Mentionsy Mentionsy
Radio Wnet
Radio Wnet

Świat, który przeminął. Podróż do wnętrza PRL

19.10.2026 ·58 min 37 s · 14 rozdziałów

 Jak bardzo zmieniła się nasza rzeczywistość? O tym przypomina Jacek Piekara, autor dyptyku „Świat zaginiony. Wyprawa do wnętrza PRL”. To opowieść zarówno dla tych, którzy pamiętają minioną epokę, jak i dla tych, którzy znają ją jedynie z opowiadań.

0:00 · Wprowadzenie i geneza książki 1

Dzień dobry. Kłania się radiosłuchaczkom i radiosłuchaczom Tomasz Zaper. Mam honor gościć w studiu pana Jacka Piekary. Dzień dobry państwu, dzień dobry panu. Pan Jacek kojarzy się z literaturą science-fiction głównie, ale zaprosiliśmy go tutaj jako autora drugiego tomu leksykonu. Takiego kompendium wiedzy, takiego trochę i wspominki, i gawędy, nie wiem jak to uszeregować gatunkowo. Jest to w każdym razie bardzo ciekawe. Nazywa się Świat zaginiony. Wyprawa do wnętrza PRL. Edytorem jest poznańska oficylna zyski spółka. Panie Jacku, jaka była geneza tej książki? Bo obserwujemy taki resentyment za tymi czasami, zwłaszcza za czasami Gierka, które są przedstawiane jako niemalże kraj mlekiem i miodem wpłynący niemalże.

3:41 · Książka Wywiad Rzeka 3

A z czego, tak zapytam socjologicznie, z czego się bierze ten taki wizerunek, że jednak PRL, no przynajmniej właśnie w tej dekadzie sukcesu z ludzką twarzą towarzysza Sztygara, był, jest postrzegany, no jako taki właśnie złoty czas. Złoty czas, chyba tak to można zdefiniować. Czy to wynikało z zaniechania dekomunizacji? Ja myślę, że wynikało to, ponieważ ten czas upiększania Gierka i upiększania epoki Gierka zaczął się już w roku 1990, kiedy wyszła przerwana dekada. Książka Wywiad Rzeka z Edwardem Gierkiem. Janusza Rolickiego, która sprzedała się w nakładzie powyżej miliona egzemplarzy, więc był to niebywały nakład.

Można powiedzieć, że większość Polaków się tą książką w ten czy inny sposób zapoznała. Nawet jeśli sama nie czytała, to opowiadali znajomi, czy gdzieś tam to w dyskusjach wyniknęło. I była to książka no niezwykle rozgrzeszająca Gierka i pokazująca go jako męża stanu, który chciał dobrze, jako wzorowego patriotę, jako wzorowego gospodarza, no którego źli komuniści zgłębili. Właśnie, skrzywdzonego jeszcze. I teraz tak, oczywiście prawda taka nie była. No Gierek budował swoją własną legendę, swój własny mit. Jest to też człowiek, który miał mnóstwo za uszami, który popełnił wiele nie tylko przestępstw, ale wiele strasznych, okropnych błędów.

Które ciągnęły się potem jeśli chodzi o sferę ekonomiczną przez wiele, wiele lat. Natomiast rzeczywiście w porównaniu do przywódców stalinowskich, do Gomułki czy do Jaruzelskiego była to postać zdecydowanie bardziej pozytywna od nich. No żeby przypomnieć chociażby to co Gierek powiedział na początku swojej kadencji, że nie pozwoli, żeby w czasie jego rządu wstrzelono do robotników. Tak jak Zagomówki. Wcześniej jeszcze KWU, to Śląska Woda miała łamać kości. No tak, no tak. I rzeczywiście jak doszło w 76 roku do zamieszek w Radomiu i Ursusie, to milicja tam nie była uzbrojona w broń ostrą. Tam rzeczywiście

16:15 · Narkotyki i AIDS 1

I teraz jest właśnie przywołujący też lata, tam chyba 70 się dzieje. No i poza tym, jeśli chodzi o jakieś takie jeszcze rzeczy, powiedzmy straszne, które w PRL-u miały miejsce, a które były zakazane, no to mieliśmy narkotyki. I teraz Polska... To już właściwie czas Jaruzelskiego, czy to już była jeszcze Gierka? Właściwie takie apogeum i taki mocny, mocny narkotykowy cios w społeczeństwo to już są czasy Jaruzelskiego i to wtedy właśnie za czasów Jaruzelskiego podjęto bardzo ważną decyzję społecznie, ponieważ zdecydowano się nie karać za używanie narkotyków. Tylko leczyć, tak? Tylko leczyć. Natomiast karany był tylko handel narkotykami i przemyt narkotyków.

35:26 · Sport w PRL-u 2

No więc to jest właśnie to, o czym mówiliśmy na początku, czyli taka odbrązawianie, trywializacja, infantylizacja PRL-u i nawiązywanie do tego niby złotego wieku czasów Gierka i stąd właśnie szynka jak za Gierka i cała ta linia, bo to była cała linia Wendlin w ogóle z tym Z tym jak zagierka. Nie wiem dlaczego to miałoby się ludziom dobrze kojarzyć, bo wiadomo, że wyroby wędlinarskie stały na różnym poziomie. Czasami na bardzo, bardzo złym, tak jak na przykład dzisiaj podejrzewam, że nawet pies nie chciałby ruszyć salcesonu czy kaszanki, które były robione w tamtych latach.

Tak samo jak parówek, które były pełne takich chrzęści. A salcesan słuchajcie, co jest dzisiaj nie do wyobrażenia, potrafił być zarośnięty świńską szczeciną. No to było naprawdę rzeczy, które budziły raczej nie chęć na to, żeby je zjeść, tylko żeby zwymiotować. A te lepsze wędliny po 76 roku wprowadzono tak zwane ceny komercyjne? Bo tutaj zrobiono taki myk za czasów Gierka, że za czasów Jaruzelskiego w zasadzie to już było. Chodziło o to, że ludzie wkurzali się o to, że muszą stać w takich długich kolejkach na kartki. Nawet na kartki. Były kartki, ale w kolejkach też trzeba było stać. I postanowiono zrobić te sklepy komercyjne tak zwane, czyli tę samą wędlinę sprzedawano bez kartek już, z wolnego rynku, ale po cenach 3-4 razy droższych.

Pokazano wszystkie 7 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.