Mentionsy Mentionsy
Radio Wnet
Radio Wnet

Świat, który przeminął. Podróż do wnętrza PRL

19.10.2026 ·58 min 37 s · 14 rozdziałów

 Jak bardzo zmieniła się nasza rzeczywistość? O tym przypomina Jacek Piekara, autor dyptyku „Świat zaginiony. Wyprawa do wnętrza PRL”. To opowieść zarówno dla tych, którzy pamiętają minioną epokę, jak i dla tych, którzy znają ją jedynie z opowiadań.

49:56 · Spekulacja i czarny rynek 3

Marek Nowakowski nie był to prozaik powszechnie znany, gdyż miał wieczne kłopoty z cenzurą i jego książki ukazywały się w niskich nakładach. Nie należał też do autorów, których dzieła przeorywałyby świadomość społeczną, powszechnie je komentowano czy weszłyby do literackiego kanonu. Ale wszystko to moim zdaniem jest ogromnie niesprawiedliwe, gdyż Nowakowski zasłużył na sławę, Znacznie większą niż ta, która realnie stała się jego udziałem. Uważam go za pisarza unikatowego i wybitnego, a gdybym miał decydować o kolejności na podium PRL-owskiej literatury, bardzo by mnie kusiło, by właśnie Nowakowskiego ustawić na najwyższym stopniu.

Nikt, tak jak ten pisarz, nie potrafił odmalować PRL-owskiego brudu i syfu. Nędznego, zapyziałego świadka pełnego wiecznie pijanych lub skacowanych żuli, drobnych cwaniaczków, kryminalistów, paserów, złodziejaszków, prostytutek. To wręcz cud, że Nowakowskiemu w epoce socjalistycznej szczęśliwości pozwalano publikować książki, w których pokazywał obrzydliwe, brudne zakamarki zarówno miast, jak i ludzkich dusz oraz umysłów. Na mnie Nowakowski wywarł ogromne wrażenie, od kiedy tylko poznałem jego książki, czyli jeszcze w szkole średniej. Przeczytałem wszystko, co napisał i wszystko mi się podobało, nie tylko ze względu na nieznany kosmos, jaki odsłaniał, ale też na maestrię w posługiwaniu się językiem polskim.

Powodującą, iż bohaterowie oraz świat jego utworów są na wskroś realistyczni, że możemy sobie wyobrazić, iż spotykamy ich wchodząc gdzieś w praski zaułek, skręcając w ciemną uliczkę czy odwiedzając mordownię pełną pijaków i miejscowej żulerni. Jeśli chcecie poznać mroczną prawdę o PRL, Widzianą przez pryzmat losów tzw. lumpenproletariatu Nowakowski będzie waszym idealnym przewodnikiem. Jest kilku pisarzy, którym wiele jako autor zawdzięczam i Nowakowski jest jednym z nich. Nie w sensie wzorowania się na stylistyce czy fabułach, lecz w sensie spoglądania na świat oraz ludzi, stosowaniem tego rodzaju oglądu, który świetnie opisuje fragment z Królowej Śniegu Jana Christiana Andersena.

Pokazano wszystkie 3 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.