Radio MORS - Gość Radia MORS - 29 maja 2025

Dlaczego taki wybór? Czasami tło pozwala powiedzieć więcej o bohaterze. Było dużo biografii Kawki ostatnio, dość skrupulatne dwa tomy Reinera Stacha, świetnego biografa, który naprawdę włożył tytaniczną pracę w opisanie Kawki. A ja chciałem zobaczyć, jaka była Europa wtedy i jak Europa jest dzisiaj. I pomyślałem sobie, że to spotkanie Franza Kawki z aktorami żydowskimi z Warszawy, z Lwowa, z Częstochowy, z Jackiem Lewim, z Manią Czyżyk, Madame Czyżyk, z Florą Kluk, z małżeństwem Pipesów, no to już te nazwiska też trochę pokazują nam postaci też, z jakimi Kawka miał do czynienia. To, że dzięki pokazaniu tych relacji będę mógł też opowiedzieć o wyborach, jakich Kafka podejmował, ale też o tym, jakie były korzenie Europy właśnie, bo dla mnie głównym tematem, może to nie widać w książce tego tak bardzo, ale dla mnie intelektualnie głównym tematem tej książki to jest jednak nasza europejska tożsamość.

Myślę, że byłby tym przerażony po prostu, gdyby sam zderzył się z odbiorem swojego dzieła. A myślę, że tak naprawdę wielu ludzi, którzy go kojarzą i którzy wiedzą kim był, jednak nie mają też świadomości jego dzieł, może poza niektórymi tytułami, jak Proces, który był lekturą szkolną. Po prostu to chyba jest problem każdej ikony, że staje się więźniem samej siebie. Kiedy czytałam pańską książkę, dowiedziałam się naprawdę wielu rzeczy na temat kawki i taką jedną z rzeczy, która mnie zaskoczyła, było to, jak kawka był kochliwy, a może taki żądny takich wysokich uczuć. Oczywiście wiedziałam, że była Felicja, Milena, Dora, ale Madame Czyżyk czy Flora Kluck.

Raczej wirtualnie bym powiedział, by te miłości się odbywały. Nie umiem sobie z tymi relacjami poradzić. Co do odkryć, to bez wątpienia prześledzenie dalszych losów zarówno rodziny Kawki, jak i bohaterek i bohaterów tej książki, czyli aktorów żydowskich właśnie z Polski, których on poznał w Pradze w 1911 roku. No jednak przyniosło mi dużo zaskoczeń. Sam fakt, że mogłem porozmawiać z prawnukiem i praprawnukiem Madame Czyżyk, aktorki, którą tak barwnie opisał Kawka w swoich dziennikach. I okazało się, że praprawnuk Kieron Czyżyk, który pracuje też w teatrze, zrobił świetny projekt teatralny związany ze swoją praprababką Madame Czyżyk, gdzie właściwie zrobił o niej spektakl teatralny.