Raport na dziś - 18 marca 2026

Za wszystkie wpłaty, dzięki którym Raport istnieje i może się rozwijać, bardzo Państwu dziękujemy. A jeśli ktoś ma możliwość i chciałby dołączyć do grona naszych patronów, zapraszam na profil Dariusza Rosiaka w serwisie patronite.pl. Jesteśmy w studiu Efektura w Warszawie, dźwięk realizuje Krys Wawrzak. A moim i Państwa gościem jest Michał Bogusz, analityk w Zespole Chińskim Ośrodka Studiów Wschodnich, autor bloga Za Wielkim Murem. Witam Pana, dzień dobry. Dzień dobry. Jakie interesy mają Chiny na Bliskim Wschodzie i czy wojna z Iranem tym interesom szkodzi? A jeśli szkodzi, to może jest tak, że warto z punktu widzenia Pekinu zapłacić tę cenę, licząc na przykład w dłuższej perspektywie na osłabienie Ameryki?

Zaangażowanie. Wyznaczono specjalnego wysłannika do spraw Bliskiego Wschodu, który podróżuje i nawołuje do zaprzestania walk. Wysłano pomoc humanitarną i tak dalej i tak dalej. Jest to bardzo dużo działań, które mają pokazać, że Chiny są obecne i aktywne, ale tak naprawdę niczego nie wnoszą. My jesteśmy przyzwyczajeni często wymieniać nazwy takich państw jak Chiny, Rosja, Iran właśnie, czasem też Korea Północna, jednym tchem jako członków takiego alternatywnego wobec Zachodu Sojuszu Państw. A nie zawsze wgłębiamy się w sens tych relacji. Pan teraz właśnie o nich powiedział. Ja bym jeszcze chciał dopytać, bo... Na przykładzie Iranu i Chin, przynajmniej do początku tej wojny, można chyba było mówić, że to na pewno nie ideologia, ale interesy także gospodarcze jakoś te kraje łączyły.

Iran jednak był dla Chin stosunkowo ważnym dostarczycielem ropy naftowej. W 2021 roku podpisano takie porozumienie na ćwierć wieku, w ramach którego Iran sprzedawał tę ropę po dość korzystnych dla Chin cenach. Dla Iranu z kolei ta sprzedaż Stanowił ono potężne źródło finansowania kraju. Jak to wstrzymanie dostaw może wpłynąć na Chiny, zakładając, że blokada cieśniny Ormus może potrwać długo? Mówi się, że są zgromadzone czteromiesięczne zapasy ropy naftowej w Chinach, ale to chyba nie tylko o ropę chodzi, prawda? Chiny, podobnie jak Afryka zresztą, sprowadzają z Zatoki Perskiej także chemikali, a nowozy sztuczne. Jak ta wojna może gospodarczo wpłynąć na Chiny?

Akurat Chiny, jeżeli chodzi o nawozy sztuczne, są prawie samowystarczalne, ale faktycznie Zatoka Perska jest źródłem 30% mocznika na świecie, plus gaz ziemny służy na miejscu do produkcji amoniaku, jak i gaz sprowadzany z Zatoki Perski, zwłaszcza w państwach Azji Południowo-Wschodniej, służy do wytwarzania amoniaku w tych regionach. Ale to wszystko, co pan powiedział, to prawda. Chiny mają zapasy ropy na 90 dni, ale osłabienie światowej koniunktury by uderzyło w ich eksport, a na tym eksporcie tak naprawdę obecnie chińska gospodarka jest zawieszona w dużym stopniu. Ale to wszystko nie zmienia faktu, że sami Irańczycy jeszcze w połowie lutego prezydent Iranu powiedział w otwartym tekście w jednym z wywiadów, że Chiny nie zrealizowały swoich zobowiązań gospodarczych.

Wszystkie inne rzeczy schodzą na dalszy plan. W perspektywie relacji amerykańsko-chińskich ta wojna na Bliskim Wschodzie pokazuje chyba jeszcze jedną rzecz, taką paradoksalnie zaskakującą. Mamy w świecie te dwa supermocarstwa, Stany Zjednoczone i Chiny. Pierwsze z nich działa ostatnio w sposób mniej przewidywalny, taki zaskakujący. Ale to drugie, Chiny właśnie, przynajmniej na poziomie słów i deklaracji, okazują się takim strażnikiem dotychczasowego porządku. To znaczy to z Pekinu płyną teraz deklaracje, że ONZ jednak coś znaczy, że w świecie nie może dominować jedna siła. No i jeśli wiara w dyplomację, taką dyplomację starego typu, i to stare oznacza dyplomację sprzed 23 roku, widoczna jest w świecie, to przynajmniej w trzech miejscach, tyle że w Europie ona jest nieskuteczna, w Rosji, no Rosja jest krajem skompromitowanym międzynarodowo, natomiast w Chinach, zdaje się, jest jeszcze mocna.

Czy Chiny, można powiedzieć, są takim strażnikiem dotychczasowego porządku? Nie, bo tego porządku już nie ma. ONZ jest martwa, moim zdaniem. ONZ to jest po prostu druga Liga Narodów. W tej chwili system ONZ już jest niefunkcjonalny i nie działa. Jesteśmy w sytuacji ogromnych zmian porządku światowego i Chiny oczywiście chciałyby być jednym z wielkich biegunów, wokół którego skupi się... Spora część państw globalnego południa, państw rozwijających się, tam by powstała jak jakiś rodzaj luźnej koalicji państw autorytarnych, które by stanowiły taką zarówno przestrzeń strategiczną dla działania Pekinu, rynki zbytu, partnerów gospodarczych, oczywiście słabszych partnerów gospodarczych i bufor bezpieczeństwa.

Ostatni dzień marca, przylot do Chin, a także późniejsze spotkanie z Xi Jinpingiem. Mniejsze już o to, czy tak jest jak twierdzi Trump, że teraz musi się koncentrować na Iranie, że na przełożenie tej wizyty Chiny wcale nie zareagowały źle, to są tylko słowa Trumpa. Ważniejsze jest chyba to, że w ostatnich dniach dopływały zdaje się z Pekinu sygnały, że ta wizyta i tak jest kompletnie przez Amerykanów nieprzygotowana, to znaczy Chińczycy do końca nie wiedzieli z czym Trump miałby do nich przybyć, co oczywiście rodzi podejrzenia, że znowu chodzi amerykańskiemu prezydentowi o słowa i o wspólne zdjęcie z Jinpingiem. Jak faktycznie odebrano w Chinach deklarację przełożenia tej wizyty i jakie oczekiwania wobec takiej wizyty ma Pekin? Musimy też brać pod uwagę, że to co wypływa z Pekinu niekoniecznie musi być prawdą.

To znaczy po pierwsze ta wojna sprawia, wojna, która jest bardzo rakietożerna, sprawia, że arsenał tej drogiej, precyzyjnej broni średniego zasięgu Z regionu dalekiego wschodu Japonii, Korei Południowej może zostać nieco uszczuplony w przyszłości. Chiny oczywiście nie planują inwazji Japonii, ale to jest zawsze miła wiadomość, że rywal uszczupla, zamiedzał swój arsenał. Natomiast druga rzecz to jest oczywiście Tajwan. I tutaj też chciałem się zapytać, bo to jest wielki znak zapytania, podobny do tego, który wisi też nad Europą. Czy Amerykanie w razie chińskiego ataku będą go bronić? Przynajmniej tak żarliwie, jak zapowiadali do początku prezydentury Trumpa. Jak dziś wygląda sytuacja wokół Tajwanu? My musielibyśmy zadresować kilka rzeczy, które pan poruszył. Pierwsza to jest pytanie, na ile Amerykanie zużywają swoje zasoby.

Największy zysk dla Pekinu jest wycofanie radaru TAD z Korei, ale... Ten radar też w przeszłości był przenoszony na ćwiczenia w różne miejsca świata. Co to jest za radar? Dlaczego jest ważny? To jest strategiczny radar mający bardzo długi zasięg wykrywania rakiet lecących, pokrywających praktycznie całą Koreę Północną, jak i północno-wschodnie Chiny. W swoim zasięgu, w takim maksymalnym teoretycznie mógłby wykryć nawet rakiety nad Pekinem, chociaż oczywiście na dużej wysokości. Amerykanie zainstalowali ten radar w Korei pod pretekstem właśnie ochrony Korei Południowej przed potencjalnym atakiem z Korei Północnej, ale on także obejmuje sporą część terytorium Chin.

A czy jest w tym planie na ten moment, na jego początek, coś co Pana zaskoczyło? Zaskoczyło niewiele, ponieważ tak naprawdę plan czy jego założenia zostały przyjęte na plenum Komitetu Centralnego na jesieni. Tak naprawdę Parlament tylko go zaklepał w tej chwili, więc my już znaliśmy jego założenia. Jest tam kilka ciekawych korekt. W mediach się pojawia w tzw. sześciu sektorach, na których Chiny się mają skupić w rozwoju gospodarczym, ale plan wymienia w innych częściach ponad 100 sektorów polityki przemysłowej, na której ma się skupić, więc tak naprawdę idą bardzo szeroką ławą. Moim zdaniem najciekawsze było rozwiązanie tutaj dwa elementy. Rozwoju oprogramowania na otwartych źródłach, tak zwanego open source. I to już się stało jakby sposobem Pekinu na zmniejszenie dystansu technologicznego wobec Zachodu.