Gdzie znajdowały się kolejne przystanki życiowe Stanisława Grochowiaka?

Po odejściu Grochowiaka, przedczesnym zresztą, że pamiętajmy, że on umiera w kwiecie wieku, mając 42 lata, a spustorzenie, jaką powoduje choroba, widać w zdjęciach, widać w ikonografii, która również znajduje się w tej książce. I następuje to 50 lat. lat milczenia, jakiejś takiej kurtyny szczelnej czasu, gdzie on właściwie żyje głównie w środowiskach akademickich, ponieważ jego poezja dziwnie się nie starzeje. To znaczy ona ma taki posmak czegoś nowatorskiego, innowacyjnego i tutaj wiele ówczesnych krytyków z lat 70., mogłoby się zadziwić, jak bardzo dużo ludzi inspiruje, ale są to głównie ośrodki akademickie, uniwersyteckie.

I myślę, że to mu zostało. To miał jakieś takie zakodowane. Faktycznie nie miał żadnych takich zdolności do... ubierania się, kreowania się w stroju. Chciał się ubierać, jak to dzieci mówią, po swojemu. No i po swojemu to różnie wychodziło, bo ona nie ulegał sugestii Madzi, która się świetnie ubierała, nie ulegał sugestii Marii Sołtyk zapewne, tylko po prostu ubierał się zawsze tak, jak się ubierał. Zawsze ta biała koszula, tak go zresztą zapamiętano. Do powietrza przepraszam, że wtrącę tym, którzy tajników życia poety nie znają. Madzia to żona jego. A... Maria Sołtyk, jego wieloletnia przyjaciółka, kochanka. To znaczy nie użyłabym słowa kochanka, ponieważ to znaczy tak czasami pada, dlatego że myślę on ją nigdy, nie traktował jej nigdy w kategorii kochanki, była dla niego osobą ważną.

Kiedy wydawał karabiny, to jest o ten czas i z różnymi jakimiś tam podpułkownikami. Są relacje Marka Nowakowskiego z tych czasów, który się tam wtedy kręcił, że może niezbyt fortunne były to jego... Poemat o Allende też niekoniecznie musiał. Niekoniecznie musiał, tak. Także różne rzeczy popełniał, nie był tragiczny, nie pisał produkcyjniaków, co niektórzy nie będziemy wymieniać, nie pisał wierszu o Stalinie, nawet i Szymborską możemy tutaj wymienić. I różnych innych poetów, więc ja bym tak nie demonizowała tej kwestii. Na pewno rozeznawał się w sytuacji politycznej, nie był takim pięknoduchem karmiącym się słowem poetyckim od rana do wieczora.

W ten sposób on się umocnił. Jeszcze pokażę wam. Jeszcze jestem. Jeszcze żyję. W dzienniku z Pablasza jeszcze napisał. Można i tak to odbierać. Ja też to chcę odbierać. Że przeczuwał, że to odejście nastąpi może szybciej niż się spodziewał. na początku zresztą, jak był młody, mówił, że poeci powinni młodo umierać, ale potem z biegiem lat, kiedy się przyzwyczajamy do życia, zmienił radykalnie zdanie. Uważał, że powinni się zestarzyć, powinni przejść właśnie w ten... A teraz ta smuga cienia nastąpiła. Wymieniła pani Marka Nowakowskiego. Przypomniałam się, że w swojej książce cytuję pani swoją rozmowę z jego żoną, z Jolą Nowakowską, która zapamiętała, i to też charakterystyczne,

I nie wszystkich oczywiście akceptował. Lubił sam, zresztą dlatego jest tak dużo wykonań jego, kiedy jeszcze możemy posłuchać głosu Grochowiaka, który interpretuje. Sposób czytania poezji jest również w pewnym sensie interpretacją tego utworu. W zależności, gdzie zaakcentujemy, co podkreślimy. Człowiek operatywny, przedsiębiorczy, uporządkowany. Takie wychowanie wielkopolskie widać. Natomiast krąg towarzyski bardzo szeroki. Portrety z kontuarem w tle Romana Szymonika, odsuwam tutaj, bo tam jest i Redyński, Brycht i Marek Nowakowski, Jerzy Gierałtowski, szereg jeszcze innych znaczących figur w naszym piśmiennictwie. Janusz Krasiński, Władysław Lech Terlecki. Nazwiska, nazwiska. Zbigniew Jerzyna, można go wymienić. Natomiast

bardzo uzakolegowany, już padło to nazwisko, jeden z naszych ulubionych pisarzy z Krzysztofem, Stanisław Rembek na pewno, no też nie wylewał za kołnierz, ale odkrył dla Stanisława Grachowiaka takie miejsce, jakie było dla Gałczyńskiego pranie, to u Grachowiaka były puste łąki. Dwa słowa o tym. Tak, puste łąki to już pod koniec życia, właściwie w tej smuze cienia, ma już problemy zdrowotne, nie znosi atawistycznie szpitali, w ogóle tam nie chce przebywać. Pojawia się w pustych łąkach w maju 1974 roku. Ściemnia się, jest to taki drewniany domek z lat międzywojennych. Mieszka tam Stanisław Rembek, czeka na niego partnerka Maria Sołtyk. Nagle się pojawia w drzwiach, chodzi po okolicy, jest zauroczony.

Za trzy dni, co zastanawia ze względu na kolejność 30 listopada 1954 roku, ślub cywilny. Kameralna uroczystość w sercu miasta, siedzibie ślicznego, renesansowego ratusza. Funkcje świadków pełnią Ludgarda Maria Bałdowska, bez zawodu, oraz Teodor Stanisław Krupka, student Poznań.