mogę tutaj pewną korektę wprowadzić, bo szczególnie jeżeli chodzi o kryzys 73 roku, to była, ponieważ... Dominującą rolę zajmują kraje arabskie w OPEC, ale nie jedyne są. I wtedy w czasie 1973 roku państwa arabskie zdecydowały o stosowaniu tej broni naftowej, ale inne kraje nie zaakceptowały tej decyzji. I inna organizacja, bardzo podobna o APEC, organizacja arabskich krajów produkujących ropę naftową, wtedy wprowadziła to

zastosowała tę ropę jako tzw. broń naftową. Tam był trochę inny skład, bo wchodzili też mniejsi producenci ropy naftowej, tacy, którzy nie wchodzą do OPEC-u, tacy jak chociażby Syria, która nigdy nie była dużym producentem. I rzeczywiście wtedy Wtedy wywołano ten kryzys naftowy słynny właśnie tym działaniem, ale doprecyzowuję to dlaczego. Dlatego, żeby pokazać, że na łonie OPEC bardzo często były rozmaite spory i nie było jedności poglądów. I w momencie, w którym właśnie w kryzysie 1973 roku kraje arabskie zdecydowały o ścięciu produkcji, o bardzo dużym ograniczeniu produkcji, to ich sąsiad, o którym już dzisiaj mówiliśmy, czyli Iran. Przypomnijmy jeszcze wtedy Iran pod panowaniem Szacha, żeby stabilizować ceny ropy i pomagać chociażby Stanom Zjednoczonych, który w owym czasie był w sojuszu, zwiększył znacząco produkcję ropy, co też przyczyniło się do dużych zysków Iranu w owym czasie.

Zatem ten kryzys 1973 roku jest też takim... pokazem pewnego braku jedności, jak brak jedności działał w przeszłości w OPEC, no i zapewne też to pokazuje, jak może działać w przyszłości, bo mamy ten case, ten przypadek Zjednoczonych Emiratów Arabskich. No właśnie, to jest przypadek, który w doskonały sposób pokazuje, jak bardzo nieprawdziwe są takie mity o tym, że kraje Półwyspu Arabskiego to jest jedna wielka rodzina. I tutaj mamy przykład bardzo znaczącej reakcji, znaczącej decyzji jednego z kluczowych krajów, Jak rozumiem, są powody gospodarcze tej decyzji i powody polityczne.

będą z uwagi na trend elektryfikacji, motoryzacji, dla trendy rozwoju zielonej energii, że ten rynek już idzie w stronę schyłku, nie zupełnego zniknięcia, ale nie będzie można takich dużych zysków realizować. Do tego dokłada się taka percepcja w Abu Dhabi, że OPEC szczególnie mocno ograniczał akurat to państwo, że o ile inne państwa miały kwoty wyznaczone mniej więcej na takim pułapie, który był oczywiście niższy od ich maksymalnych mocy produkcyjnych, ale w przypadku właśnie Zjednoczonych Emiratów Arabskich to było znacząco mniej. To jest oczywiście trudne do weryfikacji, bo konkretnie zdolności produkcyjne, to ile dane państwo może maksymalnie wyprodukować, to nie jest informacja łatwo dostępna, czy publicznie dostępna i ona się zmienia też wraz z rozwojem technologii, z eksploatacją złóż, etc.

Natomiast takie przekonanie wśród bliskowschodnich komentatorów, że akurat z wszystkich krajów na Bliskim Wschodzie, z wszystkich krajów naftowych, to Emiraty są szczególnie ograniczane przez system kwotowy OPEC-u. Ono jakby było od wielu, wielu lat, jakby krążyło, można powiedzieć, w infosferze. Choć, jak powiadam, nie jest w pełni możliwe do zweryfikowania. Zatem tak, powody ekonomiczne dwa główne. Emiratczycy, a szczególnie Abu Dhabi, bo pamiętajmy, że Emiraty to siedem Emiratów, ale praktycznie cała ropa w Emiratach jest w tym największym Emiracie Abu Dhabi. Dostrzegamy te makrotrendy, że ta hossa to jest już ostatnia, że teraz trzeba zmaksymalizować zyski i przygotować się do następnego etapu, którego emiratczycy też podkreślają się znakomicie dostosowani, bo mają zdywersyfikowaną gospodarkę stosunkowo, czy też najbardziej z krajów naftowych.

To jest nawiasem odrębna kwestia, na ile ona jest rzeczywiście zdywersyfikowana, ale to zostawmy na razie. Natomiast druga przyczyna ekonomiczna, że oni po prostu zdaje się mogą rzeczywiście znacznie więcej produkować. No i mogliby to robić tak, jak to bywało w przyszłości. Rozmaite państwa OPEC łamały też kwoty, prawda? To znaczy zgadzały się na jedno w Wiedniu, że będą produkować, dajmy na to, 3,5 miliona paryłek ropy, a produkowały cztery. No ale Emiraty Trzycy postanowili tutaj zagrać w otwarte karty, po prostu wyjść z OPEC i produkować tyle, ile chcą i ile mogą, bo pamiętajmy, tu pojawia się też oczywiście problem ciśniny Ormus i tego, co wyprodukować, ale jak to też wywieźć z tych Emiratów, jak to wyeksportować. Oni mają alternatywną drogę, prawda?

No bo ten terminal Fujai, że po prostu znajduje się nadal bardzo blisko wybrzeży Iranu i jest stosunkowo łatwo dosięgalny. Ale tak, z drugiej strony patrząc porównawczo, w porównaniu z Kuwejtem takim na przykład, czy Katarem, no to Emiraty są w znacznie lepszej pozycji, bo mają jakąś alternatywę. Porozmawiajmy o czynnikach politycznych. Tutaj narzuca się kilka razy, wspomniał pan o tym, że krajem, który rozdaje karty w OPEK-u jest Arabia Saudyjska. Spór Zjednoczonych Emiratów Arabskich z Arabią Saudyjską, który trwa już od wielu lat, nabiera coraz większej dynamiki, obejmuje coraz więcej rejonów życia i regionów w okolicach Półwyspu Arabskiego albo na samym Półwyspie Arabskim.

Czy ta decyzja Emiratów będzie miała jakiś znaczący wpływ na rozwój wojny z Iranem? To znaczy, jak wspomniałem wcześniej, Emiraty są w dalszym ciągu i od samego początku praktycznie były silnie ostrzeliwane przez Iran. Czy to, że Emiraty decydują się na jasne określenie swoich preferencji i politycznych i gospodarczych może cokolwiek zmienić w wymiarze militarnym czy w wymiarze politycznym dotyczącym tej konkretnej wojny? Wydaje się, że to jest pewnego rodzaju czytelna deklaracja, bo pamiętajmy, że Iran jest członkiem OPEC i bycie, zasiadanie przez ministrów do spraw ropy naftowej w tej samej sali z ministrami irańskimi zawsze dawało pewną jeszcze dodatkową platformę komunikacji.

Teraz oczywiście to nie była pierwszoplanowa na pewno motywacja emiratczyków, ale teraz tej platformy nie będzie. I w jakimś sensie, szczególnie to wyjście z OPEC, ale w połączeniu z rzeczami, o których mówiliśmy, szczególnie ścisłą współpracą z Izraelem, będzie zapewne narażało Abu Dhabi na większe natężenie działań na różnych poziomach, niekiedy też właśnie tych poziomach poniżej otwartej przemocy, działań wrogich ze strony Iranu. Sami Irańczycy zaczęli ostatnio mówić, że przenieśli niejako Abu Dhabi do takiej grupy niekoniecznie państw, ale bytów politycznych, które uznają za bardzo jasne zagrożenie dla swojego bezpieczeństwa.