Raport na dziś - 6 maja 2026

Marcin Żyła jest wydawcą programu, Chris Babrzak realizuje dźwięk. Jesteśmy w studiu Efektura w Warszawie. Moim gościem jest dziś profesor Łukasz Fyderek z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego. Witam pana, dzień dobry. Dzień dobry. Zacznijmy od aktualności rozwoju sytuacji w cieśnieniu Ormus i w wojnie Ameryki i Izraela z Iranem. Marco Rubio, sekretarz stanu, twierdzi, że działania militarne w tej wojnie są zakończone. Prezydent Trump wstrzymuje operację wyprowadzania statków z cieśniny Ormus w eskorcie wojskowej niecałe 48 godzin po tym, jak rozpoczął tę operację. W Teheranie entuzjazm, bo dla Irańczyków to jest jasne ustępstwo ze strony Amerykanów.

wewnętrznie, bo ma podobny model mentalny, działają jak to zawsze się zdarza w przypadku rytmów porewolucyjnych. Tu jest bardzo ściśle ze sobą związana elita, która będzie niezależnie, który z nich dojdzie do władzy, będzie zachowywać się dość podobnie według podobnych skryptów i wartości i norm, które zostały zinternalizowane przez tych ludzi w toku walki rewolucyjnej i następnie jeszcze w toku wojny iracko-irańskiej, która przypomnijmy była najkrwawszą wojną na Bliskim Wschodzie. Jeżeli chodzi o tą walkę na szczytach władzy, to można jako, no ponieważ już oczywiście niewiele wypływa z Iranu, ale można przytoczyć tutaj opinie pakistańskich mediatorów, którzy obserwowali, no zaprosili delegację do Islamabadu, prawda, na te rozmowy pokojowe.

Ten z 1973 roku. Czy z 79 po rewolucji irańskiej, kiedy ceny ropy stały się dla krajów zachodu, zwłaszcza dla Stanów Zjednoczonych nie do zniesienia, zwłaszcza w przypadku 73 roku, prawda? Jeśli mogę tutaj pewną korektę wprowadzić, bo szczególnie jeżeli chodzi o kryzys 73 roku, to była, ponieważ... Dominującą rolę zajmują kraje arabskie w OPEC, ale nie jedyne są. I wtedy w czasie 1973 roku państwa arabskie zdecydowały o stosowaniu tej broni naftowej, ale inne kraje nie zaakceptowały tej decyzji. I inna organizacja, bardzo podobna o APEC, organizacja arabskich krajów produkujących ropę naftową, wtedy wprowadziła to

zastosowała tę ropę jako tzw. broń naftową. Tam był trochę inny skład, bo wchodzili też mniejsi producenci ropy naftowej, tacy, którzy nie wchodzą do OPEC-u, tacy jak chociażby Syria, która nigdy nie była dużym producentem. I rzeczywiście wtedy Wtedy wywołano ten kryzys naftowy słynny właśnie tym działaniem, ale doprecyzowuję to dlaczego. Dlatego, żeby pokazać, że na łonie OPEC bardzo często były rozmaite spory i nie było jedności poglądów. I w momencie, w którym właśnie w kryzysie 1973 roku kraje arabskie zdecydowały o ścięciu produkcji, o bardzo dużym ograniczeniu produkcji, to ich sąsiad, o którym już dzisiaj mówiliśmy, czyli Iran. Przypomnijmy jeszcze wtedy Iran pod panowaniem Szacha, żeby stabilizować ceny ropy i pomagać chociażby Stanom Zjednoczonych, który w owym czasie był w sojuszu, zwiększył znacząco produkcję ropy, co też przyczyniło się do dużych zysków Iranu w owym czasie.

Teraz oczywiście to nie była pierwszoplanowa na pewno motywacja emiratczyków, ale teraz tej platformy nie będzie. I w jakimś sensie, szczególnie to wyjście z OPEC, ale w połączeniu z rzeczami, o których mówiliśmy, szczególnie ścisłą współpracą z Izraelem, będzie zapewne narażało Abu Dhabi na większe natężenie działań na różnych poziomach, niekiedy też właśnie tych poziomach poniżej otwartej przemocy, działań wrogich ze strony Iranu. Sami Irańczycy zaczęli ostatnio mówić, że przenieśli niejako Abu Dhabi do takiej grupy niekoniecznie państw, ale bytów politycznych, które uznają za bardzo jasne zagrożenie dla swojego bezpieczeństwa.

W sobotę raport o stanie świata. Ale ten tydzień to także inne wydarzenia, które firmujemy. Już dziś w Promie Kultury dwa przedpremierowe pokazy naszej realizacji filmowej Macbeta. Na 19 niestety nie ma już biletów, ale na 17 ciągle jeszcze są dostępne, a zatem jeżeli ktoś mnie słucha jeszcze przed godziną 17.00, to zapraszamy serdecznie do Promu Kultury w Warszawie na ulicę Brukselską. Znakomita obsada, przede wszystkim piękny tekst Williama Szekspira w tłumaczeniu Piotra Kamińskiego. W czwartek o godzinie 13 w sali Baszkiewicza na Uniwersytecie Warszawskim Marcin Żyła poprowadzi debatę pod tytułem Być tam! Europejska Solidarność w działaniu.