Raport na dziś - 18 marca 2026

Przy mikrofonie Marcin Żyła. Dzień dobry Państwu, a to jest Raport na dziś. W trzecim tygodniu wojny Izraela i USA z Iranem Donald Trump żąda pomocy w utrzymaniu żeglugi przez cieślinę Ormus nie tylko od NATO, ale i od arcyrywala Ameryki, czyli od Chin. Kraj ten kupował dotąd korzystnie ponad 80% irańskiej ropy i choć posiada jej zapas na kilka miesięcy, przedłużająca się wojna i kryzys energetyczny zagrażają chińskiemu eksportowi, od którego uzależniona jest cała gospodarka. Pekin odmówił udziału w amerykańskiej wojnie i zapowiedział wysłanie na Bliski Wschód nie fregat, lecz pomocy humanitarnej. A Trump przełożył planowaną na ostatni dzień marca podróż do Chin i spotkanie z Xi Jinpingiem, które miało załagodzić wielki spór o cła, półprzewodniki oraz chińskie ograniczenia eksportu surowców.

No ale to jest cel idealny, ale od tego jesteśmy jeszcze bardzo daleko. I myślę, że nikt rozsądny nie jest w stanie dzisiaj przewidywać, w jaki sposób potoczy się przyspieszająca ewolucja systemu międzynarodowego. Boję się, że czeka nas kilka lat, może jest dekada, albo i dłużej, bardzo gwałtownych wstrząsów. I za każdym razem, jak będzie nam się już wydawało, że wiemy, jak już ten nowy porządek świata będzie wyglądał, to on będzie się załamywał i na nowo się w jakiś sposób kształtował. W tej chwili nikt tego nie wie i to proszę mnie zwolnić z przewidywania tego, bo to byłoby wywróżenie z fusów. Dobrze, przejdźmy zatem do tego, co wiemy. Wiemy, że w poniedziałek Donald Trump zapowiedział, że przełoży planowany dotąd na

Ostatni dzień marca, przylot do Chin, a także późniejsze spotkanie z Xi Jinpingiem. Mniejsze już o to, czy tak jest jak twierdzi Trump, że teraz musi się koncentrować na Iranie, że na przełożenie tej wizyty Chiny wcale nie zareagowały źle, to są tylko słowa Trumpa. Ważniejsze jest chyba to, że w ostatnich dniach dopływały zdaje się z Pekinu sygnały, że ta wizyta i tak jest kompletnie przez Amerykanów nieprzygotowana, to znaczy Chińczycy do końca nie wiedzieli z czym Trump miałby do nich przybyć, co oczywiście rodzi podejrzenia, że znowu chodzi amerykańskiemu prezydentowi o słowa i o wspólne zdjęcie z Jinpingiem. Jak faktycznie odebrano w Chinach deklarację przełożenia tej wizyty i jakie oczekiwania wobec takiej wizyty ma Pekin? Musimy też brać pod uwagę, że to co wypływa z Pekinu niekoniecznie musi być prawdą.

Ja rozumiem, że w sytuacji, w której Trump ma taką opinię, jaką ma, to nie jest trudno uwierzyć, że jest odwrotnie. Ale z tego, co ja śledzę z przygotowania do tej wizyty, to jest rozbieżność między obydwoma stronami. Pekin dążył do szerokich rozmów, które miały By połączyć ze sobą kilka sektorów. Gospodarkę, technologię, bezpieczeństwo, kwestie Tajwanu i tak dalej. A Amerykanie z kolei mówią, że oni nie są zainteresowani rozmawianiem o innych sektorach poza gospodarką czy handlem między obydwoma stronami. I tutaj jest główna rozbieżność. Z tego powodu prawdopodobnie Pekin wysyła właśnie tego typu sygnały mówiące, że Amerykanie są nieprzygotowani, ale możliwe, że oni są przygotowani, tylko że po prostu nie chcą rozmawiać o tych sektorach, o których Pekin by chciał rozmawiać.

To jest jedna rzecz. Druga rzecz, wydaje się, że odłożenie tej wizyty przez Trumpa jest związana z rozwojem sytuacji właśnie w wojnie irańskiej. Wbrew pozorom potraktowałbym dosłownie to, co on mówi tutaj, potraktował go serio. On prawdopodobnie liczył, że pojedzie 31 marca do Pekinu jako ten, który załatwił Wenezuelę w 24 godziny, tydzień albo i krócej załatwił Iran z bardzo silnej pozycji negocjacyjnej. Gdyby teraz pojechał, nie mając zakończonego konfliktu irańskiego z rosnącymi cenami ropy, nie wiadomo co ściśnili nam Ormus, byłby słabszy w negocjacjach z Chińczykami. W efekcie odkłada tą podróż po to, żeby pojechać tam, kiedy już będzie kwestia irańska rozstrzygnięta w ten czy inny sposób.

Nawet jeżeli nie znają, czy nie potrafią doprowadzić do przynajmniej dłuższego porozumienia, to raczej będą unikały eskalacji. No chyba, że jedna ze stron straci cierpliwość, biorąc pod uwagę zarówno sposób działania Trumpa, ale także Przeszłe działania Pekinu nie można wykluczyć, ale wydaje się, że na dzień dzisiejszy w przewidywalnej perspektywie czasu trzech miesięcy, bo chyba dalej się nie da przewidywać we współczesnym świecie, obydwie strony raczej nie będą dążyły do eskalacji. Zaraz przejdziemy do planów Pekinu na najbliższe lata, ale na razie na pewno tak na marginesie wojny bliskowschodniej dzieją się dwie przyjemne dla Pekinu chyba rzeczy.

To znaczy po pierwsze ta wojna sprawia, wojna, która jest bardzo rakietożerna, sprawia, że arsenał tej drogiej, precyzyjnej broni średniego zasięgu Z regionu dalekiego wschodu Japonii, Korei Południowej może zostać nieco uszczuplony w przyszłości. Chiny oczywiście nie planują inwazji Japonii, ale to jest zawsze miła wiadomość, że rywal uszczupla, zamiedzał swój arsenał. Natomiast druga rzecz to jest oczywiście Tajwan. I tutaj też chciałem się zapytać, bo to jest wielki znak zapytania, podobny do tego, który wisi też nad Europą. Czy Amerykanie w razie chińskiego ataku będą go bronić? Przynajmniej tak żarliwie, jak zapowiadali do początku prezydentury Trumpa. Jak dziś wygląda sytuacja wokół Tajwanu? My musielibyśmy zadresować kilka rzeczy, które pan poruszył. Pierwsza to jest pytanie, na ile Amerykanie zużywają swoje zasoby.

Ale my nie wiemy, jak to będzie w tej chwili. Pekin też nie wie, więc tak naprawdę, tak jak zaczynaliśmy naszą rozmowę, jest na pozycji wyczekującej i moim zdaniem w najbliższych tygodniach nic się nie zmieni w tej sytuacji. Drugi wątek to Tajwan. Ja zapytałem o Tajwan dlatego, że w ostatnich dniach czy godzinach wręcz Trump znów podważa czy grozi sojusznikom z NATO. Tajwan w NATO oczywiście nie jest, ale była to relacja obronna bardzo ważna dla tej wyspy. Czy wojna na Bliskim Wschodzie zmienia tam układ sił? Na dzień dzisiejszy nie. Na dzień dzisiejszy nic się nie zmieniło. Amerykanie wydaje się mają do pewnego stopnia zdolność do obrony Tajwanu. Pekin wcale nie jest gotowy do przejęcia. Jakby doszło o wojnę, to byłoby

Trump jest jesien, ale Trump za trzy lata już nie będzie w Białym Domu. A raczej nie podejrzewam, żeby Pekin był gotowy do inwazji w ciągu najbliższych trzech lat. Jest bardzo dużo czynników, których nie znamy dzisiaj i nie wiemy, jakie one będą w momencie, kiedy Pekin rozważałby na poważne decyzje o inwazji. Nie wiemy, w jakim stopniu Tajwanczycy się w międzyczasie dozbroją, jak bardzo się dozbroją, w jakim stanie będzie chińska armia, w jakim stanie będzie tajwańska armia, w jakim stanie będzie japońska armia, bo to też jest ważny czynnik. Jakim stanie będą wojska amerykańskie i amerykańska flota, bo to jest kolejny najważniejszy czynnik w wypadku Tajwanu. To są znaki zapytania, na które nie znamy dzisiaj odpowiedzi. Jest marzec, a więc w Chinach tak zwane dwie sesje.

O tyle ciekawe dla obserwatorów Chin, ponieważ daje nam właśnie pewne wejrzenie w plany Pekinu, ponieważ tak duża struktura jak partia musi komunikować publicznie. Nie stanie się komunikować w utajniony sposób w tak ważnych aspektach. Można też powiedzieć, że w odróżnieniu od Donalda Trumpa tutaj plany Chin są jawne. Tak, proszę Pana, że one się cały czas zmieniają. Każdy plan pięcioletni co roku jest korygowany zgodnie z tym, co się udało lub się nie udało zrobić, a rzeczy, które się nie udały w poprzednim planie pięcioletnim, o nich się nie mówi, więc... To też nie jest tak do końca. Ten plan pięcioletni, który przyjęto teraz w marcu i zaczyna się 1 kwietnia, bo tak jak się zaczyna w Chinach rok budżetowy 1 kwietnia lata 2026-2030, on będzie co roku zmieniany i jak za 5 lat będzie premier składał sprawozdanie z wykonania planu pięcioletniego, to na pewno będzie 100% sukces, chociaż to będzie kompletnie inny plan od tego, który przyjęto w tym roku.